diff options
| -rw-r--r-- | etc/ChangeLog | 6 | ||||
| -rw-r--r-- | etc/TUTORIAL.nl | 1157 |
2 files changed, 607 insertions, 556 deletions
diff --git a/etc/ChangeLog b/etc/ChangeLog index e464e75dbe1..7dc3817fe45 100644 --- a/etc/ChangeLog +++ b/etc/ChangeLog | |||
| @@ -1,3 +1,9 @@ | |||
| 1 | 2005-02-14 Lute Kamstra <lute@gnu.org> | ||
| 2 | |||
| 3 | * TUTORIAL.nl: Synchronize with TUTORIAL. Correct some typos. | ||
| 4 | Make the terminology more consistent. Fill the text using the | ||
| 5 | default `fill-column'. | ||
| 6 | |||
| 1 | 2005-02-08 Lute Kamstra <lute@gnu.org> | 7 | 2005-02-08 Lute Kamstra <lute@gnu.org> |
| 2 | 8 | ||
| 3 | * TUTORIAL: Remove some uses of the term "buffer" before it is | 9 | * TUTORIAL: Remove some uses of the term "buffer" before it is |
diff --git a/etc/TUTORIAL.nl b/etc/TUTORIAL.nl index 36eed7b745d..b4849dd73a1 100644 --- a/etc/TUTORIAL.nl +++ b/etc/TUTORIAL.nl | |||
| @@ -7,32 +7,32 @@ steeds de volledige naam te noemen, gebruiken we de volgende afkortingen: | |||
| 7 | 7 | ||
| 8 | C-<ltr> betekent: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik de toets <ltr> | 8 | C-<ltr> betekent: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik de toets <ltr> |
| 9 | Dus C-f wordt: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik f. | 9 | Dus C-f wordt: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik f. |
| 10 | M-<ltr> betekent: houd de META-, EDIT- of ALT-toets ingedrukt en tik de | 10 | M-<ltr> betekent: houd de META-, EDIT- of ALT-toets ingedrukt en tik |
| 11 | toets <ltr>. Als er geen toets META, EDIT of ALT is, kun je ook | 11 | de toets <ltr>. Als er geen toets META, EDIT of ALT is, kun |
| 12 | eerst de ESC-toets tikken, gevolgd door <ltr>. We verwijzen naar | 12 | je ook eerst de ESC-toets tikken, gevolgd door <ltr>. We |
| 13 | de ESC-toets als <ESC>. | 13 | verwijzen naar de ESC-toets als <ESC>. |
| 14 | 14 | ||
| 15 | BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). | 15 | BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). |
| 16 | De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een | 16 | De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een bepaald |
| 17 | bepaald commando te proberen. Bijvoorbeeld: | 17 | commando te proberen. Bijvoorbeeld: |
| 18 | <<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>> | 18 | <<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>> |
| 19 | [Lege regels om didactische redenen. Hieronder gaat het verder.] | 19 | [Lege regels om didactische redenen. Hieronder gaat het verder.] |
| 20 | >> Tik nu C-v (volgend scherm) om naar het volgende scherm te gaan. | 20 | >> Tik nu C-v (volgend scherm) om naar het volgende scherm te gaan. |
| 21 | (Geef nu het commando door de CONTROL-toets ingedrukt te houden | 21 | (Geef nu het commando door de CONTROL-toets ingedrukt te |
| 22 | terwijl je de v tikt.) | 22 | houden terwijl je de v tikt.) Vanaf nu moet je dit steeds |
| 23 | Vanaf nu moet je dit steeds herhalen als je klaar bent met het | 23 | herhalen als je klaar bent met het lezen van een scherm. |
| 24 | lezen van een scherm. | ||
| 25 | 24 | ||
| 26 | Merk op dat er een overlapping van twee regels is als je van een scherm naar | 25 | Merk op dat er een overlapping van twee regels is als je van een |
| 27 | het volgende gaat; dat zorgt voor continuïteit bij het lezen van | 26 | scherm naar het volgende gaat; dat zorgt voor continuïteit bij het |
| 28 | de tekst. | 27 | lezen van de tekst. |
| 29 | 28 | ||
| 30 | Het eerste wat je moet weten, is hoe je je naar verschillende plaatsen in de | 29 | Het eerste wat je moet weten, is hoe je je naar verschillende plaatsen |
| 31 | tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet gaan: met | 30 | in de tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet |
| 32 | C-v. Om een scherm terug te gaan, tik je M-v (houd de META-toets ingedrukt | 31 | gaan: met C-v. Om een scherm terug te gaan, tik je M-v (houd de |
| 33 | en tik v, of tik <ESC> v als je geen META-, EDIT- of ALT-toets hebt). | 32 | META-toets ingedrukt en tik v, of tik <ESC> v als je geen META-, EDIT- |
| 33 | of ALT-toets hebt). | ||
| 34 | 34 | ||
| 35 | >> Probeer nu een paar keer M-v, steeds gevolgd door C-v. | 35 | >> Probeer nu een paar keer M-v, steeds gevolgd door C-v. |
| 36 | 36 | ||
| 37 | 37 | ||
| 38 | * SAMENVATTING | 38 | * SAMENVATTING |
| @@ -42,14 +42,14 @@ De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken: | |||
| 42 | 42 | ||
| 43 | C-v Ga een scherm vooruit | 43 | C-v Ga een scherm vooruit |
| 44 | M-v Ga een scherm terug | 44 | M-v Ga een scherm terug |
| 45 | C-l Maak het scherm schoon en teken alle tekst | 45 | C-l Maak het scherm schoon en teken alle tekst opnieuw, |
| 46 | opnieuw, waarbij de regel waarop de cursor | 46 | waarbij de regel waarop de cursor staat, op het |
| 47 | staat, op het midden van het scherm terecht | 47 | midden van het scherm terecht komt. (C-l is |
| 48 | komt. (C-l is CONTROL-L, niet CONTROL-1.) | 48 | CONTROL-L, niet CONTROL-1.) |
| 49 | 49 | ||
| 50 | >> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen. | 50 | >> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen. Tik C-l. |
| 51 | Tik C-l. | 51 | Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst |
| 52 | Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst staat. | 52 | staat. |
| 53 | 53 | ||
| 54 | Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook | 54 | Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook |
| 55 | gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken | 55 | gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken |
| @@ -65,10 +65,10 @@ naar een specifieke plaats op het scherm? | |||
| 65 | Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de | 65 | Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de |
| 66 | pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficiënter om je handen in de | 66 | pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficiënter om je handen in de |
| 67 | standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te | 67 | standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te |
| 68 | gebruiken. Elk van deze commando's | 68 | gebruiken. Elk van deze commando's verplaatst de cursor precies een |
| 69 | verplaatst de cursor precies een regel of teken in een bepaalde richting | 69 | regel of teken in een bepaalde richting op het scherm. Hier volgt een |
| 70 | op het scherm. Hier volgt een figuur met de vier commando's en de | 70 | figuur met de vier commando's en de richting waarin ze de cursor |
| 71 | richting waarin ze de cursor bewegen: | 71 | bewegen: |
| 72 | 72 | ||
| 73 | vorige regel, C-p | 73 | vorige regel, C-p |
| 74 | : | 74 | : |
| @@ -78,86 +78,87 @@ richting waarin ze de cursor bewegen: | |||
| 78 | : | 78 | : |
| 79 | volgende regel, C-n | 79 | volgende regel, C-n |
| 80 | 80 | ||
| 81 | >> Verplaats, met C-n of C-p, de cursor naar de middelste regel van | 81 | >> Verplaats, met C-n of C-p, de cursor naar de middelste regel van de |
| 82 | de figuur. Tik dan C-l om de hele figuur in het midden van het | 82 | figuur. Tik dan C-l om de hele figuur in het midden van het |
| 83 | centrum te plaatsen. | 83 | centrum te plaatsen. |
| 84 | 84 | ||
| 85 | Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk te | 85 | Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk |
| 86 | onthouden: de p komt van "previous" (vorige), de n van "next" (volgende), de | 86 | te onthouden: de p komt van "previous" (vorige), de n van "next" |
| 87 | b van "backward" (achteruit) en de f van "forward" (vooruit). Dit zijn de | 87 | (volgende), de b van "backward" (achteruit) en de f van "forward" |
| 88 | basiscommando's om de cursor te bewegen, dus je zult ze VOORTDUREND | 88 | (vooruit). Dit zijn de basiscommando's om de cursor te bewegen, dus |
| 89 | gebruiken: het is vooruitziend als je ze nu leert te gebruiken. | 89 | je zult ze VOORTDUREND gebruiken: het is vooruitziend als je ze nu |
| 90 | leert te gebruiken. | ||
| 90 | 91 | ||
| 91 | >> Tik een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. | 92 | >> Tik een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. |
| 92 | 93 | ||
| 93 | >> Beweeg je binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog met C-p. | 94 | >> Beweeg je binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog |
| 94 | Let op wat C-p doet als de cursor midden in een regel staat. | 95 | met C-p. Let op wat C-p doet als de cursor midden in een regel |
| 96 | staat. | ||
| 95 | 97 | ||
| 96 | Elke regel eindigt met een Newline-teken (het Engelse "new line" betekent | 98 | Elke regel eindigt met een Newline-teken (het Engelse "new line" |
| 97 | "nieuwe regel"); dit teken scheidt elke regel van de volgende. De laatste | 99 | betekent "nieuwe regel"); dit teken scheidt elke regel van de |
| 98 | regel in een bestand zou eigenlijk ook met een Newline moeten eindigen (maar dat | 100 | volgende. De laatste regel in een bestand zou eigenlijk ook met een |
| 99 | is niet noodzakelijk voor Emacs). | 101 | Newline moeten eindigen (maar dat is niet noodzakelijk voor Emacs). |
| 100 | 102 | ||
| 101 | >> Probeer C-b aan het begin van een regel. | 103 | >> Probeer C-b aan het begin van een regel. De cursor zal zich naar |
| 102 | De cursor zal zich naar het eind van de vorige regel bewegen, | 104 | het eind van de vorige regel bewegen, omdat je achteruit over het |
| 103 | omdat je achteruit over het Newline teken gaat. | 105 | Newline teken gaat. |
| 104 | 106 | ||
| 105 | Net als C-b kan ook C-f zich over Newline-tekens heen bewegen. | 107 | Net als C-b kan ook C-f zich over Newline-tekens heen bewegen. |
| 106 | 108 | ||
| 107 | >> Tik nog een aantal keren het commando C-b, zodat je een gevoel krijgt waar de | 109 | >> Tik nog een aantal keren het commando C-b, zodat je een gevoel |
| 108 | cursor is. | 110 | krijgt waar de cursor is. Tik dan enkele keren C-f om de cursor |
| 109 | Tik dan enkele keren C-f om de cursor terug naar het einde van de regel | 111 | terug naar het einde van de regel te bewegen. Een verder C-f |
| 110 | te bewegen. | 112 | commando beweegt de cursor dan naar de volgende regel. |
| 111 | Een verder C-f commando beweegt de cursor dan naar de volgende regel. | ||
| 112 | 113 | ||
| 113 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm beweegt, | 114 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm |
| 114 | zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet "scrollen", of | 115 | beweegt, zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet |
| 115 | "schuiven" in goed Nederlands. Door te scrollen zorgt Emacs ervoor dat de | 116 | "scrollen", of "schuiven" in goed Nederlands. Door te scrollen zorgt |
| 116 | cursor de gewenste beweging kan maken zonder dat de cursor van het scherm | 117 | Emacs ervoor dat de cursor de gewenste beweging kan maken zonder dat |
| 117 | af beweegt. | 118 | de cursor van het scherm af beweegt. |
| 118 | 119 | ||
| 119 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen met | 120 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen |
| 120 | C-n en zie wat er gebeurt. | 121 | met C-n en zie wat er gebeurt. |
| 121 | 122 | ||
| 122 | Als de beweging per teken te langzaam gaat, kan je de cursor ook per | 123 | Als de beweging per teken te langzaam gaat, kan je de cursor ook per |
| 123 | woord bewegen. M-f (META-f) beweegt de cursor een woord vooruit en M-b | 124 | woord bewegen. M-f (META-f) beweegt de cursor een woord vooruit en |
| 124 | een woord achteruit. | 125 | M-b een woord achteruit. |
| 125 | 126 | ||
| 126 | >> Tik enkele keren M-f en M-b. | 127 | >> Tik enkele keren M-f en M-b. |
| 127 | 128 | ||
| 128 | Als je midden in een woord staat, beweegt M-f de cursor naar het eind van | 129 | Als je midden in een woord staat, beweegt M-f de cursor naar het eind |
| 129 | het woord. Als je op een witte ruimte tussen twee woorden staat, beweegt M-f de | 130 | van het woord. Als je op een witte ruimte tussen twee woorden staat, |
| 130 | cursor naar het eind van het volgende woord. Het commando M-b beweegt | 131 | beweegt M-f de cursor naar het eind van het volgende woord. Het |
| 131 | de cursor analoog de andere kant op. | 132 | commando M-b beweegt de cursor analoog de andere kant op. |
| 132 | 133 | ||
| 133 | >> Tik enkele keren M-f en M-b en daar tussendoor een paar maal C-f en C-b, | 134 | >> Tik enkele keren M-f en M-b en daar tussendoor een paar maal C-f en |
| 134 | zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in een | 135 | C-b, zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in |
| 135 | woord en tussen twee woorden. | 136 | een woord en tussen twee woorden. |
| 136 | 137 | ||
| 137 | Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en | 138 | Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en |
| 138 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens | 139 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens |
| 139 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, | 140 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, |
| 140 | zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met dingen die | 141 | zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met dingen |
| 141 | los staan van wat je aan het bewerken bent (tekens, regels, enz.). | 142 | die los staan van wat je aan het bewerken bent (tekens, regels, enz.). |
| 142 | 143 | ||
| 143 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de | 144 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de |
| 144 | cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, | 145 | cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, |
| 145 | respectievelijk M-e, de cursor naar het begin, respectievelijk het eind, | 146 | respectievelijk M-e, de cursor naar het begin, respectievelijk het |
| 146 | van een zin gaat. | 147 | eind, van een zin gaat. |
| 147 | 148 | ||
| 148 | >> Tik enkele keren C-a, en dan een enkele keren C-e. | 149 | >> Tik enkele keren C-a, en dan een enkele keren C-e. |
| 149 | Tik een paar maal M-a, en dan enkele keren M-e. | 150 | Tik een paar maal M-a, en dan enkele keren M-e. |
| 150 | 151 | ||
| 151 | Bemerk hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a | 152 | Bemerk hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a |
| 152 | commando's de cursor steeds een zin achteruit bewegen. Alhoewel ze niet volledig | 153 | commando's de cursor steeds een zin achteruit bewegen. Alhoewel ze |
| 153 | overeenkomen, is het gedrag van beide heel natuurlijk. | 154 | niet volledig overeenkomen, is het gedrag van beide heel natuurlijk. |
| 154 | 155 | ||
| 155 | De plaats van de cursor in de tekst wordt "punt" genoemd (zonder | 156 | De plaats van de cursor in de tekst wordt "punt" genoemd (zonder |
| 156 | lidwoord, "point" in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op het | 157 | lidwoord, "point" in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op |
| 157 | scherm de plek zien waar punt in de tekst staat. | 158 | het scherm de plek zien waar punt in de tekst staat. |
| 158 | 159 | ||
| 159 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, | 160 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, met |
| 160 | met inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: | 161 | inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: |
| 161 | 162 | ||
| 162 | C-f Ga een teken vooruit | 163 | C-f Ga een teken vooruit |
| 163 | C-b Ga een teken achteruit | 164 | C-b Ga een teken achteruit |
| @@ -174,17 +175,18 @@ met inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: | |||
| 174 | M-a Ga terug naar het begin van de zin | 175 | M-a Ga terug naar het begin van de zin |
| 175 | M-e Ga vooruit naar het eind van de zin | 176 | M-e Ga vooruit naar het eind van de zin |
| 176 | 177 | ||
| 177 | >> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. | 178 | >> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. Deze |
| 178 | Deze commando's worden het vaakst gebruikt. | 179 | commando's worden het vaakst gebruikt. |
| 179 | 180 | ||
| 180 | Er zijn nog twee belangrijke cursorbewegingen: M-< | 181 | Er zijn nog twee belangrijke cursorbewegingen: M-< (META kleiner-dan) |
| 181 | (META kleiner-dan) beweegt de cursor naar het begin van het bestand, | 182 | beweegt de cursor naar het begin van het bestand, en M-> (META |
| 182 | en M-> (META groter-dan) beweegt hem naar het eind. | 183 | groter-dan) beweegt hem naar het eind. |
| 183 | 184 | ||
| 184 | Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de | 185 | Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de |
| 185 | Shift-toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om het | 186 | Shift-toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om |
| 186 | '<'-teken in te tikken. Op deze toetsenborden moet je ook de shift | 187 | het '<'-teken in te tikken. Op deze toetsenborden moet je ook de |
| 187 | gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META komma) tikken. | 188 | shift gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META |
| 189 | komma) tikken. | ||
| 188 | 190 | ||
| 189 | >> Tik nu M-< om naar het begin van dit bestand te gaan. | 191 | >> Tik nu M-< om naar het begin van dit bestand te gaan. |
| 190 | Gebruik daarna C-v om hier weer terug te komen. | 192 | Gebruik daarna C-v om hier weer terug te komen. |
| @@ -192,24 +194,25 @@ gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META komma) tikken. | |||
| 192 | >> Tik nu M-> om naar het eind van het bestand te springen. | 194 | >> Tik nu M-> om naar het eind van het bestand te springen. |
| 193 | Gebruik daarna M-v om hier weer terug te komen. | 195 | Gebruik daarna M-v om hier weer terug te komen. |
| 194 | 196 | ||
| 195 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om de | 197 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om |
| 196 | cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p | 198 | de cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p te |
| 197 | te leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle | 199 | leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle toetsenborden, |
| 198 | toetsenborden, ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken | 200 | ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken dat wanneer |
| 199 | dat wanneer je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met | 201 | je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met Emacs, het |
| 200 | Emacs, het gebruik van de CONTROL-tekens sneller is dan werken met de | 202 | gebruik van de CONTROL-tekens sneller is dan werken met de |
| 201 | pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen blijven). Ten | 203 | pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen |
| 202 | derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's met CONTROL-tekens, | 204 | blijven). Ten derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's |
| 203 | kan je makkelijk andere gevorderde cursorbewegingscommando's leren. | 205 | met CONTROL-tekens, kan je makkelijk andere gevorderde |
| 206 | cursorbewegingscommando's leren. | ||
| 204 | 207 | ||
| 205 | De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de | 208 | De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de |
| 206 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando | 209 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando |
| 207 | herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan met C-u en | 210 | herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan met C-u en |
| 208 | vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando. | 211 | vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando. Als je |
| 209 | Als je toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook | 212 | toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook een |
| 210 | een andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl | 213 | andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl je de |
| 211 | je de META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te | 214 | META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te leren |
| 212 | leren omdat die beschikbaar is op elke terminal. | 215 | omdat die beschikbaar is op elke terminal. |
| 213 | 216 | ||
| 214 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. | 217 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. |
| 215 | 218 | ||
| @@ -217,49 +220,52 @@ Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. | |||
| 217 | met slechts een commando naar een regel in de buurt van deze zin te | 220 | met slechts een commando naar een regel in de buurt van deze zin te |
| 218 | bewegen. | 221 | bewegen. |
| 219 | 222 | ||
| 220 | Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren dat | 223 | Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren |
| 221 | het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's betekent het | 224 | dat het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's |
| 222 | echter iets anders. Verschillende commando's (die je totnogtoe niet | 225 | betekent het echter iets anders. Verschillende commando's (die je |
| 223 | geleerd hebt) gebruiken het als een vlag -- de aanwezigheid van een | 226 | totnogtoe niet geleerd hebt) gebruiken het als een vlag -- de |
| 224 | prefix-argument, ongeacht zijn waarde, maakt dat het commando iets anders | 227 | aanwezigheid van een prefix-argument, ongeacht zijn waarde, maakt dat |
| 225 | doet. | 228 | het commando iets anders doet. |
| 226 | 229 | ||
| 227 | C-v en M-v vormen een andere uitzondering. Met een numeriek | 230 | C-v en M-v vormen een andere uitzondering. Met een numeriek argument |
| 228 | argument verschuiven deze commando's de tekst het aangegeven aantal regels | 231 | verschuiven deze commando's de tekst het aangegeven aantal regels in |
| 229 | in plaats van (bijna) een heel scherm. Bijvoorbeeld, C-u 4 C-v verschuift | 232 | plaats van (bijna) een heel scherm. Bijvoorbeeld, C-u 4 C-v |
| 230 | de tekst 4 regels. | 233 | verschuift de tekst 4 regels. |
| 231 | 234 | ||
| 232 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. | 235 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. |
| 233 | 236 | ||
| 234 | Daarmee zou je tekst 8 regels opgeschoven moeten zijn. Als je terug | 237 | Daarmee zou je tekst 8 regels opgeschoven moeten zijn. Als je terug |
| 235 | omlaag wil scrollen, kan je M-v een argument geven. | 238 | omlaag wil scrollen, kan je M-v een argument geven. |
| 236 | 239 | ||
| 237 | Als je een scherm met vensters gebruikt, zoals X Windows of MS-Windows, | 240 | Als je een scherm met vensters gebruikt, zoals X Windows of |
| 238 | zou je een grote rechthoek moeten zien aan de linkerkant van het | 241 | MS-Windows, zou je een grote rechthoek moeten zien aan de linkerkant |
| 239 | Emacs-venster. Deze rechthoek heet een schuifbalk ("scrollbar"). Je kan | 242 | van het Emacs-venster. Deze rechthoek heet een schuifbalk |
| 240 | de tekst scrollen door met de muis in de schuifbalk te klikken. | 243 | ("scrollbar"). Je kan de tekst scrollen door met de muis in de |
| 244 | schuifbalk te klikken. | ||
| 241 | 245 | ||
| 242 | >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het heldere gebied in de | 246 | >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het heldere gebied in de |
| 243 | schuifbalk. Dit zou de tekst moeten verschuiven naar een positie die | 247 | schuifbalk. Dit zou de tekst moeten verschuiven naar een positie |
| 244 | afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. | 248 | die afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. |
| 245 | 249 | ||
| 246 | >> Beweeg de muis op en neer terwijl je de middelste muisknop ingedrukt | 250 | >> Beweeg de muis op en neer terwijl je de middelste muisknop |
| 247 | houdt. Je zal zien dat de tekst met de muis mee heen en weer scrollt. | 251 | ingedrukt houdt. Je zal zien dat de tekst met de muis mee heen en |
| 252 | weer scrollt. | ||
| 248 | 253 | ||
| 249 | 254 | ||
| 250 | * ALS EMACS HANGT | 255 | * ALS EMACS HANGT |
| 251 | ----------------- | 256 | ----------------- |
| 252 | 257 | ||
| 253 | Als Emacs niet meer op commando's reageert, kan je het veilig onderbreken | 258 | Als Emacs niet meer op commando's reageert, kan je het veilig |
| 254 | door C-g te tikken. Je kan C-g gebruiken om een commando te stoppen als | 259 | onderbreken door C-g te tikken. Je kan C-g gebruiken om een commando |
| 255 | het te lang duurt om uit te voeren. | 260 | te stoppen als het te lang duurt om uit te voeren. |
| 256 | 261 | ||
| 257 | Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument te verwijderen of om het | 262 | Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument te verwijderen of om |
| 258 | begin van een commando dat je niet wilt afmaken, te verwijderen. | 263 | het begin van een commando dat je niet wilt afmaken, te verwijderen. |
| 259 | 264 | ||
| 260 | >> Tik nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, en | 265 | >> Tik nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, |
| 261 | tik dan C-g. Tik vervolgens C-f. Het zou de cursor maar | 266 | en tik dan C-g. Tik vervolgens C-f. Het zou de cursor maar één |
| 262 | één positie mogen verplaatsen, omdat je het argument verwijderd hebt met C-g. | 267 | positie mogen verplaatsen, omdat je het argument verwijderd hebt |
| 268 | met C-g. | ||
| 263 | 269 | ||
| 264 | Als je per ongeluk een <ESC> tikt, kan je dat ongedaan maken met het | 270 | Als je per ongeluk een <ESC> tikt, kan je dat ongedaan maken met het |
| 265 | commando C-g. | 271 | commando C-g. |
| @@ -268,40 +274,41 @@ commando C-g. | |||
| 268 | * UITGESCHAKELDE COMMANDO'S | 274 | * UITGESCHAKELDE COMMANDO'S |
| 269 | --------------------------- | 275 | --------------------------- |
| 270 | 276 | ||
| 271 | Sommige Emacs-commando's zijn uitgeschakeld zodat beginnende gebruikers ze | 277 | Sommige Emacs-commando's zijn uitgeschakeld zodat beginnende |
| 272 | niet per ongeluk kunnen uitvoeren. | 278 | gebruikers ze niet per ongeluk kunnen uitvoeren. |
| 273 | 279 | ||
| 274 | Als je een van de uitgeschakelde commando's intikt, laat Emacs uitleg zien | 280 | Als je een van de uitgeschakelde commando's intikt, laat Emacs uitleg |
| 275 | over het commando dat je gegeven hebt, en vraagt of je het werkelijk wil | 281 | zien over het commando dat je gegeven hebt, en vraagt of je het |
| 276 | uitvoeren. | 282 | werkelijk wil uitvoeren. |
| 277 | 283 | ||
| 278 | Wanneer je het commando echt wil uitvoeren, tik dan <SPC> (de | 284 | Wanneer je het commando echt wil uitvoeren, tik dan <SPC> (de |
| 279 | spatiebalk) als antwoord op de vraag. Normaal wil je het commando niet | 285 | spatiebalk) als antwoord op de vraag. Normaal wil je het commando |
| 280 | uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee"). | 286 | niet uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee"). |
| 281 | 287 | ||
| 282 | >> Tik C-x C-l (een uitgeschakeld commando), | 288 | >> Tik C-x C-l (een uitgeschakeld commando), en tik dan n als antwoord |
| 283 | en tik dan n als antwoord op de vraag. | 289 | op de vraag. |
| 284 | 290 | ||
| 285 | 291 | ||
| 286 | * VENSTERS | 292 | * VENSTERS |
| 287 | ---------- | 293 | ---------- |
| 288 | 294 | ||
| 289 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen tekst. | 295 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen |
| 290 | We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan gaan. Op | 296 | tekst. We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan |
| 291 | dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt | 297 | gaan. Op dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra |
| 292 | komen en terug kan keren naar het werken met één venster. Het is | 298 | vensters af kunt komen en terug kan keren naar het werken met één |
| 293 | eenvoudig: | 299 | venster. Het is eenvoudig: |
| 294 | 300 | ||
| 295 | C-x 1 Een enkel venster (dat wil zeggen: verwijder alle andere vensters). | 301 | C-x 1 Een enkel venster (dat wil zeggen: verwijder alle |
| 302 | andere vensters). | ||
| 296 | 303 | ||
| 297 | Het commando is CONTROL-x gevolgd door het cijfer 1. C-x 1 vergroot het | 304 | Het commando is CONTROL-x gevolgd door het cijfer 1. C-x 1 vergroot |
| 298 | venster waar de cursor in staat tot het hele scherm. Alle andere vensters | 305 | het venster waar de cursor in staat tot het hele scherm. Alle andere |
| 299 | worden verwijderd. | 306 | vensters worden verwijderd. |
| 300 | 307 | ||
| 301 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. | 308 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. |
| 302 | >> Tik nu C-h k C-f. | 309 | >> Tik nu C-h k C-f. |
| 303 | Zie hoe dit venster kleiner is geworden, terwijl een nieuw venster verschijnt | 310 | Zie hoe dit venster kleiner is geworden, terwijl een nieuw venster |
| 304 | om de documentatie van het C-f commando te laten zien. | 311 | verschijnt om de documentatie van het C-f commando te laten zien. |
| 305 | 312 | ||
| 306 | >> Tik nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen. | 313 | >> Tik nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen. |
| 307 | 314 | ||
| @@ -316,61 +323,68 @@ bestaan uit twee, drie of vier tekens. | |||
| 316 | * TOEVOEGEN EN WEGHALEN | 323 | * TOEVOEGEN EN WEGHALEN |
| 317 | ----------------------- | 324 | ----------------------- |
| 318 | 325 | ||
| 319 | Als je tekst toe wil voegen, tik je die eenvoudigweg in. Tekens die je | 326 | Als je tekst toe wil voegen, tik je die eenvoudigweg in. Tekens die |
| 320 | kan zien, zoals A, 7, * en dergelijke, worden door Emacs als tekst | 327 | je kan zien, zoals A, 7, * en dergelijke, worden door Emacs als tekst |
| 321 | geïnterpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd. Tik <Return> (de | 328 | geïnterpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd. Tik <Return> (de |
| 322 | "volgende regel"-toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe | 329 | "volgende regel"-toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe |
| 323 | regel te beginnen. | 330 | regel te beginnen. |
| 324 | 331 | ||
| 325 | Je kan het laatste teken dat je hebt ingetikt weghalen door <Delback> te tikken. | 332 | Je kan het laatste teken dat je hebt ingetikt weghalen door <Delback> |
| 326 | <Delback> is een toets op het toetsenbord -- dezelfde toets die je normaal | 333 | te tikken. <Delback> is een toets op het toetsenbord -- dezelfde |
| 327 | gesproken gebruikt, buiten Emacs, om het laatst ingetikte teken te wissen. | 334 | toets die je normaal gesproken gebruikt, buiten Emacs, om het laatst |
| 328 | Het is meestal een grote toets, een paar rijen boven de <Return>-toets, | 335 | ingetikte teken te wissen. Het is meestal een grote toets, een paar |
| 329 | waar "Delete", "Del" of "Backspace" op staat. | 336 | rijen boven de <Return>-toets, waar "Delete", "Del" of "Backspace" op |
| 337 | staat. | ||
| 330 | 338 | ||
| 331 | Als er op die grote toets "Backspace" staat, dan is dat degene die je | 339 | Als er op die grote toets "Backspace" staat, dan is dat degene die je |
| 332 | gebruikt voor <Delback>. Er kan op een andere plaats ook nog een andere | 340 | gebruikt voor <Delback>. Er kan op een andere plaats ook nog een |
| 333 | toets zijn waarop "Delete" staat, maar dat is niet <Delback>. | 341 | andere toets zijn waarop "Delete" staat, maar dat is niet <Delback>. |
| 334 | 342 | ||
| 335 | In het algemeen haalt <Delback> het teken weg dat juist voor de cursorpositie | 343 | In het algemeen haalt <Delback> het teken weg dat juist voor de |
| 336 | staat. | 344 | cursorpositie staat. |
| 337 | 345 | ||
| 338 | >> Probeer dit nu: tik een paar letters en haal ze weer weg door een paar | 346 | >> Probeer dit nu: tik een paar letters en haal ze weer weg door een |
| 339 | keer op <Delback> te drukken. Maak je niet druk over het feit dat dit | 347 | paar keer op <Delback> te drukken. Maak je niet druk over het feit |
| 340 | bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele versie van | 348 | dat dit bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele |
| 341 | deze inleiding. Je zit slechts je eigen kopie te wijzigen. | 349 | versie van deze inleiding. Je zit slechts je eigen kopie te |
| 350 | wijzigen. | ||
| 342 | 351 | ||
| 343 | Als een regel tekst te lang wordt om helemaal op het scherm getoond | 352 | Als een regel tekst te lang wordt om helemaal op het scherm getoond te |
| 344 | te worden, dan gaat hij verder op de volgende schermregel. Een backslash | 353 | worden, dan gaat hij verder op de volgende schermregel. Een backslash |
| 345 | ("\") in de rechtermarge (of, als je een scherm met vensters | 354 | ("\") in de rechtermarge (of, als je een scherm met vensters gebruikt, |
| 346 | gebruikt, een kleine gebogen pijl) laat dan zien dat de regel op de | 355 | een kleine gebogen pijl) laat dan zien dat de regel op de volgende |
| 347 | volgende schermregel verder gaat. | 356 | schermregel verder gaat. |
| 348 | 357 | ||
| 349 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf | 358 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf |
| 350 | toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. | 359 | toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. |
| 351 | 360 | ||
| 352 | >> Tik weer enkele keren <Delback> om zoveel tekens weg te halen tot | 361 | >> Tik weer enkele keren <Delback> om zoveel tekens weg te halen tot |
| 353 | de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal verdwijnen. | 362 | de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal |
| 363 | verdwijnen. | ||
| 354 | 364 | ||
| 355 | Je kan een Newline zoals elk ander teken verwijderen. Als je een Newline | 365 | Je kan een Newline zoals elk ander teken verwijderen. Als je een |
| 356 | verwijdert, voeg je de twee regels waar de Newline tussen staat samen tot een | 366 | Newline verwijdert, voeg je de twee regels waar de Newline tussen |
| 357 | enkele regel. Als de regel die het resultaat is van deze operatie niet op | 367 | staat samen tot een enkele regel. Als de regel die het resultaat is |
| 358 | een schermregel past, zal hij getoond worden met een vervolgregel. | 368 | van deze operatie niet op een schermregel past, zal hij getoond worden |
| 369 | met een vervolgregel. | ||
| 359 | 370 | ||
| 360 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en tik <Delback>. Dit | 371 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en tik <Delback>. |
| 361 | voegt de huidige en vorige regel samen. | 372 | Dit voegt de huidige en vorige regel samen. |
| 362 | 373 | ||
| 363 | >> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te voegen. | 374 | >> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te |
| 375 | voegen. | ||
| 364 | 376 | ||
| 365 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren op kan | 377 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren |
| 366 | geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor gewone tekens. | 378 | op kan geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor |
| 367 | Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd. | 379 | gewone tekens. Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken |
| 380 | herhaaldelijk toegevoegd. | ||
| 368 | 381 | ||
| 369 | >> Probeer dat nu: tik C-u 8 * om ******** toe te voegen. | 382 | >> Probeer dat nu: tik C-u 8 * om ******** toe te voegen. |
| 370 | 383 | ||
| 371 | Je hebt nu de eenvoudigste manier geleerd om iets in Emacs te tikken en fouten te | 384 | Je hebt nu de eenvoudigste manier geleerd om iets in Emacs te tikken |
| 372 | verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel verwijderen. Hier volgt | 385 | en fouten te verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel |
| 373 | een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: | 386 | verwijderen. Hier volgt een samenvatting van de commando's om tekst |
| 387 | te verwijderen: | ||
| 374 | 388 | ||
| 375 | <Delback> Haal het teken weg dat voor de cursor staat | 389 | <Delback> Haal het teken weg dat voor de cursor staat |
| 376 | C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat | 390 | C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat |
| @@ -381,10 +395,10 @@ een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: | |||
| 381 | C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel | 395 | C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel |
| 382 | M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin | 396 | M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin |
| 383 | 397 | ||
| 384 | Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie verder | 398 | Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie |
| 385 | trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak even vergeten dat | 399 | verder trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak |
| 386 | <Delback> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en M-k lijken enigzins op | 400 | even vergeten dat <Delback> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en |
| 387 | C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. | 401 | M-k lijken enigzins op C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. |
| 388 | 402 | ||
| 389 | Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst | 403 | Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst |
| 390 | verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je | 404 | verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je |
| @@ -412,14 +426,15 @@ die slechts een enkel teken weghalen. | |||
| 412 | 426 | ||
| 413 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. | 427 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. |
| 414 | Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. | 428 | Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. |
| 415 | >> Tik C-k een tweede keer. Nu verwijdert dit commando het Newline-teken. | 429 | >> Tik C-k een tweede keer. Nu verwijdert dit commando het |
| 430 | Newline-teken. | ||
| 416 | 431 | ||
| 417 | Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel verwijdert, een | 432 | Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel verwijdert, |
| 418 | tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een regel | 433 | een tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een |
| 419 | omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven | 434 | regel omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het |
| 420 | aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. Dit is meer dan | 435 | aangegeven aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. |
| 421 | simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, terwijl tweemaal | 436 | Dit is meer dan simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, |
| 422 | C-k tikken dat niet doet. | 437 | terwijl tweemaal C-k tikken dat niet doet. |
| 423 | 438 | ||
| 424 | Om de laatst verwijderde tekst terug te halen naar de plaats waar de | 439 | Om de laatst verwijderde tekst terug te halen naar de plaats waar de |
| 425 | cursor nu op staat (te yanken), tik C-y. | 440 | cursor nu op staat (te yanken), tik C-y. |
| @@ -428,168 +443,177 @@ cursor nu op staat (te yanken), tik C-y. | |||
| 428 | 443 | ||
| 429 | Het is alsof je met C-y iets uit de prullenbak haalt wat je net had | 444 | Het is alsof je met C-y iets uit de prullenbak haalt wat je net had |
| 430 | verwijderd. Merk op dat verschillende C-k's achter elkaar alle regels | 445 | verwijderd. Merk op dat verschillende C-k's achter elkaar alle regels |
| 431 | die verwijderd worden, bij elkaar bewaart zodat een enkele C-y die regels | 446 | die verwijderd worden, bij elkaar bewaart zodat een enkele C-y die |
| 432 | in een keer terugbrengt. | 447 | regels in een keer terugbrengt. |
| 433 | 448 | ||
| 434 | >> Probeer het nu: tik C-k een paar keer. | 449 | >> Probeer het nu: tik C-k een paar keer. |
| 435 | 450 | ||
| 436 | Om de verwijderde tekst terug te halen: | 451 | Om de verwijderde tekst terug te halen: |
| 437 | 452 | ||
| 438 | >> Tik C-y. Beweeg de cursor enkele regels naar beneden en tik weer C-y. | 453 | >> Tik C-y. Beweeg de cursor enkele regels naar beneden en tik weer |
| 439 | Je ziet nu hoe je tekst kan kopiëren. | 454 | C-y. Je ziet nu hoe je tekst kan kopiëren. |
| 440 | 455 | ||
| 441 | Wat moet je doen als je wat tekst terug wilt brengen, maar je intussen | 456 | Wat moet je doen als je wat tekst terug wilt brengen, maar je intussen |
| 442 | al iets anders verwijderd hebt? C-y zou datgene terugbrengen wat je het | 457 | al iets anders verwijderd hebt? C-y zou datgene terugbrengen wat je |
| 443 | recentst hebt verwijderd. Gelukkig is de voorgaande tekst niet verloren | 458 | het recentst hebt verwijderd. Gelukkig is de voorgaande tekst niet |
| 444 | gegaan. Je kunt die tekst terughalen met M-y. Nadat je C-y hebt getikt | 459 | verloren gegaan. Je kunt die tekst terughalen met M-y. Nadat je C-y |
| 445 | om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt M-y die tekst | 460 | hebt getikt om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt |
| 446 | met de tekst die je daarvoor had weggegooid. Je kunt M-y herhalen om | 461 | M-y die tekst met de tekst die je daarvoor had weggegooid. Je kunt |
| 447 | tekst terug te halen die je al langer geleden hebt weggegooid. Als | 462 | M-y herhalen om tekst terug te halen die je al langer geleden hebt |
| 448 | je de tekst te pakken hebt die je zocht, hoef je niets te doen om die | 463 | weggegooid. Als je de tekst te pakken hebt die je zocht, hoef je |
| 449 | daar te houden. Je kan gewoon verder werken en de teruggehaalde tekst | 464 | niets te doen om die daar te houden. Je kan gewoon verder werken en |
| 450 | met rust laten. | 465 | de teruggehaalde tekst met rust laten. |
| 451 | 466 | ||
| 452 | Als je M-y vaak genoeg tikt kom je terug waar je begon, bij de laatst | 467 | Als je M-y vaak genoeg tikt kom je terug waar je begon, bij de laatst |
| 453 | verwijderde tekst. | 468 | verwijderde tekst. |
| 454 | 469 | ||
| 455 | >> Verwijder een regel, beweeg de cursor wat, en verwijder nog een regel. | 470 | >> Verwijder een regel, beweeg de cursor wat, en verwijder nog een |
| 456 | Tik C-y om de tweede regel die je verwijderde, terug te halen. | 471 | regel. Tik C-y om de tweede regel die je verwijderde, terug te |
| 457 | Tik nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste regel | 472 | halen. Tik nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste |
| 458 | die je verwijderde. | 473 | regel die je verwijderde. Tik nog enkele keren M-y en zie wat er |
| 459 | Tik nog enkele keren M-y en zie wat er langs komt. Herhaal dit tot de | 474 | langs komt. Herhaal dit tot de tweede regel weer langs komt, en |
| 460 | tweede regel weer langs komt, en dan nog een paar keer. | 475 | dan nog een paar keer. Je kan ook experimenteren met positieve en |
| 461 | Je kan ook experimenteren met positieve en negatieve argumenten bij | 476 | negatieve argumenten bij M-y. |
| 462 | M-y. | ||
| 463 | 477 | ||
| 464 | 478 | ||
| 465 | * HERSTELLEN | 479 | * HERSTELLEN |
| 466 | ------------ | 480 | ------------ |
| 467 | 481 | ||
| 468 | Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, | 482 | Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, |
| 469 | dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstelcommando, C-x u. | 483 | dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstelcommando, C-x |
| 484 | u. | ||
| 470 | 485 | ||
| 471 | Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn van | 486 | Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn |
| 472 | een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te tikken, worden steeds | 487 | van een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te tikken, worden |
| 473 | eerdere commando's hersteld. | 488 | steeds eerdere commando's hersteld. |
| 474 | 489 | ||
| 475 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet wijzigen, | 490 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet |
| 476 | zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's die simpelweg | 491 | wijzigen, zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's |
| 477 | het ingetikte teken aan de tekst toevoegen, worden meestal gegroepeerd | 492 | die simpelweg het ingetikte teken aan de tekst toevoegen, worden |
| 478 | in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je minder vaak het commando | 493 | meestal gegroepeerd in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je |
| 479 | C-x u hoeft te tikken om teksttoevoegingen te herstellen. | 494 | minder vaak het commando C-x u hoeft te tikken om teksttoevoegingen te |
| 495 | herstellen. | ||
| 480 | 496 | ||
| 481 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou hij weer moeten verschijnen. | 497 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou hij weer moeten |
| 498 | verschijnen. | ||
| 482 | 499 | ||
| 483 | C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde resultaat | 500 | C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde |
| 484 | op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te tikken. Een | 501 | resultaat op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te |
| 485 | nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het intikken ervan niet | 502 | tikken. Een nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het |
| 486 | gebruiksvriendelijk is. Dat is ook de reden voor het alternatief, C-x u. | 503 | intikken ervan niet gebruiksvriendelijk is. Dat is ook de reden voor |
| 487 | Op sommige terminals kan je C-_ tikken door "/" te tikken terwijl je de | 504 | het alternatief, C-x u. Op sommige terminals kan je C-_ tikken door |
| 488 | CONTROL-toets ingedrukt houdt. | 505 | "/" te tikken terwijl je de CONTROL-toets ingedrukt houdt. |
| 489 | 506 | ||
| 490 | Een numeriek argument bij C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen aan. | 507 | Een numeriek argument bij C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen |
| 508 | aan. | ||
| 491 | 509 | ||
| 492 | 510 | ||
| 493 | * BESTANDEN | 511 | * BESTANDEN |
| 494 | ----------- | 512 | ----------- |
| 495 | 513 | ||
| 496 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan, moet je de tekst | 514 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan, moet je de |
| 497 | in een bestand stoppen ("to save a file" in het Engels). Als je dat niet | 515 | tekst in een bestand stoppen ("to save a file" in het Engels). Als je |
| 498 | doet, ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je Emacs verlaat. | 516 | dat niet doet, ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je |
| 499 | Je kan een bestand veranderen door het bestand te "bezoeken". (Ook wel | 517 | Emacs verlaat. Je kan een bestand veranderen door het bestand te |
| 500 | "vinden"; "finding" of "visiting" in het Engels.) | 518 | "bezoeken". (Ook wel "vinden"; "finding" of "visiting" in het |
| 519 | Engels.) | ||
| 501 | 520 | ||
| 502 | Een bestand bezoeken betekent dat je de inhoud van dat bestand in | 521 | Een bestand bezoeken betekent dat je de inhoud van dat bestand in |
| 503 | Emacs ziet. Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het veranderen | 522 | Emacs ziet. Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het |
| 504 | bent. Deze veranderingen zijn echter slechts tijdelijk zolang je het | 523 | veranderen bent. Deze veranderingen zijn echter slechts tijdelijk |
| 505 | bestand niet opslaat. Op deze manier kan je nooit per ongeluk een half | 524 | zolang je het bestand niet opslaat. Op deze manier kan je nooit per |
| 506 | gewijzigd bestand op het systeem achterlaten. Zelfs als je het bestand | 525 | ongeluk een half gewijzigd bestand op het systeem achterlaten. Zelfs |
| 507 | opslaat, zorgt Emacs ervoor dat het originele bestand onder een gewijzigde | 526 | als je het bestand opslaat, zorgt Emacs ervoor dat het originele |
| 508 | naam nog steeds beschikbaar is, voor het geval je later besluit dat de | 527 | bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het |
| 509 | veranderingen toch niet zo goed waren. | 528 | geval je later besluit dat de veranderingen toch niet zo goed waren. |
| 510 | 529 | ||
| 511 | Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en | 530 | Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en eindigt |
| 512 | eindigt met streepjes, met aan het begin "-1:-- TUTORIAL.nl" of iets | 531 | met streepjes, met aan het begin "-1:-- TUTORIAL.nl" of iets |
| 513 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand | 532 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het |
| 514 | zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je een bestand | 533 | bestand zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je |
| 515 | dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de Nederlandstalige | 534 | een bestand dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de |
| 516 | Emacs-inleiding ("tutorial" in het Engels). Als je in Emacs een bestand | 535 | Nederlandstalige Emacs-inleiding ("tutorial" in het Engels). Als je |
| 517 | bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats. | 536 | in Emacs een bestand bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd |
| 537 | op deze plaats. | ||
| 518 | 538 | ||
| 519 | Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je | 539 | Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je |
| 520 | aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een | 540 | aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een |
| 521 | argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het bestand. | 541 | argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het |
| 522 | Nadat je het commando | 542 | bestand. Nadat je het commando |
| 523 | 543 | ||
| 524 | C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file"). | 544 | C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file"). |
| 525 | 545 | ||
| 526 | hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je | 546 | hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je |
| 527 | intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die regel | 547 | intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die |
| 528 | voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet hij de minibuffer. Je kan gewone | 548 | regel voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet hij de minibuffer. |
| 529 | Emacs commando's gebruiken om de bestandsnaam te veranderen. | 549 | Je kan gewone Emacs commando's gebruiken om de bestandsnaam te |
| 550 | veranderen. | ||
| 530 | 551 | ||
| 531 | Tijdens het invoeren van de bestandsnaam (of om het even welke | 552 | Tijdens het invoeren van de bestandsnaam (of om het even welke invoer |
| 532 | invoer in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. | 553 | in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. |
| 533 | 554 | ||
| 534 | >> Tik C-x C-f gevolgd door C-g. Dit commando breekt de minibuffer af en | 555 | >> Tik C-x C-f gevolgd door C-g. Dit commando breekt de minibuffer af |
| 535 | ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte. | 556 | en ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte. |
| 536 | Het resultaat is dat je geen bestand bezoekt. | 557 | Het resultaat is dat je geen bestand bezoekt. |
| 537 | 558 | ||
| 538 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, tik dan <Return> om het | 559 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, tik dan <Return> om het |
| 539 | commando af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk en haalt | 560 | commando af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk |
| 540 | het bestand op dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f commando daarmee | 561 | en haalt het bestand op dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f |
| 541 | klaar is, verdwijnt de minibuffer. | 562 | commando daarmee klaar is, verdwijnt de minibuffer. |
| 542 | 563 | ||
| 543 | Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en kan | 564 | Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en |
| 544 | je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik dan het | 565 | kan je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik |
| 545 | commando | 566 | dan het commando |
| 546 | 567 | ||
| 547 | C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file"). | 568 | C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file"). |
| 548 | 569 | ||
| 549 | Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand op. | 570 | Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand |
| 550 | De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand onder een | 571 | op. De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand |
| 551 | andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe naam bestaat uit de | 572 | onder een andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe |
| 552 | oude bestandsnaam gevolgd door een "~". | 573 | naam bestaat uit de oude bestandsnaam gevolgd door een "~". |
| 553 | 574 | ||
| 554 | Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het | 575 | Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het |
| 555 | bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te slaan | 576 | bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te |
| 556 | zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht. | 577 | slaan zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of |
| 578 | crasht. | ||
| 557 | 579 | ||
| 558 | >> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het goed is | 580 | >> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het |
| 559 | verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de onderste schermregel. | 581 | goed is verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de onderste |
| 582 | schermregel. | ||
| 560 | 583 | ||
| 561 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s | 584 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x |
| 562 | tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de | 585 | C-s tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van |
| 563 | machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met C-s | 586 | de machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met |
| 564 | stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs terecht. Om | 587 | C-s stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs |
| 565 | deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het hoofdstuk | 588 | terecht. Om deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het |
| 566 | "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het Emacs-handboek over hoe | 589 | hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het |
| 567 | je moet omgaan met deze situatie. | 590 | Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. |
| 568 | 591 | ||
| 569 | Je kan een bestaand bestand bezoeken om het te bekijken of het te | 592 | Je kan een bestaand bestand bezoeken om het te bekijken of het te |
| 570 | wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit is | 593 | wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit |
| 571 | de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het bestand, dat | 594 | is de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het |
| 572 | eerst leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de tekst opslaat, wordt | 595 | bestand, dat eerst leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de |
| 573 | het bestand werkelijk gecreëerd, met de tekst als inhoud. Vanaf dat | 596 | tekst opslaat, wordt het bestand werkelijk gecreëerd, met de tekst als |
| 574 | moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | 597 | inhoud. Vanaf dat moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. |
| 575 | 598 | ||
| 576 | 599 | ||
| 577 | * BUFFERS | 600 | * BUFFERS |
| 578 | --------- | 601 | --------- |
| 579 | 602 | ||
| 580 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f, blijft het eerste bestand | 603 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f, blijft het eerste |
| 581 | gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het gewoon nog een | 604 | bestand gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het |
| 582 | keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je een behoorlijk aantal | 605 | gewoon nog een keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je |
| 583 | bestanden in Emacs krijgen. | 606 | een behoorlijk aantal bestanden in Emacs krijgen. |
| 584 | 607 | ||
| 585 | >> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-x C-f foo | 608 | >> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-x C-f foo |
| 586 | <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op | 609 | <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op |
| 587 | door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om | 610 | door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om |
| 588 | weer hier, in de inleiding, terug te komen. | 611 | weer hier, in de inleiding, terug te komen. |
| 589 | 612 | ||
| 590 | Emacs bewaart intern de tekst van elk bestand in een ding dat een "buffer" | 613 | Emacs bewaart intern de tekst van elk bestand in een ding dat een |
| 591 | genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een nieuwe buffer | 614 | "buffer" genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een |
| 592 | gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, tik | 615 | nieuwe buffer gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, |
| 616 | tik | ||
| 593 | 617 | ||
| 594 | C-x C-b Laat de bufferlijst zien | 618 | C-x C-b Laat de bufferlijst zien |
| 595 | 619 | ||
| @@ -633,13 +657,13 @@ op de onderste regel toonde. | |||
| 633 | keren naar deze buffer met de Emacs-inleiding | 657 | keren naar deze buffer met de Emacs-inleiding |
| 634 | 658 | ||
| 635 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand | 659 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand |
| 636 | bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen blijven | 660 | bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen |
| 637 | in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren of | 661 | blijven in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren |
| 638 | veranderen van de buffer van het tweede bestand heeft geen effect op de | 662 | of veranderen van de buffer van het tweede bestand heeft geen effect |
| 639 | eerste buffer. Dit is erg nuttig, maar betekent ook dat er een eenvoudige | 663 | op de eerste buffer. Dit is erg nuttig, maar betekent ook dat er een |
| 640 | manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou erg vervelend | 664 | eenvoudige manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou |
| 641 | zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f om het dan te | 665 | erg vervelend zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f |
| 642 | kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando: | 666 | om het dan te kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando: |
| 643 | 667 | ||
| 644 | C-x s Sla een paar buffers op | 668 | C-x s Sla een paar buffers op |
| 645 | 669 | ||
| @@ -657,9 +681,9 @@ opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. | |||
| 657 | 681 | ||
| 658 | Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het | 682 | Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het |
| 659 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de | 683 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de |
| 660 | CONTROL- of META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X | 684 | CONTROL- of META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met |
| 661 | commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando komt voor in | 685 | het X commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando |
| 662 | twee smaken: | 686 | komt voor in twee smaken: |
| 663 | 687 | ||
| 664 | C-x Tekenuitbreiding. Gevolgd door een teken. | 688 | C-x Tekenuitbreiding. Gevolgd door een teken. |
| 665 | M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. | 689 | M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. |
| @@ -673,29 +697,30 @@ je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen die niet | |||
| 673 | opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren | 697 | opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren |
| 674 | voordat Emacs helemaal eindigt.) | 698 | voordat Emacs helemaal eindigt.) |
| 675 | 699 | ||
| 676 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna weer | 700 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna |
| 677 | terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie. | 701 | weer terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie. |
| 678 | 702 | ||
| 679 | Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt weer | 703 | Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt |
| 680 | terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste shells kan je | 704 | weer terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste |
| 681 | Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met "%emacs". | 705 | shells kan je Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met |
| 706 | "%emacs". | ||
| 682 | 707 | ||
| 683 | Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te zetten, | 708 | Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te |
| 684 | creëert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de gelegenheid te | 709 | zetten, creëert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de |
| 685 | stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer in Emacs terug te | 710 | gelegenheid te stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer |
| 686 | keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In dit geval is het | 711 | in Emacs terug te keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In |
| 687 | shellcommando "exit" de normale manier om de subshell te verlaten en in | 712 | dit geval is het shellcommando "exit" de normale manier om de subshell |
| 688 | Emacs terug te keren. | 713 | te verlaten en in Emacs terug te keren. |
| 689 | 714 | ||
| 690 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het is | 715 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het |
| 691 | ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs opgestart | 716 | is ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs |
| 692 | was door een mail-programma of iets dergelijks, aangezien die misschien | 717 | opgestart was door een mail-programma of iets dergelijks, aangezien |
| 693 | niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal gezien is het | 718 | die misschien niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal |
| 694 | echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs te verlaten, | 719 | gezien is het echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs |
| 695 | behalve als je uit wilt loggen natuurlijk. | 720 | te verlaten, behalve als je uit wilt loggen natuurlijk. |
| 696 | 721 | ||
| 697 | Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je nu al | 722 | Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je |
| 698 | kent: | 723 | nu al kent: |
| 699 | 724 | ||
| 700 | C-x C-f Bezoek bestand | 725 | C-x C-f Bezoek bestand |
| 701 | C-x C-s Sla bestand op | 726 | C-x C-s Sla bestand op |
| @@ -706,11 +731,12 @@ kent: | |||
| 706 | C-x 1 Een enkel venster | 731 | C-x 1 Een enkel venster |
| 707 | C-x u Herstel | 732 | C-x u Herstel |
| 708 | 733 | ||
| 709 | Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder bepaalde omstandigheden. | 734 | Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder |
| 710 | Een voorbeeld is het commando replace-string, dat in de hele tekst een string | 735 | bepaalde omstandigheden. Een voorbeeld is het commando |
| 711 | vervangt door een andere string ("to replace" betekent "vervangen"). | 736 | replace-string, dat in de hele tekst een string vervangt door een |
| 712 | Als je M-x tikt, toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van | 737 | andere string ("to replace" betekent "vervangen"). Als je M-x tikt, |
| 713 | het commando intikken, in dit geval "replace-string". Als je gewoon | 738 | toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van het |
| 739 | commando intikken, in dit geval "replace-string". Als je gewoon | ||
| 714 | "repl s<TAB>" tikt maakt Emacs de naam zelf af. Beëindig het commando | 740 | "repl s<TAB>" tikt maakt Emacs de naam zelf af. Beëindig het commando |
| 715 | met <Return>. | 741 | met <Return>. |
| 716 | 742 | ||
| @@ -721,49 +747,50 @@ Je sluit elk argument af met <Return>. | |||
| 721 | >> Plaats de cursor op de lege regel twee regels onder deze regel. | 747 | >> Plaats de cursor op de lege regel twee regels onder deze regel. |
| 722 | Tik dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. | 748 | Tik dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. |
| 723 | 749 | ||
| 724 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen van | 750 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen |
| 725 | het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd"; te beginnen op | 751 | van het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd"; te |
| 726 | de plek waar de cursor staat. | 752 | beginnen op de plek waar de cursor staat. |
| 727 | 753 | ||
| 728 | 754 | ||
| 729 | * AUTOMATISCH BEWAREN | 755 | * AUTOMATISCH BEWAREN |
| 730 | --------------------- | 756 | --------------------- |
| 731 | 757 | ||
| 732 | Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet opgeslagen hebt, zouden | 758 | Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet opgeslagen hebt, |
| 733 | de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou hangen of | 759 | zouden de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou |
| 734 | herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs regelmatig | 760 | hangen of herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs |
| 735 | de veranderde tekst automatisch op. De naam van het bestand waarin de | 761 | regelmatig de veranderde tekst automatisch op. De naam van het |
| 736 | tekst automatisch wordt opgeslagen begint en eindigt met een #. | 762 | bestand waarin de tekst automatisch wordt opgeslagen begint en eindigt |
| 737 | Bijvoorbeeld, als je het bestand "hello.c" aan het bewerken bent, wordt | 763 | met een #. Bijvoorbeeld, als je het bestand "hello.c" aan het |
| 738 | de tekst automatisch opgeslagen in een bestand dat "#hello.c#" heet. Zodra | 764 | bewerken bent, wordt de tekst automatisch opgeslagen in een bestand |
| 739 | je het bestand werkelijk opslaat, wordt het automatisch opgeslagen bestand | 765 | dat "#hello.c#" heet. Zodra je het bestand werkelijk opslaat, wordt |
| 740 | verwijderd. | 766 | het automatisch opgeslagen bestand verwijderd. |
| 741 | 767 | ||
| 742 | Als de computer crasht, kan je de automatisch opgeslagen tekst terugkrijgen | 768 | Als de computer crasht, kan je de automatisch opgeslagen tekst |
| 743 | door het bestand gewoon te bezoeken (het originele bestand, niet het automatisch | 769 | terugkrijgen door het bestand gewoon te bezoeken (het originele |
| 744 | opgeslagen), gevolgd door M-x recover-file<Return>. Als Emacs vraagt om | 770 | bestand, niet het automatisch opgeslagen), gevolgd door M-x |
| 745 | bevestiging, antwoord dan met yes<Return> en de automatisch opgeslagen | 771 | recover-file<Return>. Als Emacs vraagt om bevestiging, antwoord dan |
| 746 | informatie wordt teruggehaald. | 772 | met yes<Return> en de automatisch opgeslagen informatie wordt |
| 773 | teruggehaald. | ||
| 747 | 774 | ||
| 748 | 775 | ||
| 749 | * ECHO-GEBIED | 776 | * ECHO-GEBIED |
| 750 | ------------- | 777 | ------------- |
| 751 | 778 | ||
| 752 | Als je een commando langzaam intikt, toont Emacs de tekens aan de | 779 | Als je een commando langzaam intikt, toont Emacs de tekens aan de |
| 753 | onderkant van het scherm in een deel dat het "echo-gebied" genoemd wordt. | 780 | onderkant van het scherm in een deel dat het "echo-gebied" genoemd |
| 754 | Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm. | 781 | wordt. Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm. |
| 755 | 782 | ||
| 756 | 783 | ||
| 757 | * MODUS-REGEL | 784 | * MODUS-REGEL |
| 758 | ------------- | 785 | ------------- |
| 759 | 786 | ||
| 760 | De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De modusregel | 787 | De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De |
| 761 | ziet er ongeveer zo uit: | 788 | modusregel ziet er ongeveer zo uit: |
| 762 | 789 | ||
| 763 | -1:** TUTORIAL.nl 62% L763 (Fundamental)----------------------- | 790 | -1:** TUTORIAL.nl 62% L763 (Fundamental)----------------------- |
| 764 | 791 | ||
| 765 | Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die | 792 | Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die je |
| 766 | je aan het bewerken bent. | 793 | aan het bewerken bent. |
| 767 | 794 | ||
| 768 | Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het | 795 | Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het |
| 769 | bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan: | 796 | bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan: |
| @@ -782,80 +809,84 @@ Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes. | |||
| 782 | 809 | ||
| 783 | In de modusregel staat tussen haakjes in welke modus je aan het werken | 810 | In de modusregel staat tussen haakjes in welke modus je aan het werken |
| 784 | bent. De standaardmodus is de "Fundamental" modus, die je nu gebruikt | 811 | bent. De standaardmodus is de "Fundamental" modus, die je nu gebruikt |
| 785 | ("fundamental" is "basis" in het Nederlands). Een dergelijke | 812 | ("fundamental" is "basis" in het Nederlands). Een dergelijke modus |
| 786 | modus heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels). | 813 | heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels). |
| 787 | 814 | ||
| 788 | Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld voor | 815 | Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld |
| 789 | het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals bijvoorbeeld | 816 | voor het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals |
| 790 | Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd precies een modus | 817 | bijvoorbeeld Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd |
| 791 | actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, op de plaats waar nu | 818 | precies een modus actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, |
| 792 | "Fundamental" staat. | 819 | op de plaats waar nu "Fundamental" staat. |
| 793 | 820 | ||
| 794 | Elke hoofdmodus zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders gedragen. | 821 | Elke hoofdmodus zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders |
| 795 | Zo bestaat er een commando om een commentaar in een programma te tikken, en | 822 | gedragen. Zo bestaat er een commando om een commentaar in een |
| 796 | aangezien elke programmeertaal een ander idee heeft over hoe commentaar | 823 | programma te tikken, en aangezien elke programmeertaal een ander idee |
| 797 | eruit moet zien, moet elke hoofdmodus op een andere manier het commentaar | 824 | heeft over hoe commentaar eruit moet zien, moet elke hoofdmodus op een |
| 798 | beginnen. Elke hoofdmodus is de naam van een uitgebreid commando, en met | 825 | andere manier het commentaar beginnen. Elke hoofdmodus is de naam van |
| 799 | dat commando schakel je om naar die hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld | 826 | een uitgebreid commando, en met dat commando schakel je om naar die |
| 800 | M-x fundamental-mode het commando om naar de basismodus om te schakelen. | 827 | hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld M-x fundamental-mode het commando om |
| 801 | 828 | naar de basismodus om te schakelen. | |
| 802 | Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals bijvoorbeeld | 829 | |
| 803 | dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus om tekst in een | 830 | Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals |
| 804 | gewone taal te bewerken: | 831 | bijvoorbeeld dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus |
| 832 | om tekst in een gewone taal te bewerken: | ||
| 805 | 833 | ||
| 806 | >> Tik M-x text-mode<Return>. | 834 | >> Tik M-x text-mode<Return>. |
| 807 | 835 | ||
| 808 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor | 836 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor |
| 809 | grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kan merken, is | 837 | grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kan merken, |
| 810 | bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een woord | 838 | is bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een |
| 811 | beschouwen. In de vorige modus (Fundamental) behandelen M-f en M-b de | 839 | woord beschouwen. In de vorige modus (Fundamental) behandelen M-f en |
| 812 | apostrof als ruimte tussen twee woorden. | 840 | M-b de apostrof als ruimte tussen twee woorden. |
| 813 | 841 | ||
| 814 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodi dergelijke subtiele verschillen hebben. | 842 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodi dergelijke subtiele verschillen |
| 815 | De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke hoofdmodus. | 843 | hebben. De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke |
| 844 | hoofdmodus. | ||
| 816 | 845 | ||
| 817 | Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige hoofdmodus | 846 | Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige |
| 818 | lezen. | 847 | hoofdmodus lezen. |
| 819 | 848 | ||
| 820 | >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de bovenkant | 849 | >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de |
| 821 | van het scherm te krijgen. | 850 | bovenkant van het scherm te krijgen. |
| 822 | >> Tik C-h m om te zien hoe de tekstmodus verschilt van de basismodus. | 851 | >> Tik C-h m om te zien hoe de tekstmodus verschilt van de basismodus. |
| 823 | >> Tik C-x 1 om de documentatie van het scherm te verwijderen. | 852 | >> Tik C-x 1 om de documentatie van het scherm te verwijderen. |
| 824 | 853 | ||
| 825 | Hoofdmodi heten zo omdat er ook bijmodi zijn. Bijmodi zijn | 854 | Hoofdmodi heten zo omdat er ook bijmodi zijn. Bijmodi zijn geen |
| 826 | geen alternatieven voor hoofdmodi; het zijn slechts kleine aanpassingen | 855 | alternatieven voor hoofdmodi; het zijn slechts kleine aanpassingen |
| 827 | daarvan. Elke bijmodus kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van | 856 | daarvan. Elke bijmodus kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van |
| 828 | andere bijmodi en onafhankelijk van de hoofdmodus. Het is dus mogelijk geen bijmodi, één bijmodus | 857 | andere bijmodi en onafhankelijk van de hoofdmodus. Het is dus |
| 829 | of een willekeurige combinatie van bijmodi te gebruiken. | 858 | mogelijk geen bijmodi, één bijmodus of een willekeurige combinatie van |
| 830 | 859 | bijmodi te gebruiken. | |
| 831 | Een nuttige bijmodus voor het bewerken van tekst in een natuurlijke taal, | 860 | |
| 832 | zoals het Nederlands, is Auto Fill modus ("auto fill" betekent automatisch | 861 | Een nuttige bijmodus voor het bewerken van tekst in een natuurlijke |
| 833 | uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs automatisch een | 862 | taal, zoals het Nederlands, is Auto Fill modus ("auto fill" betekent |
| 834 | regel tussen twee woorden af als de regel te lang wordt. | 863 | automatisch uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs |
| 835 | 864 | automatisch een regel tussen twee woorden af als de regel te lang | |
| 836 | Je kan Auto Fill modus aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als deze | 865 | wordt. |
| 837 | modus al aanstaat, kan je hem uitzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. | 866 | |
| 838 | Als de modus uitstaat, zet dit commando de modus aan; als ze aanstaat, zet | 867 | Je kan Auto Fill modus aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als |
| 839 | dit commando de modus uit. We zeggen dat het commando de modus "schakelt" | 868 | deze modus al aanstaat, kan je hem uitzetten met M-x |
| 840 | ("to toggle" in het Engels). | 869 | auto-fill-mode<Return>. Als de modus uitstaat, zet dit commando de |
| 841 | 870 | modus aan; als ze aanstaat, zet dit commando de modus uit. We zeggen | |
| 842 | >> Tik nu M-x auto-fill-mode<Return>. Tik nu vele malen "asdf " op een | 871 | dat het commando de modus "schakelt" ("to toggle" in het Engels). |
| 843 | regel zodat je kan zien dat de regel in tweeën gesplitst wordt. Er | 872 | |
| 844 | moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill modus | 873 | >> Tik nu M-x auto-fill-mode<Return>. Tik nu vele malen "asdf " op |
| 845 | de regel alleen op spaties breekt. | 874 | een regel zodat je kan zien dat de regel in tweeën gesplitst wordt. |
| 846 | 875 | Er moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill | |
| 847 | De rechterkantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je veranderen | 876 | modus de regel alleen op spaties breekt. |
| 848 | met het C-x f commando. Dit commando accepteert een numeriek argument | 877 | |
| 849 | om de gewenste kantlijn te verkrijgen. | 878 | De rechterkantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je |
| 879 | veranderen met het C-x f commando. Dit commando accepteert een | ||
| 880 | numeriek argument om de gewenste kantlijn te verkrijgen. | ||
| 850 | 881 | ||
| 851 | >> Tik C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). | 882 | >> Tik C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). |
| 852 | Tik wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. | 883 | Tik wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. |
| 853 | Zet de kantlijn nu terug op 70, dus met met C-u 70 C-x f. | 884 | Zet de kantlijn nu terug op 70, dus met met C-u 70 C-x f. |
| 854 | 885 | ||
| 855 | Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill modus | 886 | Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill modus de |
| 856 | de regel niet opnieuw. | 887 | regel niet opnieuw. |
| 857 | Om een alinea opnieuw te vullen, tik M-q (META-q) terwijl de | 888 | Om een alinea opnieuw te vullen, tik M-q (META-q) terwijl de cursor in |
| 858 | cursor in de alinea staat. | 889 | de alinea staat. |
| 859 | 890 | ||
| 860 | >> Plaats de cursor in de voorgaande alinea en tik M-q. | 891 | >> Plaats de cursor in de voorgaande alinea en tik M-q. |
| 861 | 892 | ||
| @@ -863,38 +894,39 @@ cursor in de alinea staat. | |||
| 863 | * ZOEKEN | 894 | * ZOEKEN |
| 864 | -------- | 895 | -------- |
| 865 | 896 | ||
| 866 | Emacs kan tekenreeksen ("strings") zoeken, zowel volgend op | 897 | Emacs kan tekenreeksen ("strings") zoeken, zowel volgend op de |
| 867 | de cursorpositie, als eraan voorafgaand. Het zoeken naar een string | 898 | cursorpositie, als eraan voorafgaand. Het zoeken naar een string |
| 868 | verplaatst de cursor naar de volgende plaats waar de gezochte string | 899 | verplaatst de cursor naar de volgende plaats waar de gezochte string |
| 869 | voorkomt. | 900 | voorkomt. |
| 870 | 901 | ||
| 871 | Het zoekcommando van Emacs is anders dan de zoekcommando's van de meeste | 902 | Het zoekcommando van Emacs is anders dan de zoekcommando's van de |
| 872 | tekstverwerkers; het zoekt incrementeel. Dit betekent dat het zoeken | 903 | meeste tekstverwerkers; het zoekt incrementeel. Dit betekent dat het |
| 873 | gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string. | 904 | zoeken gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string. |
| 874 | 905 | ||
| 875 | Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" van "to | 906 | Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" |
| 876 | search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de "r" van | 907 | van "to search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de |
| 877 | "reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet. | 908 | "r" van "reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet. |
| 878 | 909 | ||
| 879 | Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. Dit | 910 | Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. |
| 880 | betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" (incrementele | 911 | Dit betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" |
| 881 | zoekopdracht) en wacht op het intikken van de zoekstring. <Return> beëindigt | 912 | (incrementele zoekopdracht) en wacht op het intikken van de |
| 882 | het zoeken. | 913 | zoekstring. <Return> beëindigt het zoeken. |
| 883 | 914 | ||
| 884 | >> Tik nu C-s om het zoeken te starten. Tik nu, LANGZAAM, één letter per | 915 | >> Tik nu C-s om het zoeken te starten. Tik nu, LANGZAAM, één letter |
| 885 | keer, het woord "cursor", met een pauze na elke letter zodat je kan | 916 | per keer, het woord "cursor", met een pauze na elke letter zodat je |
| 886 | zien wat er met de cursor gebeurt. Je hebt nu eenmaal naar het woord | 917 | kan zien wat er met de cursor gebeurt. Je hebt nu eenmaal naar het |
| 887 | "cursor" gezocht. | 918 | woord "cursor" gezocht. |
| 888 | >> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord "cursor" te | 919 | >> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord |
| 889 | zoeken. | 920 | "cursor" te zoeken. |
| 890 | >> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen. | 921 | >> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen. |
| 891 | >> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen. | 922 | >> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen. |
| 892 | 923 | ||
| 893 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs naar | 924 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs |
| 894 | de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe getikt | 925 | naar de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe |
| 895 | hebt. Om naar de volgende plek te gaan, tik je C-s nog een keer. Als er | 926 | getikt hebt. Om naar de volgende plek te gaan, tik je C-s nog een |
| 896 | geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt je dat de zoekopdracht | 927 | keer. Als er geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt |
| 897 | niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). C-g zou het zoeken ook afbreken. | 928 | je dat de zoekopdracht niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). |
| 929 | C-g zou het zoeken ook afbreken. | ||
| 898 | 930 | ||
| 899 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-s | 931 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-s |
| 900 | tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de | 932 | tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de |
| @@ -905,30 +937,32 @@ hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het | |||
| 905 | Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. | 937 | Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. |
| 906 | 938 | ||
| 907 | Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het | 939 | Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het |
| 908 | laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald wordt en dat het | 940 | laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald |
| 909 | zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je bijvoorbeeld begint | 941 | wordt en dat het zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je |
| 910 | met zoeken en je tikt een "c", dan ga je naar de plaats waar de "c" het | 942 | bijvoorbeeld begint met zoeken en je tikt een "c", dan ga je naar de |
| 911 | eerst voorkomt. Tik je vervolgens een "u", dan gaat de cursor naar de | 943 | plaats waar de "c" het eerst voorkomt. Tik je vervolgens een "u", dan |
| 912 | plaats waar de string "cu" het eerst voorkomt. Als je nu <Delback> tikt, dan | 944 | gaat de cursor naar de plaats waar de string "cu" het eerst voorkomt. |
| 913 | wordt de "u" van de zoekstring afgehaald, en gaat de cursor terug naar de | 945 | Als je nu <Delback> tikt, dan wordt de "u" van de zoekstring |
| 914 | plaats waar hij stond voordat je de "u" intikte, namelijk daar waar "c" het | 946 | afgehaald, en gaat de cursor terug naar de plaats waar hij stond |
| 915 | eerst voorkwam. | 947 | voordat je de "u" intikte, namelijk daar waar "c" het eerst voorkwam. |
| 916 | 948 | ||
| 917 | Als je tijdens een zoekoperatie een CONTROL- of META-teken intikt, dan | 949 | Als je tijdens een zoekoperatie een CONTROL- of META-teken intikt, dan |
| 918 | wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk | 950 | wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk |
| 919 | tekens die tijdens zoeken een speciale betekenis hebben, zoals C-s en C-r. | 951 | tekens die tijdens zoeken een speciale betekenis hebben, zoals C-s en |
| 952 | C-r. | ||
| 920 | 953 | ||
| 921 | Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het eerst | 954 | Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het |
| 922 | voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken dat eerder in | 955 | eerst voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken |
| 923 | de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r in plaats van C-s. Alles wat we nu weten | 956 | dat eerder in de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r in plaats van |
| 924 | over C-s geldt ook voor C-r, alleen is de zoekrichting omgedraaid. | 957 | C-s. Alles wat we nu weten over C-s geldt ook voor C-r, alleen is de |
| 958 | zoekrichting omgedraaid. | ||
| 925 | 959 | ||
| 926 | 960 | ||
| 927 | * MEERDERE VENSTERS | 961 | * MEERDERE VENSTERS |
| 928 | ------------------- | 962 | ------------------- |
| 929 | 963 | ||
| 930 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op het | 964 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op |
| 931 | scherm kan laten zien. | 965 | het scherm kan laten zien. |
| 932 | 966 | ||
| 933 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. | 967 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. |
| 934 | 968 | ||
| @@ -939,55 +973,57 @@ scherm kan laten zien. | |||
| 939 | >> Tik C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. | 973 | >> Tik C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. |
| 940 | (Als je geen META-toets hebt, tik dan <ESC> C-v.) | 974 | (Als je geen META-toets hebt, tik dan <ESC> C-v.) |
| 941 | 975 | ||
| 942 | >> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) | 976 | >> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) om de |
| 943 | om de cursor naar het andere venster te verplaatsen. | 977 | cursor naar het andere venster te verplaatsen. |
| 944 | 978 | ||
| 945 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, met C-v en M-v. | 979 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, met C-v en M-v. |
| 946 | Zorg ervoor dat je deze inleiding in het bovenste venster leest. | 980 | Zorg ervoor dat je deze inleiding in het bovenste venster leest. |
| 947 | 981 | ||
| 948 | >> Tik weer C-x o om de cursor weer in het bovenste venster | 982 | >> Tik weer C-x o om de cursor weer in het bovenste venster te zetten. |
| 949 | te zetten. De cursor staat weer precies op de plaats waar | 983 | De cursor staat weer precies op de plaats waar hij stond toen je |
| 950 | hij stond toen je het venster verliet. | 984 | het venster verliet. |
| 951 | 985 | ||
| 952 | Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. Elk | 986 | Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. |
| 953 | venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd enkel zichtbaar | 987 | Elk venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd enkel |
| 954 | in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking op het venster | 988 | zichtbaar in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking |
| 955 | waarin de cursor staat. Dit venster is het "geselecteerde venster" | 989 | op het venster waarin de cursor staat. Dit venster is het |
| 956 | ("selected window" in het Engels). | 990 | "geselecteerde venster" ("selected window" in het Engels). |
| 957 | 991 | ||
| 958 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken bent in | 992 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken |
| 959 | het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie gebruikt. | 993 | bent in het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie |
| 960 | Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je bezig bent, | 994 | gebruikt. Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je |
| 961 | terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster loopt. | 995 | bezig bent, terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster |
| 996 | loopt. | ||
| 962 | 997 | ||
| 963 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte | 998 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte |
| 964 | META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CONTROL als META ingedrukt te | 999 | META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CONTROL als META |
| 965 | houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke volgorde je CONTROL en | 1000 | ingedrukt te houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke |
| 966 | META indrukt; het gaat erom welke toetsen ingedrukt zijn terwijl je tikt. | 1001 | volgorde je CONTROL en META indrukt; het gaat erom welke toetsen |
| 1002 | ingedrukt zijn terwijl je tikt. | ||
| 967 | 1003 | ||
| 968 | Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde is dan | 1004 | Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde |
| 969 | wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door CONTROL-v; | 1005 | is dan wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door |
| 970 | CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> zelf een teken is, | 1006 | CONTROL-v; CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> |
| 971 | terwijl CONTROL en META dat niet zijn. | 1007 | zelf een teken is, terwijl CONTROL en META dat niet zijn. |
| 972 | 1008 | ||
| 973 | >> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te laten | 1009 | >> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te |
| 974 | verdwijnen. | 1010 | laten verdwijnen. |
| 975 | 1011 | ||
| 976 | (Als je C-x 1 tikt in het onderste venster laat je het bovenste | 1012 | (Als je C-x 1 tikt in het onderste venster laat je het bovenste |
| 977 | verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, | 1013 | verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, en wel |
| 978 | en wel dat venster waar de cursor nu in staat.") | 1014 | dat venster waar de cursor nu in staat.") |
| 979 | 1015 | ||
| 980 | Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je | 1016 | Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je |
| 981 | C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken, | 1017 | C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken, |
| 982 | zal het andere venster niet veranderen. Je kunt de vensters | 1018 | zal het andere venster niet veranderen. Je kunt de vensters |
| 983 | onafhankelijk van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken. | 1019 | onafhankelijk van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken. |
| 984 | 1020 | ||
| 985 | Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere tekst | 1021 | Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere |
| 986 | laten zien: | 1022 | tekst laten zien: |
| 987 | 1023 | ||
| 988 | >> Tik C-x 4 C-f gevolgd door de naam van een van je bestanden, gevolgd | 1024 | >> Tik C-x 4 C-f gevolgd door de naam van een van je bestanden, |
| 989 | door <Return>. Het opgegeven bestand zal in het onderste venster | 1025 | gevolgd door <Return>. Het opgegeven bestand zal in het onderste |
| 990 | verschijnen, en de cursor zal in dat venster staan. | 1026 | venster verschijnen, en de cursor zal in dat venster staan. |
| 991 | 1027 | ||
| 992 | >> Tik C-x o om terug naar het bovenste venster te gaan, en C-x 1 om | 1028 | >> Tik C-x o om terug naar het bovenste venster te gaan, en C-x 1 om |
| 993 | het onderste venster te laten verdwijnen. | 1029 | het onderste venster te laten verdwijnen. |
| @@ -996,44 +1032,47 @@ laten zien: | |||
| 996 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS | 1032 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS |
| 997 | ------------------------------ | 1033 | ------------------------------ |
| 998 | 1034 | ||
| 999 | Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht (Engels: | 1035 | Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht |
| 1000 | "recursive editing level"). Dit is te zien in de modusregel aan de vierkante | 1036 | (Engels: "recursive editing level"). Dit is te zien in de modusregel |
| 1001 | haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus staan. Dan staat er | 1037 | aan de vierkante haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus |
| 1002 | bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van (Fundamental). | 1038 | staan. Dan staat er bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van |
| 1039 | (Fundamental). | ||
| 1003 | 1040 | ||
| 1004 | Tik <ESC> <ESC> <ESC> Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. Dit is | 1041 | Tik <ESC> <ESC> <ESC> Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
| 1005 | een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken om extra | 1042 | Dit is een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken |
| 1006 | vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. | 1043 | om extra vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. |
| 1007 | 1044 | ||
| 1008 | >> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan <ESC> <ESC> <ESC> | 1045 | >> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan <ESC> <ESC> <ESC> |
| 1009 | om er weer uit te komen. | 1046 | om er weer uit te komen. |
| 1010 | 1047 | ||
| 1011 | C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. De | 1048 | C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
| 1012 | reden hiervoor is dat C-g gebruikt wordt om commando's af te breken BINNEN | 1049 | De reden hiervoor is dat C-g gebruikt wordt om commando's af te breken |
| 1013 | het recursieve bewerkingsniveau. | 1050 | BINNEN het recursieve bewerkingsniveau. |
| 1014 | 1051 | ||
| 1015 | 1052 | ||
| 1016 | * MEER INFORMATIE | 1053 | * MEER INFORMATIE |
| 1017 | ----------------- | 1054 | ----------------- |
| 1018 | 1055 | ||
| 1019 | We hebben geprobeerd je met deze inleiding precies genoeg informatie te leveren | 1056 | We hebben geprobeerd je met deze inleiding precies genoeg informatie |
| 1020 | om met Emacs te beginnen werken. De mogelijkheden van Emacs zijn zo groot dat | 1057 | te leveren om met Emacs te beginnen werken. De mogelijkheden van |
| 1021 | het onmogelijk is nu alles uit te leggen. Het kan zijn dat je meer over | 1058 | Emacs zijn zo groot dat het onmogelijk is nu alles uit te leggen. Het |
| 1022 | Emacs wil leren omdat het zoveel nuttige mogelijkheden heeft. Emacs heeft | 1059 | kan zijn dat je meer over Emacs wil leren omdat het zoveel nuttige |
| 1023 | commando's om documentatie te laten zien over Emacs commando's. Deze | 1060 | mogelijkheden heeft. Emacs heeft commando's om documentatie te laten |
| 1024 | "helpcommando's" beginnen allemaal met C-h: "het Hulpteken". | 1061 | zien over Emacs commando's. Deze "helpcommando's" beginnen allemaal |
| 1062 | met C-h: "het Hulpteken". | ||
| 1025 | 1063 | ||
| 1026 | Om hulp te krijgen tik je C-h, gevolgd door een teken om aan te duiden | 1064 | Om hulp te krijgen tik je C-h, gevolgd door een teken om aan te duiden |
| 1027 | welke hulp je wilt. Als je het echt niet meer weet, tik C-h ? en Emacs | 1065 | welke hulp je wilt. Als je het echt niet meer weet, tik C-h ? en |
| 1028 | vertelt welke hulp het allemaal te bieden heeft. Als je C-h hebt getikt | 1066 | Emacs vertelt welke hulp het allemaal te bieden heeft. Als je C-h |
| 1029 | maar van gedachten veranderd bent, tik je gewoon C-g om het af te breken. | 1067 | hebt getikt maar van gedachten veranderd bent, tik je gewoon C-g om |
| 1030 | 1068 | het af te breken. | |
| 1031 | (In sommige installaties wordt de betekenis van C-h veranderd. Dat is geen goed | 1069 | |
| 1032 | idee, zeker als die verandering op alle gebruikers invloed heeft, en is | 1070 | (In sommige installaties wordt de betekenis van C-h veranderd. Dat is |
| 1033 | een geldige reden om je beklag te doen bij de systeembeheerder of de | 1071 | geen goed idee, zeker als die verandering op alle gebruikers invloed |
| 1034 | helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht onderaan het scherm laat zien | 1072 | heeft, en is een geldige reden om je beklag te doen bij de |
| 1035 | over mogelijke hulp, probeer dan de F1 toets (functietoets 1) of gebruik | 1073 | systeembeheerder of de helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht |
| 1036 | M-x help <Return>.) | 1074 | onderaan het scherm laat zien over mogelijke hulp, probeer dan de F1 |
| 1075 | toets (functietoets 1) of gebruik M-x help <Return>.) | ||
| 1037 | 1076 | ||
| 1038 | De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of | 1077 | De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of |
| 1039 | uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het | 1078 | uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het |
| @@ -1047,24 +1086,26 @@ De beschrijving die getoond wordt, zou zoiets moeten zijn als: | |||
| 1047 | 1086 | ||
| 1048 | (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) | 1087 | (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) |
| 1049 | 1088 | ||
| 1050 | Dit commando vertelt je "de naam van de functie". Functies worden vooral | 1089 | Dit commando vertelt je "de naam van de functie". Functies worden |
| 1051 | gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de gebruiker aan te | 1090 | vooral gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de |
| 1052 | passen. Aangezien functienamen gekozen zijn om aan te geven wat de | 1091 | gebruiker aan te passen. Aangezien functienamen gekozen zijn om aan |
| 1053 | functie doet, zijn ze ook geschikt als heel korte documentatie; genoeg om | 1092 | te geven wat de functie doet, zijn ze ook geschikt als heel korte |
| 1054 | je te herinneren aan wat de commando's die je al geleerd hebt betekenen. | 1093 | documentatie; genoeg om je te herinneren aan wat de commando's die je |
| 1094 | al geleerd hebt betekenen. | ||
| 1055 | 1095 | ||
| 1056 | Uitgebreide commando's zoals C-x C-s en (als je geen META-, EDIT- of | 1096 | Uitgebreide commando's zoals C-x C-s en (als je geen META-, EDIT- of |
| 1057 | ALT-toets hebt) <ESC> v kunnen ook getikt worden na C-h c. | 1097 | ALT-toets hebt) <ESC> v kunnen ook getikt worden na C-h c. |
| 1058 | 1098 | ||
| 1059 | Om meer informatie over een commando te krijgen, tik C-h k in plaats van | 1099 | Om meer informatie over een commando te krijgen, tik C-h k in plaats |
| 1060 | C-h c. | 1100 | van C-h c. |
| 1061 | 1101 | ||
| 1062 | >> Tik C-h k C-p. | 1102 | >> Tik C-h k C-p. |
| 1063 | 1103 | ||
| 1064 | Dit laat de documentatie van de functie, inclusief de naam van de functie, | 1104 | Dit laat de documentatie van de functie, inclusief de naam van de |
| 1065 | in een apart venster zien. Als je klaar bent met lezen, tik C-x 1 om van | 1105 | functie, in een apart venster zien. Als je klaar bent met lezen, tik |
| 1066 | dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet meteen te doen. Je | 1106 | C-x 1 om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet |
| 1067 | kan ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 tikt. | 1107 | meteen te doen. Je kan ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 |
| 1108 | tikt. | ||
| 1068 | 1109 | ||
| 1069 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | 1110 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: |
| 1070 | 1111 | ||
| @@ -1072,8 +1113,8 @@ Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | |||
| 1072 | intikken. | 1113 | intikken. |
| 1073 | 1114 | ||
| 1074 | >> Tik C-h f previous-line<Return> | 1115 | >> Tik C-h f previous-line<Return> |
| 1075 | Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die het | 1116 | Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die |
| 1076 | C-p commando implementeert. | 1117 | het C-p commando implementeert. |
| 1077 | 1118 | ||
| 1078 | Een vergelijkbaar commando C-h v toont de documentatie van variabelen | 1119 | Een vergelijkbaar commando C-h v toont de documentatie van variabelen |
| 1079 | die je kunt instellen om het gedrag van Emacs naar wens aan te passen. | 1120 | die je kunt instellen om het gedrag van Emacs naar wens aan te passen. |
| @@ -1081,17 +1122,19 @@ Het commando vraagt je om de naam van een variabele. | |||
| 1081 | 1122 | ||
| 1082 | C-h a Commando Apropos. Tik een woord in en Emacs zal een | 1123 | C-h a Commando Apropos. Tik een woord in en Emacs zal een |
| 1083 | lijst van alle commando's laten zien waarin dat woord | 1124 | lijst van alle commando's laten zien waarin dat woord |
| 1084 | voorkomt. Al deze commando's kunnen aangeroepen worden | 1125 | voorkomt. Al deze commando's kunnen aangeroepen |
| 1085 | met M-x. Bij sommige commando's staat met welke tekens | 1126 | worden met M-x. Bij sommige commando's staat met |
| 1086 | dit commando direct uitgevoerd kan worden. | 1127 | welke tekens dit commando direct uitgevoerd kan |
| 1128 | worden. | ||
| 1087 | 1129 | ||
| 1088 | >> Tik C-h a file<Return>. | 1130 | >> Tik C-h a file<Return>. |
| 1089 | 1131 | ||
| 1090 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met "file" in hun | 1132 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met "file" in |
| 1091 | naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de overeenkomende | 1133 | hun naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de |
| 1092 | commandonaam zoals find-file. | 1134 | overeenkomende commandonaam zoals find-file. |
| 1093 | 1135 | ||
| 1094 | >> Tik C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te verschuiven. | 1136 | >> Tik C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te |
| 1137 | verschuiven. | ||
| 1095 | 1138 | ||
| 1096 | >> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. | 1139 | >> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. |
| 1097 | 1140 | ||
| @@ -1137,47 +1180,49 @@ Denk eraan dat je met C-x C-c Emacs permanent verlaat. Om tijdelijk | |||
| 1137 | een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik je | 1180 | een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik je |
| 1138 | C-z. | 1181 | C-z. |
| 1139 | 1182 | ||
| 1140 | De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle nieuwe | 1183 | De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle |
| 1141 | Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent tegengekomen, blijf | 1184 | nieuwe Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent |
| 1142 | dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. Doe je beklag! | 1185 | tegengekomen, blijf dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. |
| 1186 | Doe je beklag! | ||
| 1143 | 1187 | ||
| 1144 | 1188 | ||
| 1145 | * KOPIËREN | 1189 | * KOPIËREN |
| 1146 | ----------- | 1190 | ----------- |
| 1147 | 1191 | ||
| 1148 | (De Engelse versie van) deze inleiding is voorafgegaan door een lange reeks | 1192 | (De Engelse versie van) deze inleiding is voorafgegaan door een lange |
| 1149 | van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart Cracraft schreef | 1193 | reeks van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart |
| 1150 | voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling is gemaakt door | 1194 | Cracraft schreef voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling |
| 1151 | Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis van de GNU Emacs 20.2 | 1195 | is gemaakt door Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis |
| 1152 | TUTORIAL, en nagezien en verbeterd door Frederik Fouvry en Lute Kamstra. | 1196 | van de GNU Emacs 20.2 TUTORIAL, en nagezien en verbeterd door Frederik |
| 1197 | Fouvry en Lute Kamstra. | ||
| 1153 | 1198 | ||
| 1154 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities voor | 1199 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities |
| 1155 | gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is niet | 1200 | voor gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is |
| 1156 | gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten aan de | 1201 | niet gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten |
| 1157 | vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door het Engelse | 1202 | aan de vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door |
| 1158 | origineel.) | 1203 | het Engelse origineel.) |
| 1159 | 1204 | ||
| 1160 | Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs. | 1205 | Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs. |
| 1161 | Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde voorwaarden: | 1206 | Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde voorwaarden: |
| 1162 | 1207 | ||
| 1163 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation | 1208 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation |
| 1164 | 1209 | ||
| 1165 | Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen als | 1210 | Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen |
| 1166 | verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de copyrightvermelding en | 1211 | als verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de |
| 1167 | de toestemmingsmelding niet veranderd worden en dat de verspreider aan de | 1212 | copyrightvermelding en de toestemmingsmelding niet veranderd worden |
| 1168 | ontvanger dezelfde distributierechten verleent als aan hem verleend | 1213 | en dat de verspreider aan de ontvanger dezelfde distributierechten |
| 1169 | worden door deze melding. | 1214 | verleent als aan hem verleend worden door deze melding. |
| 1170 | 1215 | ||
| 1171 | Toestemming wordt verleend om veranderde versies van dit document, | 1216 | Toestemming wordt verleend om veranderde versies van dit document, |
| 1172 | of delen daarvan, te verspreiden, onder bovenstaande voorwaarden, | 1217 | of delen daarvan, te verspreiden, onder bovenstaande voorwaarden, |
| 1173 | vooropgesteld dat ze ook duidelijk vermelden wie als | 1218 | vooropgesteld dat ze ook duidelijk vermelden wie als laatste |
| 1174 | laatste veranderingen aangebracht heeft. | 1219 | veranderingen aangebracht heeft. |
| 1175 | 1220 | ||
| 1176 | De condities voor het kopiëren van Emacs zelf zijn ingewikkelder dan dit, | 1221 | De condities voor het kopiëren van Emacs zelf zijn ingewikkelder dan |
| 1177 | maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en geef | 1222 | dit, maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en |
| 1178 | vervolgens kopieën van Emacs aan al je vrienden. Help bij het uitroeien | 1223 | geef vervolgens kopieën van Emacs aan al je vrienden. Help bij het |
| 1179 | van softwarebeschermingspolitiek ("eigendom") door vrije software | 1224 | uitroeien van softwarebeschermingspolitiek ("eigendom") door vrije |
| 1180 | te gebruiken, te schrijven en te delen! | 1225 | software te gebruiken, te schrijven en te delen! |
| 1181 | 1226 | ||
| 1182 | (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: | 1227 | (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: |
| 1183 | 1228 | ||
| @@ -1186,16 +1231,16 @@ comes with permission to distribute copies on certain conditions: | |||
| 1186 | 1231 | ||
| 1187 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation | 1232 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation |
| 1188 | 1233 | ||
| 1189 | Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim copies | 1234 | Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim |
| 1190 | of this document as received, in any medium, provided that the | 1235 | copies of this document as received, in any medium, provided that |
| 1191 | copyright notice and permission notice are preserved, | 1236 | the copyright notice and permission notice are preserved, and that |
| 1192 | and that the distributor grants the recipient permission | 1237 | the distributor grants the recipient permission for further |
| 1193 | for further redistribution as permitted by this notice. | 1238 | redistribution as permitted by this notice. |
| 1194 | 1239 | ||
| 1195 | Permission is granted to distribute modified versions | 1240 | Permission is granted to distribute modified versions of this |
| 1196 | of this document, or of portions of it, | 1241 | document, or of portions of it, under the above conditions, |
| 1197 | under the above conditions, provided also that they | 1242 | provided also that they carry prominent notices stating who last |
| 1198 | carry prominent notices stating who last altered them. | 1243 | altered them. |
| 1199 | 1244 | ||
| 1200 | The conditions for copying Emacs itself are more complex, but in the | 1245 | The conditions for copying Emacs itself are more complex, but in the |
| 1201 | same spirit. Please read the file COPYING and then do give copies of | 1246 | same spirit. Please read the file COPYING and then do give copies of |