diff options
| author | Pieter Schoenmakers | 2012-02-03 23:37:54 +0800 |
|---|---|---|
| committer | Chong Yidong | 2012-02-03 23:37:54 +0800 |
| commit | 9ff3f0fdc37a4856ef25db649b9b278ebf3683f7 (patch) | |
| tree | 77617cbe1607cf61201cab8d6800110e152045ea /etc/tutorials | |
| parent | eea14f31d16a37857c02c5404056a657775a1949 (diff) | |
| download | emacs-9ff3f0fdc37a4856ef25db649b9b278ebf3683f7.tar.gz emacs-9ff3f0fdc37a4856ef25db649b9b278ebf3683f7.zip | |
* tutorials/TUTORIAL.nl: Updated; synchronize with TUTORIAL.
Diffstat (limited to 'etc/tutorials')
| -rw-r--r-- | etc/tutorials/TUTORIAL.nl | 809 |
1 files changed, 415 insertions, 394 deletions
diff --git a/etc/tutorials/TUTORIAL.nl b/etc/tutorials/TUTORIAL.nl index da9724b2c1e..e30c73a2441 100644 --- a/etc/tutorials/TUTORIAL.nl +++ b/etc/tutorials/TUTORIAL.nl | |||
| @@ -1,4 +1,4 @@ | |||
| 1 | Emacs-inleiding. De kopieervoorwaarden staan onderaan. | 1 | De Emacs-inleiding. De kopieervoorwaarden staan onderaan. |
| 2 | 2 | ||
| 3 | De meeste Emacs-commando's gebruiken de CONTROL-toets (soms CTRL of CTL | 3 | De meeste Emacs-commando's gebruiken de CONTROL-toets (soms CTRL of CTL |
| 4 | genaamd) en/of de META-toets (soms genaamd EDIT of ALT). In plaats van | 4 | genaamd) en/of de META-toets (soms genaamd EDIT of ALT). In plaats van |
| @@ -12,6 +12,7 @@ steeds de volledige naam te noemen, gebruiken we de volgende afkortingen: | |||
| 12 | verwijzen naar de ESC-toets als <ESC>. | 12 | verwijzen naar de ESC-toets als <ESC>. |
| 13 | 13 | ||
| 14 | BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). | 14 | BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). |
| 15 | Om een commando halverwege af te breken, tik C-g. | ||
| 15 | De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een bepaald | 16 | De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een bepaald |
| 16 | commando te proberen. Bijvoorbeeld: | 17 | commando te proberen. Bijvoorbeeld: |
| 17 | <<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>> | 18 | <<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>> |
| @@ -48,7 +49,9 @@ De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken: | |||
| 48 | 49 | ||
| 49 | >> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen. Tik C-l. | 50 | >> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen. Tik C-l. |
| 50 | Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst | 51 | Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst |
| 51 | staat. | 52 | staat, maar nu in het midden van het scherm. |
| 53 | Als je weer C-l tikt dan gaat hij naar de bovenkant van het scherm. | ||
| 54 | Nog een keer C-l en hij gaat naar de onderkant. | ||
| 52 | 55 | ||
| 53 | Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook | 56 | Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook |
| 54 | gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken | 57 | gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken |
| @@ -64,10 +67,8 @@ naar een specifieke plaats op het scherm? | |||
| 64 | Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de | 67 | Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de |
| 65 | pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficiënter om je handen in de | 68 | pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficiënter om je handen in de |
| 66 | standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te | 69 | standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te |
| 67 | gebruiken. Elk van deze commando's verplaatst de cursor precies een | 70 | gebruiken. Deze commando's komen overeen met de pijltjestoetsen, als |
| 68 | regel of teken in een bepaalde richting op het scherm. Hier volgt een | 71 | in onderstaande figuur: |
| 69 | figuur met de vier commando's en de richting waarin ze de cursor | ||
| 70 | bewegen: | ||
| 71 | 72 | ||
| 72 | vorige regel, C-p | 73 | vorige regel, C-p |
| 73 | : | 74 | : |
| @@ -79,42 +80,41 @@ bewegen: | |||
| 79 | 80 | ||
| 80 | >> Verplaats, met C-n of C-p, de cursor naar de middelste regel van de | 81 | >> Verplaats, met C-n of C-p, de cursor naar de middelste regel van de |
| 81 | figuur. Tik dan C-l om de hele figuur in het midden van het | 82 | figuur. Tik dan C-l om de hele figuur in het midden van het |
| 82 | centrum te plaatsen. | 83 | scherm te plaatsen. |
| 83 | 84 | ||
| 84 | Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk | 85 | Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk |
| 85 | te onthouden: de p komt van "previous" (vorige), de n van "next" | 86 | te onthouden: de p komt van "previous" (vorige), de n van "next" |
| 86 | (volgende), de b van "backward" (achteruit) en de f van "forward" | 87 | (volgende), de b van "backward" (achteruit) en de f van "forward" |
| 87 | (vooruit). Dit zijn de basiscommando's om de cursor te bewegen, dus | 88 | (vooruit). Dit zijn de basiscommando's om de cursor te bewegen, die |
| 88 | je zult ze VOORTDUREND gebruiken: het is vooruitziend als je ze nu | 89 | je VOORTDUREND zal gebruiken. |
| 89 | leert te gebruiken. | ||
| 90 | 90 | ||
| 91 | >> Tik een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. | 91 | >> Tik een paar keer C-n om de cursor op deze regel te zetten. |
| 92 | 92 | ||
| 93 | >> Beweeg je binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog | 93 | >> Beweeg de cursor binnen de regel met een paar keer C-f en terug |
| 94 | met C-p. Let op wat C-p doet als de cursor midden in een regel | 94 | omhoog met C-p. Let op wat C-p doet als de cursor midden in een |
| 95 | staat. | 95 | regel staat. |
| 96 | 96 | ||
| 97 | Elke regel eindigt met een Newline-teken (het Engelse "new line" | 97 | Elke regel eindigt met een Newline-teken (het Engelse "new line" |
| 98 | betekent "nieuwe regel"); dit teken scheidt elke regel van de | 98 | betekent "nieuwe regel"); dit teken scheidt elke regel van de |
| 99 | volgende. De laatste regel in een bestand zou eigenlijk ook met een | 99 | volgende. (De laatste regel in een bestand heeft meestal ook een |
| 100 | Newline moeten eindigen (maar dat is niet noodzakelijk voor Emacs). | 100 | Newline aan het eind maar dat is geen vereiste voor Emacs.) |
| 101 | 101 | ||
| 102 | >> Probeer C-b aan het begin van een regel. De cursor zal zich naar | 102 | >> Probeer C-b aan het begin van een regel. De cursor zal zich naar |
| 103 | het eind van de vorige regel bewegen, omdat je achteruit over het | 103 | het eind van de vorige regel bewegen, omdat je achteruit over het |
| 104 | Newline teken gaat. | 104 | Newline-teken gaat. |
| 105 | 105 | ||
| 106 | Net als C-b kan ook C-f zich over Newline-tekens heen bewegen. | 106 | Net als C-b kan ook C-f zich over Newline-tekens heen bewegen. |
| 107 | 107 | ||
| 108 | >> Tik nog een aantal keren het commando C-b, zodat je een gevoel | 108 | >> Tik nog een aantal keren het commando C-b, zodat je een gevoel |
| 109 | krijgt waar de cursor is. Tik dan enkele keren C-f om de cursor | 109 | krijgt waar de cursor is. Tik dan enkele keren C-f om de cursor |
| 110 | terug naar het einde van de regel te bewegen. Een verder C-f | 110 | naar het eind van de regel te bewegen. Nog een C-f commando |
| 111 | commando beweegt de cursor dan naar de volgende regel. | 111 | beweegt de cursor dan naar de volgende regel. |
| 112 | 112 | ||
| 113 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm | 113 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het eind van het scherm |
| 114 | beweegt, zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet | 114 | beweegt, zal de tekst over het scherm bewegen. Dit heet "scrollen". |
| 115 | "scrollen", of "schuiven" in goed Nederlands. Door te scrollen zorgt | 115 | Door te scrollen zorgt Emacs ervoor dat de cursor naar de gewenste |
| 116 | Emacs ervoor dat de cursor de gewenste beweging kan maken zonder dat | 116 | plaats in de tekst kan gaan zonder de cursor van het scherm te laten |
| 117 | de cursor van het scherm af beweegt. | 117 | verdwijnen. |
| 118 | 118 | ||
| 119 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen | 119 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen |
| 120 | met C-n en zie wat er gebeurt. | 120 | met C-n en zie wat er gebeurt. |
| @@ -126,38 +126,39 @@ M-b een woord achteruit. | |||
| 126 | >> Tik enkele keren M-f en M-b. | 126 | >> Tik enkele keren M-f en M-b. |
| 127 | 127 | ||
| 128 | Als je midden in een woord staat, beweegt M-f de cursor naar het eind | 128 | Als je midden in een woord staat, beweegt M-f de cursor naar het eind |
| 129 | van het woord. Als je op een witte ruimte tussen twee woorden staat, | 129 | van het woord. Als je op witruimte tussen twee woorden staat, beweegt |
| 130 | beweegt M-f de cursor naar het eind van het volgende woord. Het | 130 | M-f de cursor naar het eind van het volgende woord. Het commando M-b |
| 131 | commando M-b beweegt de cursor analoog de andere kant op. | 131 | werkt op dezelfde manier de andere kant op. |
| 132 | 132 | ||
| 133 | >> Tik enkele keren M-f en M-b en daar tussendoor een paar maal C-f en | 133 | >> Tik enkele keren M-f en M-b en tussendoor een paar maal C-f en C-b, |
| 134 | C-b, zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in | 134 | zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf verschillende plaatsen in |
| 135 | een woord en tussen twee woorden. | 135 | een woord en tussen twee woorden. |
| 136 | 136 | ||
| 137 | Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en | 137 | Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en |
| 138 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens | 138 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens |
| 139 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, | 139 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, |
| 140 | zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met dingen | 140 | zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met de |
| 141 | die los staan van wat je aan het bewerken bent (tekens, regels, enz.). | 141 | bouwstenen die onafhankelijk zijn van wat je aan het bewerken bent |
| 142 | (tekens, regels, enz.). | ||
| 142 | 143 | ||
| 143 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de | 144 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de |
| 144 | cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, | 145 | cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, |
| 145 | respectievelijk M-e, de cursor naar het begin, respectievelijk het | 146 | respectievelijk M-e, de cursor naar het begin, respectievelijk het |
| 146 | eind, van een zin gaat. | 147 | eind, van een zin gaat. |
| 147 | 148 | ||
| 148 | >> Tik enkele keren C-a, en dan een enkele keren C-e. | 149 | >> Probeer een paar maal C-a, en dan enkele keren C-e. |
| 149 | Tik een paar maal M-a, en dan enkele keren M-e. | 150 | Probeer een paar maal M-a, en dan enkele keren M-e. |
| 150 | 151 | ||
| 151 | Bemerk hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a | 152 | Bemerk hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a |
| 152 | commando's de cursor steeds een zin achteruit bewegen. Alhoewel ze | 153 | commando's de cursor steeds een zin achteruit bewegen. Alhoewel ze |
| 153 | niet volledig overeenkomen, is het gedrag van beide heel natuurlijk. | 154 | niet volledig overeenkomen, lijkt het gedrag van beide heel natuurlijk. |
| 154 | 155 | ||
| 155 | De plaats van de cursor in de tekst wordt "punt" genoemd (zonder | 156 | De plaats van de cursor in de tekst wordt "punt" genoemd (zonder |
| 156 | lidwoord, "point" in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op | 157 | lidwoord, "point" in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op |
| 157 | het scherm de plek zien waar punt in de tekst staat. | 158 | het scherm de plek zien waar punt in de tekst staat. |
| 158 | 159 | ||
| 159 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, met | 160 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, inclusief |
| 160 | inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: | 161 | de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: |
| 161 | 162 | ||
| 162 | C-f Ga een teken vooruit | 163 | C-f Ga een teken vooruit |
| 163 | C-b Ga een teken achteruit | 164 | C-b Ga een teken achteruit |
| @@ -174,18 +175,17 @@ inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: | |||
| 174 | M-a Ga terug naar het begin van de zin | 175 | M-a Ga terug naar het begin van de zin |
| 175 | M-e Ga vooruit naar het eind van de zin | 176 | M-e Ga vooruit naar het eind van de zin |
| 176 | 177 | ||
| 177 | >> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. Deze | 178 | >> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. |
| 178 | commando's worden het vaakst gebruikt. | 179 | Dit zijn de meestgebruikte commando's. |
| 179 | 180 | ||
| 180 | Er zijn nog twee belangrijke cursorbewegingen: M-< (META kleiner-dan) | 181 | Er zijn nog twee belangrijke cursorbewegingen: M-< (META kleiner-dan) |
| 181 | beweegt de cursor naar het begin van het bestand, en M-> (META | 182 | beweegt de cursor naar het begin van de tekst, en M-> (META |
| 182 | groter-dan) beweegt hem naar het eind. | 183 | groter-dan) beweegt hem naar het eind. |
| 183 | 184 | ||
| 184 | Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de | 185 | Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de |
| 185 | Shift-toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om | 186 | Shift-toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om |
| 186 | het '<'-teken in te tikken. Op deze toetsenborden moet je ook de | 187 | het '<'-teken in te tikken. Op deze toetsenborden moet je ook de |
| 187 | shift gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META | 188 | shift gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-komma tikken. |
| 188 | komma) tikken. | ||
| 189 | 189 | ||
| 190 | >> Tik nu M-< om naar het begin van dit bestand te gaan. | 190 | >> Tik nu M-< om naar het begin van dit bestand te gaan. |
| 191 | Gebruik daarna C-v om hier weer terug te komen. | 191 | Gebruik daarna C-v om hier weer terug te komen. |
| @@ -195,14 +195,13 @@ komma) tikken. | |||
| 195 | 195 | ||
| 196 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om | 196 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om |
| 197 | de cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p te | 197 | de cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p te |
| 198 | leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle toetsenborden, | 198 | leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle soorten |
| 199 | ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken dat wanneer | 199 | toetsenborden. Ten tweede zul je merken dat wanneer je eenmaal wat |
| 200 | je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met Emacs, het | 200 | ervaring hebt opgedaan in de omgang met Emacs, het gebruik van de |
| 201 | gebruik van de CONTROL-tekens sneller is dan werken met de | 201 | CONTROL-tekens sneller is dan werken met de pijltjestoetsen (omdat je |
| 202 | pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen | 202 | handen in de normale tikpositie kunnen blijven). Ten derde, als je |
| 203 | blijven). Ten derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's | 203 | eenmaal gewend bent aan deze commando's met CONTROL-tekens, kan je |
| 204 | met CONTROL-tekens, kan je makkelijk andere gevorderde | 204 | makkelijk andere gevorderde cursorbewegingscommando's leren. |
| 205 | cursorbewegingscommando's leren. | ||
| 206 | 205 | ||
| 207 | De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de | 206 | De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de |
| 208 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando | 207 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando |
| @@ -211,7 +210,9 @@ vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando. Als je | |||
| 211 | toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook een | 210 | toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook een |
| 212 | andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl je de | 211 | andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl je de |
| 213 | META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te leren | 212 | META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te leren |
| 214 | omdat die beschikbaar is op elke terminal. | 213 | omdat die beschikbaar is op elke terminal. Het numerieke argument |
| 214 | wordt ook wel het "prefix-argument" genoemd omdat je het typt voor | ||
| 215 | het commando waar het bij hoort. | ||
| 215 | 216 | ||
| 216 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. | 217 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. |
| 217 | 218 | ||
| @@ -233,33 +234,26 @@ verschuift de tekst 4 regels. | |||
| 233 | 234 | ||
| 234 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. | 235 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. |
| 235 | 236 | ||
| 236 | Daarmee zou je tekst 8 regels opgeschoven moeten zijn. Als je terug | 237 | Daarmee zou de tekst 8 regels opgeschoven moeten zijn. Als je terug |
| 237 | omlaag wil scrollen, kan je M-v een argument geven. | 238 | omlaag wil scrollen, kan je M-v een argument geven. |
| 238 | 239 | ||
| 239 | Als je een scherm met vensters gebruikt, zoals X Windows of | 240 | Als je een grafisch scherm gebruikt, zoals X of MS-Windows, dan zou je |
| 240 | MS-Windows, zou je een grote rechthoek moeten zien aan de linkerkant | 241 | een hoge rechthoek moeten zien aan een katn van het Emacs-venster. |
| 241 | van het Emacs-venster. Deze rechthoek heet een schuifbalk | 242 | Deze rechthoek heet de schuifbalk ("scroll bar" in het Engels). Je |
| 242 | ("scrollbar"). Je kan de tekst scrollen door met de muis in de | 243 | kan de tekst scrollen door met de muis in de schuifbalk te klikken. |
| 243 | schuifbalk te klikken. | ||
| 244 | 244 | ||
| 245 | >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het heldere gebied in de | 245 | Als je muis een scrollwiel heeft, dan kan je die gebruiken om te scrollen. |
| 246 | schuifbalk. Dit zou de tekst moeten verschuiven naar een positie | ||
| 247 | die afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. | ||
| 248 | |||
| 249 | >> Beweeg de muis op en neer terwijl je de middelste muisknop | ||
| 250 | ingedrukt houdt. Je zal zien dat de tekst met de muis mee heen en | ||
| 251 | weer scrollt. | ||
| 252 | 246 | ||
| 253 | 247 | ||
| 254 | * ALS EMACS HANGT | 248 | * ALS EMACS HANGT |
| 255 | ----------------- | 249 | ----------------- |
| 256 | 250 | ||
| 257 | Als Emacs niet meer op commando's reageert, kan je het veilig | 251 | Als Emacs niet meer op commando's reageert, kan je het gerust |
| 258 | onderbreken door C-g te tikken. Je kan C-g gebruiken om een commando | 252 | onderbreken door C-g te tikken. Je kan C-g gebruiken om een commando |
| 259 | te stoppen als het te lang duurt om uit te voeren. | 253 | af te breken als het te lang duurt om uit te voeren. |
| 260 | 254 | ||
| 261 | Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument te verwijderen of om | 255 | Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument te verwijderen of om |
| 262 | het begin van een commando dat je niet wilt afmaken, te verwijderen. | 256 | het begin van een commando dat je niet wilt afmaken, af te breken. |
| 263 | 257 | ||
| 264 | >> Tik nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, | 258 | >> Tik nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, |
| 265 | en tik dan C-g. Tik vervolgens C-f. Het zou de cursor maar één | 259 | en tik dan C-g. Tik vervolgens C-f. Het zou de cursor maar één |
| @@ -292,8 +286,8 @@ niet uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee"). | |||
| 292 | ---------- | 286 | ---------- |
| 293 | 287 | ||
| 294 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen | 288 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen |
| 295 | tekst. We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan | 289 | tekst. We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters kan |
| 296 | gaan. Op dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra | 290 | werken. Op dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra |
| 297 | vensters af kunt komen en terug kan keren naar het werken met één | 291 | vensters af kunt komen en terug kan keren naar het werken met één |
| 298 | venster. Het is eenvoudig: | 292 | venster. Het is eenvoudig: |
| 299 | 293 | ||
| @@ -315,60 +309,54 @@ Dit commando is anders dan de commando's die je tot nu toe geleerd | |||
| 315 | hebt aangezien het uit twee tekens bestaat. Het begint met het teken | 309 | hebt aangezien het uit twee tekens bestaat. Het begint met het teken |
| 316 | CONTROL-x. Er zijn een heleboel commando's die met CONTROL-x | 310 | CONTROL-x. Er zijn een heleboel commando's die met CONTROL-x |
| 317 | beginnen. Veel van die commando's hebben te maken met vensters, | 311 | beginnen. Veel van die commando's hebben te maken met vensters, |
| 318 | bestanden, buffers, en gelijkaardige dingen. Dergelijke commando's | 312 | bestanden, buffers, en soortgelijke dingen. Dergelijke commando's |
| 319 | bestaan uit twee, drie of vier tekens. | 313 | bestaan uit twee, drie of vier tekens. |
| 320 | 314 | ||
| 321 | 315 | ||
| 322 | * TOEVOEGEN EN WEGHALEN | 316 | * TOEVOEGEN EN WEGHALEN |
| 323 | ----------------------- | 317 | ----------------------- |
| 324 | 318 | ||
| 325 | Als je tekst toe wil voegen, tik je die eenvoudigweg in. Tekens die | 319 | Als je tekst toe wil voegen, tik je die gewoon in. Tekens die je kan |
| 326 | je kan zien, zoals A, 7, * en dergelijke, worden door Emacs als tekst | 320 | zien, zoals A, 7, * en dergelijke, worden door Emacs als tekst |
| 327 | geïnterpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd. Tik <Return> (de | 321 | geïnterpreteerd en meteen toegevoegd. Tik <Return> (de "volgende |
| 328 | "volgende regel"-toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe | 322 | regel"-toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe regel te |
| 329 | regel te beginnen. | 323 | beginnen. |
| 330 | |||
| 331 | Je kan het laatste teken dat je hebt ingetikt weghalen door <Delback> | ||
| 332 | te tikken. <Delback> is een toets op het toetsenbord -- dezelfde | ||
| 333 | toets die je normaal gesproken gebruikt, buiten Emacs, om het laatst | ||
| 334 | ingetikte teken te wissen. Het is meestal een grote toets, een paar | ||
| 335 | rijen boven de <Return>-toets, waar "Delete", "Del" of "Backspace" op | ||
| 336 | staat. | ||
| 337 | 324 | ||
| 338 | Als er op die grote toets "Backspace" staat, dan is dat degene die je | 325 | Om het teken dat dat voor de cursor staat te verwijderen, tik <DEL>. |
| 339 | gebruikt voor <Delback>. Er kan op een andere plaats ook nog een | 326 | <DEL> is de toets op het toetsenbord die vaak "Backspace" heet -- |
| 340 | andere toets zijn waarop "Delete" staat, maar dat is niet <Delback>. | 327 | dezelfde toets die je normaal gesproken, buiten Emacs, gebruikt om het |
| 328 | laatst ingetikte teken te wissen. | ||
| 341 | 329 | ||
| 342 | In het algemeen haalt <Delback> het teken weg dat juist voor de | 330 | Er kan ook nog een toets op het toetsenbord zijn waarop "Delete" |
| 343 | cursorpositie staat. | 331 | staat, maar dat is niet de knop die we <DEL> noemen. |
| 344 | 332 | ||
| 345 | >> Probeer dit nu: tik een paar letters en haal ze weer weg door een | 333 | >> Probeer dit nu: tik een paar letters en haal ze weer weg door een |
| 346 | paar keer op <Delback> te drukken. Maak je niet druk over het feit | 334 | paar keer <DEL> te tikken. Maak je niet druk over het feit dat dit |
| 347 | dat dit bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele | 335 | bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele versie |
| 348 | versie van deze inleiding. Je zit slechts je eigen kopie te | 336 | van deze inleiding. Je bewerkt je eigen kopie. |
| 349 | wijzigen. | ||
| 350 | 337 | ||
| 351 | Als een regel tekst te lang wordt om helemaal op het scherm getoond te | 338 | Als een regel tekst te lang wordt om helemaal op het scherm getoond te |
| 352 | worden, dan gaat hij verder op de volgende schermregel. Een backslash | 339 | worden, dan gaat hij verder op de volgende schermregel. Als je een |
| 353 | ("\") in de rechtermarge (of, als je een scherm met vensters gebruikt, | 340 | grafisch scherm gebruikt verschijnen kleine gebogen pijltjes links en |
| 354 | een kleine gebogen pijl) laat dan zien dat de regel op de volgende | 341 | rechts van het tekstgebied om aan te geven waar een regel voortgezet |
| 355 | schermregel verder gaat. | 342 | is. In een tekstvenster of terminal geeft een backslash ("\") in de |
| 343 | laatste kolom een vervolgregel aan. | ||
| 356 | 344 | ||
| 357 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf | 345 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf |
| 358 | toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. | 346 | toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. |
| 359 | 347 | ||
| 360 | >> Tik weer enkele keren <Delback> om zoveel tekens weg te halen tot | 348 | >> Tik weer enkele keren <DEL> om zoveel tekens weg te halen dat |
| 361 | de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal | 349 | de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal |
| 362 | verdwijnen. | 350 | verdwijnen. |
| 363 | 351 | ||
| 364 | Je kan een Newline zoals elk ander teken verwijderen. Als je een | 352 | Je kan een Newline zoals elk ander teken verwijderen. Als je een |
| 365 | Newline verwijdert, voeg je de twee regels waar de Newline tussen | 353 | Newline verwijdert, voeg je de twee regels waar de Newline tussen |
| 366 | staat samen tot een enkele regel. Als de regel die het resultaat is | 354 | staat samen tot een enkele regel. Als de regel die het resultaat is |
| 367 | van deze operatie niet op een schermregel past, zal hij getoond worden | 355 | niet op een enkele schermregel past, zal hij getoond worden met een |
| 368 | met een vervolgregel. | 356 | vervolgregel. |
| 369 | 357 | ||
| 370 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en tik <Delback>. | 358 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en tik <DEL>. |
| 371 | Dit voegt de huidige en vorige regel samen. | 359 | Dit voegt die regel en de vorige regel samen. |
| 372 | 360 | ||
| 373 | >> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te | 361 | >> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te |
| 374 | voegen. | 362 | voegen. |
| @@ -376,52 +364,53 @@ met een vervolgregel. | |||
| 376 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren | 364 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren |
| 377 | op kan geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor | 365 | op kan geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor |
| 378 | gewone tekens. Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken | 366 | gewone tekens. Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken |
| 379 | herhaaldelijk toegevoegd. | 367 | meerdere keren toegevoegd. |
| 380 | 368 | ||
| 381 | >> Probeer dat nu: tik C-u 8 * om ******** toe te voegen. | 369 | >> Probeer dat nu: tik C-u 8 * om ******** toe te voegen. |
| 382 | 370 | ||
| 383 | Je hebt nu de eenvoudigste manier geleerd om iets in Emacs te tikken | 371 | Je hebt nu de basismanier geleerd om iets in Emacs te tikken en fouten |
| 384 | en fouten te verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel | 372 | te verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel verwijderen. Hier |
| 385 | verwijderen. Hier volgt een samenvatting van de commando's om tekst | 373 | volgt een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: |
| 386 | te verwijderen: | ||
| 387 | 374 | ||
| 388 | <Delback> Haal het teken weg dat voor de cursor staat | 375 | <DEL> Haal het teken weg dat voor de cursor staat |
| 389 | C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat | 376 | C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat |
| 390 | 377 | ||
| 391 | M-<Delback> Verwijder het woord dat voor de cursor staat | 378 | M-<DEL> Verwijder het woord dat voor de cursor staat |
| 392 | M-d Verwijder het woord dat achter de cursor staat | 379 | M-d Verwijder het woord dat achter de cursor staat |
| 393 | 380 | ||
| 394 | C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel | 381 | C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel |
| 395 | M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin | 382 | M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin |
| 396 | 383 | ||
| 397 | Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie | 384 | Merk op dat <DEL> en C-d, met M-<DEL> en M-d de analogie verder |
| 398 | verder trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak | 385 | trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak even |
| 399 | even vergeten dat <Delback> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en | 386 | vergeten dat <DEL> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en M-k lijken |
| 400 | M-k lijken enigzins op C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. | 387 | enigzins op C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. |
| 401 | 388 | ||
| 402 | Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst | 389 | Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst |
| 403 | verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je | 390 | verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je |
| 404 | wilt verwijderen en tik C-@ of C-<SPC>. (<SPC> is de spatiebalk.) | 391 | wilt verwijderen en tik C-<SPC>. (<SPC> is de spatiebalk.) Beweeg nu |
| 405 | Beweeg daarna naar de andere kant en tik C-w. Dat verwijdert alle | 392 | naar de andere kant van de tekst die je wilt verwijderen. Terwijl je |
| 406 | tekst tussen de twee posities. | 393 | beweegt, markeert Emacs zichtbaar de tekst tussen de cursor en de |
| 394 | plaats waar je C-<SPC> tikte. Tik C-w. Dit verwijdert alle tekst | ||
| 395 | tussen beide posities. | ||
| 407 | 396 | ||
| 408 | >> Beweeg de cursor naar de J aan het begin van de vorige alinea. | 397 | >> Beweeg de cursor naar de J aan het begin van de vorige alinea. |
| 409 | >> Tik C-<SPC>. Emacs toont nu de mededeling "Mark set" ("Markering | 398 | >> Tik C-<SPC>. Emacs toont nu de mededeling "Mark set" ("Markering |
| 410 | geplaatst") onderaan het scherm. | 399 | geplaatst") onderaan het scherm. |
| 411 | >> Plaats de cursor op de n van "kant" op de tweede regel van de | 400 | >> Plaats de cursor op de n van "kant" op de tweede regel van de |
| 412 | alinea. | 401 | alinea. |
| 413 | >> Tik C-w. Dit zal de tekst vanaf de J tot vlak voor de n | 402 | >> Tik C-w. Dit zal de tekst vanaf de J tot aan de n verwijderen. |
| 414 | verwijderen. | 403 | |
| 415 | 404 | Er is een verschil tussen iets verwijderen ("kill") en iets weghalen | |
| 416 | Er is een verschil tussen iets weghalen en iets verwijderen: iets dat | 405 | ("delete"): iets dat je hebt verwijderd ("killed"), kan je |
| 417 | je hebt verwijderd, kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt | 406 | terugbrengen, maar iets dat je hebt weggehaald ("deleted") niet. (Je |
| 418 | weggehaald niet. (In het Engels is het verschil tussen "killing" en | 407 | kan het weghalen wel herstellen, zie verderop.) Verwijderde tekst |
| 419 | "deleting" duidelijker dan tussen de Nederlandse vertalingen | 408 | invoegen heet "yanken". In het algemeen geldt dat de commando's die |
| 420 | "verwijderen" en "weghalen".) Verwijderde tekst terughalen heet | 409 | veel tekst kunnen verwijderen, deze tekst bewaren zodat hij geyankt |
| 421 | "yanken". In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan | 410 | kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's die slechts een |
| 422 | een enkel teken, Newline of spatie verwijderen, deze tekst bewaren | 411 | enkel teken weghalen. <DEL> en C-d zijn de eenvoudigste commando's om |
| 423 | zodat hij geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's | 412 | tekst weg te halen, zonder argument. Met argument verwijderen ze en |
| 424 | die slechts een enkel teken weghalen. | 413 | kan de verwijderde tekst geyankt worden. |
| 425 | 414 | ||
| 426 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. | 415 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. |
| 427 | Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. | 416 | Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. |
| @@ -435,15 +424,22 @@ aangegeven aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. | |||
| 435 | Dit is meer dan simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, | 424 | Dit is meer dan simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, |
| 436 | terwijl tweemaal C-k tikken dat niet doet. | 425 | terwijl tweemaal C-k tikken dat niet doet. |
| 437 | 426 | ||
| 438 | Om de laatst verwijderde tekst terug te halen naar de plaats waar de | 427 | Het invoegen van de laatst verwijderde tekst heet yanken ("yanking"). |
| 439 | cursor nu op staat (te yanken), tik C-y. | 428 | Je kan de tekst yanken op de plek waar je het verwijderde, op een |
| 429 | andere plek of zelfs in een ander bestand. Je kan dezelfde tekst | ||
| 430 | meerdere keren yanken; op deze manier maak je meerdere kopieën van | ||
| 431 | dezelfde tekst. Verwijderen ("killing") en yanken worden in andere | ||
| 432 | programma's ook wel knip ("cut") en plak ("paste") genoemd (zie ook de | ||
| 433 | Glossary in de Emacs-handleiding). | ||
| 434 | |||
| 435 | Het commando om te yanken is C-y. Het voegt de laatst verwijderde | ||
| 436 | tekst in op de huidige cursorpositie. | ||
| 440 | 437 | ||
| 441 | >> Probeer het nu: tik C-y om de tekst te yanken. | 438 | >> Probeer het nu: tik C-y om de tekst te yanken. |
| 442 | 439 | ||
| 443 | Het is alsof je met C-y iets uit de prullenbak haalt wat je net had | 440 | Als je meerdere keren C-k achter elkaar hebt gedaan, dan worden alle |
| 444 | verwijderd. Merk op dat verschillende C-k's achter elkaar alle regels | 441 | verwijderde tekstregels samen onthouden, zodat een enkele C-y al die |
| 445 | die verwijderd worden, bij elkaar bewaart zodat een enkele C-y die | 442 | regels in één keer invoegt. |
| 446 | regels in een keer terugbrengt. | ||
| 447 | 443 | ||
| 448 | >> Probeer het nu: tik C-k een paar keer. | 444 | >> Probeer het nu: tik C-k een paar keer. |
| 449 | 445 | ||
| @@ -468,7 +464,7 @@ verwijderde tekst. | |||
| 468 | 464 | ||
| 469 | >> Verwijder een regel, beweeg de cursor wat, en verwijder nog een | 465 | >> Verwijder een regel, beweeg de cursor wat, en verwijder nog een |
| 470 | regel. Tik C-y om de tweede regel die je verwijderde, terug te | 466 | regel. Tik C-y om de tweede regel die je verwijderde, terug te |
| 471 | halen. Tik nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste | 467 | halen. Tik M-y en die regel wordt vervangen door de eerste |
| 472 | regel die je verwijderde. Tik nog enkele keren M-y en zie wat er | 468 | regel die je verwijderde. Tik nog enkele keren M-y en zie wat er |
| 473 | langs komt. Herhaal dit tot de tweede regel weer langs komt, en | 469 | langs komt. Herhaal dit tot de tweede regel weer langs komt, en |
| 474 | dan nog een paar keer. Je kan ook experimenteren met positieve en | 470 | dan nog een paar keer. Je kan ook experimenteren met positieve en |
| @@ -479,39 +475,41 @@ verwijderde tekst. | |||
| 479 | ------------ | 475 | ------------ |
| 480 | 476 | ||
| 481 | Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, | 477 | Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, |
| 482 | dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstelcommando, C-x | 478 | dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstelcommando, C-/. |
| 483 | u. | ||
| 484 | 479 | ||
| 485 | Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn | 480 | Normaal gesproken herstelt C-/ de veranderingen die het gevolg zijn |
| 486 | van een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te tikken, worden | 481 | van een enkel commando; door herhaaldelijk C-/ te tikken, worden |
| 487 | steeds eerdere commando's hersteld. | 482 | steeds eerdere commando's hersteld. |
| 488 | 483 | ||
| 489 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet | 484 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet |
| 490 | wijzigen, zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's | 485 | wijzigen, zoals cursorbewegingen en scrollen, worden overgeslagen, en |
| 491 | die simpelweg het ingetikte teken aan de tekst toevoegen, worden | 486 | commando's die simpelweg het ingetikte teken aan de tekst toevoegen, |
| 492 | meestal gegroepeerd in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je | 487 | worden meestal samengenomen in groepjes van maximaal 20 tekens. |
| 493 | minder vaak het commando C-x u hoeft te tikken om teksttoevoegingen te | 488 | (Hierdoor hoef je minder vaak C-/ te tikken om teksttoevoegingen te |
| 494 | herstellen. | 489 | herstellen.) |
| 490 | |||
| 491 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-/ zal hij weer verschijnen. | ||
| 495 | 492 | ||
| 496 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou hij weer moeten | 493 | C-_ is een alternatief herstelcommando; het doet exact hetzelfde als |
| 497 | verschijnen. | 494 | C-/. Op sommige terminals stuurt het tikken van C-/ in werkelijkheid |
| 495 | een C-_ naar Emacs. Nog een alternatief commando is C-x u, maar dit | ||
| 496 | is minder makkelijk te tikken. | ||
| 498 | 497 | ||
| 499 | C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde | 498 | Een numeriek argument bij C-/, C-_ of C-x u duidt het aantal |
| 500 | resultaat op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te | 499 | herhalingen aan. |
| 501 | tikken. Een nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het | 500 | |
| 502 | intikken ervan niet gebruiksvriendelijk is. Dat is ook de reden voor | 501 | Je kan het weghalen van tekst herstellen, net zoals je het verwijderen |
| 503 | het alternatief, C-x u. Op sommige terminals kan je C-_ tikken door | 502 | ervan herstelt. Het verschil tussen iets verwijderen of weghalen is |
| 504 | "/" te tikken terwijl je de CONTROL-toets ingedrukt houdt. | 503 | of je het kan yanken met C-y. Voor het herstellen maakt het geen |
| 504 | verschil. | ||
| 505 | 505 | ||
| 506 | Een numeriek argument bij C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen | ||
| 507 | aan. | ||
| 508 | 506 | ||
| 509 | 507 | ||
| 510 | * BESTANDEN | 508 | * BESTANDEN |
| 511 | ----------- | 509 | ----------- |
| 512 | 510 | ||
| 513 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan, moet je de | 511 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan, moet je de |
| 514 | tekst in een bestand stoppen ("to save a file" in het Engels). Als je | 512 | tekst in een bestand opslaan ("to save a file" in het Engels). Als je |
| 515 | dat niet doet, ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je | 513 | dat niet doet, ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je |
| 516 | Emacs verlaat. Je kan een bestand veranderen door het bestand te | 514 | Emacs verlaat. Je kan een bestand veranderen door het bestand te |
| 517 | "bezoeken". (Ook wel "vinden"; "finding" of "visiting" in het | 515 | "bezoeken". (Ook wel "vinden"; "finding" of "visiting" in het |
| @@ -526,8 +524,8 @@ als je het bestand opslaat, zorgt Emacs ervoor dat het originele | |||
| 526 | bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het | 524 | bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het |
| 527 | geval je later besluit dat de veranderingen toch niet zo goed waren. | 525 | geval je later besluit dat de veranderingen toch niet zo goed waren. |
| 528 | 526 | ||
| 529 | Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en eindigt | 527 | Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint |
| 530 | met streepjes, met aan het begin "-1:-- TUTORIAL.nl" of iets | 528 | met streepjes, met aan het begin "-:-- TUTORIAL.nl" of iets |
| 531 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het | 529 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het |
| 532 | bestand zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je | 530 | bestand zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je |
| 533 | een bestand dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de | 531 | een bestand dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de |
| @@ -537,16 +535,16 @@ op deze plaats. | |||
| 537 | 535 | ||
| 538 | Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je | 536 | Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je |
| 539 | aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een | 537 | aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een |
| 540 | argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het | 538 | argument inleest"; in dit geval de naam van het bestand. Nadat je het |
| 541 | bestand. Nadat je het commando | 539 | commando |
| 542 | 540 | ||
| 543 | C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file"). | 541 | C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file"). |
| 544 | 542 | ||
| 545 | hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je | 543 | hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je |
| 546 | intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die | 544 | intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die |
| 547 | regel voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet hij de minibuffer. | 545 | regel voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet hij de minibuffer. |
| 548 | Je kan gewone Emacs commando's gebruiken om de bestandsnaam te | 546 | Je kan gewone Emacs commando's gebruiken om de bestandsnaam in te |
| 549 | veranderen. | 547 | geven. |
| 550 | 548 | ||
| 551 | Tijdens het invoeren van de bestandsnaam (of om het even welke invoer | 549 | Tijdens het invoeren van de bestandsnaam (of om het even welke invoer |
| 552 | in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. | 550 | in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. |
| @@ -556,36 +554,38 @@ in de minibuffer) kan je het commando afbreken met C-g. | |||
| 556 | Het resultaat is dat je geen bestand bezoekt. | 554 | Het resultaat is dat je geen bestand bezoekt. |
| 557 | 555 | ||
| 558 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, tik dan <Return> om het | 556 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, tik dan <Return> om het |
| 559 | commando af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk | 557 | commando af te sluiten. Hierna verdwijnt de minibuffer en gaat het |
| 560 | en haalt het bestand op dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f | 558 | C-x C-f commando aan het werk: het haalt het bestand op dat je |
| 561 | commando daarmee klaar is, verdwijnt de minibuffer. | 559 | aangegeven hebt. |
| 562 | 560 | ||
| 563 | Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en | 561 | De inhoud van het bestand verschijnt nu op het scherm en je kan de |
| 564 | kan je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik | 562 | inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik dan het |
| 565 | dan het commando | 563 | commando |
| 566 | 564 | ||
| 567 | C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file"). | 565 | C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file"). |
| 568 | 566 | ||
| 569 | Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand | 567 | Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft op in het |
| 570 | op. De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand | 568 | bestand. De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele |
| 571 | onder een andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe | 569 | bestand onder een andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De |
| 572 | naam bestaat uit de oude bestandsnaam gevolgd door een "~". | 570 | nieuwe naam bestaat uit de oude bestandsnaam gevolgd door een "~". |
| 573 | 571 | ||
| 574 | Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het | 572 | Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het |
| 575 | bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te | 573 | bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te |
| 576 | slaan zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of | 574 | slaan zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem crasht |
| 577 | crasht. | 575 | (zie ook "Automatisch bewaren" hieronder). |
| 578 | 576 | ||
| 579 | >> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het | 577 | >> Tik C-x C-s TUTORIAL.nl <Return> |
| 580 | goed is verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de onderste | 578 | Op deze manier sla je deze inleiding op in een bestand genaamd |
| 581 | schermregel. | 579 | TUTORIAL.nl. Als het goed is verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de |
| 580 | onderste schermregel. | ||
| 582 | 581 | ||
| 583 | Je kan een bestaand bestand bezoeken om het te bekijken of het te | 582 | Je kan een bestand dat al bestaat bezoeken om het te bekijken of het |
| 584 | wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit | 583 | te wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. |
| 585 | is de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het | 584 | Dit is de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het |
| 586 | bestand, dat eerst leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de | 585 | bestand, dat eerst leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de |
| 587 | tekst opslaat, wordt het bestand werkelijk gecreëerd, met de tekst als | 586 | tekst opslaat, wordt het bestand werkelijk gecreëerd, met de nieuwe |
| 588 | inhoud. Vanaf dat moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | 587 | tekst als inhoud. Vanaf dat moment ben je dus bezig met een bestand |
| 588 | dat al bestaat. | ||
| 589 | 589 | ||
| 590 | 590 | ||
| 591 | * BUFFERS | 591 | * BUFFERS |
| @@ -594,28 +594,22 @@ inhoud. Vanaf dat moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | |||
| 594 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f, blijft het eerste | 594 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f, blijft het eerste |
| 595 | bestand gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het | 595 | bestand gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het |
| 596 | gewoon nog een keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je | 596 | gewoon nog een keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je |
| 597 | een behoorlijk aantal bestanden in Emacs krijgen. | 597 | een behoorlijk aantal bestanden in Emacs hebben. |
| 598 | |||
| 599 | >> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-x C-f foo | ||
| 600 | <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op | ||
| 601 | door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om | ||
| 602 | weer hier, in de inleiding, terug te komen. | ||
| 603 | 598 | ||
| 604 | Emacs bewaart intern de tekst van elk bestand in een ding dat een | 599 | Emacs onthoudt de tekst van elk bestand in een ding dat een "buffer" |
| 605 | "buffer" genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een | 600 | heet. Als je een bestand bezoekt maakt Emacs een nieuwe buffer aan. |
| 606 | nieuwe buffer gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, | 601 | Om een lijst van de huidige buffers te zien, tik |
| 607 | tik | ||
| 608 | 602 | ||
| 609 | C-x C-b Laat de bufferlijst zien | 603 | C-x C-b Toon de bufferlijst |
| 610 | 604 | ||
| 611 | >> Probeer C-x C-b nu. | 605 | >> Probeer C-x C-b nu. |
| 612 | 606 | ||
| 613 | Bemerk dat elke buffer een naam heeft en mogelijk ook een | 607 | Merk op dat elke buffer een naam heeft en mogelijk ook een |
| 614 | bestandsnaam; dit is de naam van het bestand waarmee de buffer | 608 | bestandsnaam: de naam van het bestand waarvan de inhoud in de buffer |
| 615 | overeenkomt. ALLE tekst die je in een Emacs venster ziet is altijd | 609 | zit. ALLE tekst die je in een Emacs venster ziet is altijd onderdeel |
| 616 | onderdeel van een of andere buffer. | 610 | van een of andere buffer. |
| 617 | 611 | ||
| 618 | >> Tik C-x 1 om de bufferlijst te verwijderen. | 612 | >> Tik C-x 1 om de bufferlijst uit het zicht krijgen. |
| 619 | 613 | ||
| 620 | Wanneer je met meerdere buffers werkt, dan is op elk moment slechts | 614 | Wanneer je met meerdere buffers werkt, dan is op elk moment slechts |
| 621 | één van die buffers "actueel". De actuele buffer is degene die je aan | 615 | één van die buffers "actueel". De actuele buffer is degene die je aan |
| @@ -626,26 +620,30 @@ opnieuw te bezoeken met C-x C-f. Er is ook een makkelijkere manier: | |||
| 626 | gebruik het commando C-x b. Dit commando vraagt je naar de naam van | 620 | gebruik het commando C-x b. Dit commando vraagt je naar de naam van |
| 627 | de buffer. | 621 | de buffer. |
| 628 | 622 | ||
| 629 | >> Tik C-x b foo <Return> om terug te gaan naar de buffer "foo" die de | 623 | >> Bezoek een bestand met de naam "foo" door te tikken: C-x C-f foo |
| 630 | tekst van het bestand "foo" bevat. Tik vervolgens C-x b TUTORIAL | 624 | <Return>. Tik vervolgens C-x b TUTORIAL <Return> om terug te komen |
| 631 | <Return> om terug te komen naar deze Emacs-inleiding. | 625 | in deze Emacs-inleiding. |
| 632 | 626 | ||
| 633 | Meestal is de naam van de buffer gelijk aan de naam van het bestand | 627 | Meestal is de naam van de buffer gelijk aan de naam van het bestand |
| 634 | (minus de naam van de directory). Dit klopt echter niet altijd. De | 628 | (minus de naam van de directory). Dit klopt echter niet altijd. De |
| 635 | lijst met buffers die je maakt met C-x C-b laat je altijd de naam van | 629 | lijst met buffers die je maakt met C-x C-b laat je zowel de naam van |
| 636 | elke buffer zien. | 630 | buffer als de bestandsnaam van alle buffers zien. |
| 637 | 631 | ||
| 638 | ALLE tekst die je ziet in een venster van Emacs is altijd onderdeel | 632 | ALLE tekst die je ziet in een venster van Emacs is altijd onderdeel |
| 639 | van een of andere buffer. Sommige buffers komen niet overeen met een | 633 | van een of andere buffer. Sommige buffers komen niet overeen met een |
| 640 | bestand. De buffer genaamd "*Buffer List*" heeft bijvoorbeeld geen | 634 | bestand. De buffer genaamd "*Buffer List*" heeft bijvoorbeeld geen |
| 641 | bijbehorend bestand. Deze buffer bevat de lijst met buffers die je | 635 | bijbehorend bestand (deze buffer bevat de lijst met buffers die je |
| 642 | gemaakt hebt met C-x C-b. Ook de buffer "*Messages*" heeft geen | 636 | gemaakt hebt met C-x C-b). Deze TUTORIAL.nl-buffer had in het begin |
| 643 | geassocieerd bestand; deze buffer bevat de mededelingen die Emacs je | 637 | ook geen bijbehorend bestand; nu heeft hij die wel omdat je eerder in |
| 644 | op de onderste regel toonde. | 638 | deze inleiding C-x C-s tikte om hem in een bestand op te slaan. |
| 639 | |||
| 640 | Ook de buffer "*Messages*" hoort niet bij een bestand; deze buffer | ||
| 641 | bevat de mededelingen die Emacs op de onderste regel toonde tijdens | ||
| 642 | deze Emacs-sessie. | ||
| 645 | 643 | ||
| 646 | >> Tik C-x b *Messages* <Return> om de buffer met mededelingen te | 644 | >> Tik C-x b *Messages* <Return> om de buffer met mededelingen te |
| 647 | bekijken. Tik daarna weer C-x b TUTORIAL <Return> om terug te | 645 | bekijken. Tik daarna weer C-x b TUTORIAL.nl <Return> om terug te |
| 648 | keren naar deze buffer met de Emacs-inleiding | 646 | keren naar deze Emacs-inleiding. |
| 649 | 647 | ||
| 650 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand | 648 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand |
| 651 | bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen | 649 | bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen |
| @@ -671,12 +669,12 @@ opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. | |||
| 671 | ------------------------ | 669 | ------------------------ |
| 672 | 670 | ||
| 673 | Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het | 671 | Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het |
| 674 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de | 672 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal vergroten door de CONTROL- |
| 675 | CONTROL- of META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met | 673 | of de META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X |
| 676 | het X commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando | 674 | commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando kent |
| 677 | komt voor in twee smaken: | 675 | twee smaken: |
| 678 | 676 | ||
| 679 | C-x Tekenuitbreiding. Gevolgd door een teken. | 677 | C-x Tekenuitbreiding. Wordt gevolgd door een teken. |
| 680 | M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. | 678 | M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. |
| 681 | 679 | ||
| 682 | Deze commando's zijn in het algemeen nuttig, maar worden minder | 680 | Deze commando's zijn in het algemeen nuttig, maar worden minder |
| @@ -686,29 +684,24 @@ bezoeken en C-x C-s om het te bewaren, bijvoorbeeld. Een ander | |||
| 686 | voorbeeld is het commando om Emacs te verlaten: dit is C-x C-c. (Maak | 684 | voorbeeld is het commando om Emacs te verlaten: dit is C-x C-c. (Maak |
| 687 | je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen die niet | 685 | je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen die niet |
| 688 | opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren | 686 | opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren |
| 689 | voordat Emacs helemaal eindigt.) | 687 | voordat Emacs helemaal stopt.) |
| 690 | 688 | ||
| 691 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna | 689 | Als je een grafisch scherm gebruikt heb je geen commando's nodig om |
| 692 | weer terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie. | 690 | van Emacs naar een andere applicatie te gaan. Je gebruikt dat de muis |
| 693 | 691 | of commando's van de vensterbeheerder. Als je Emacs gebruikt in een | |
| 694 | Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt | 692 | tekstvenster of terminal, die maar één applicatie tegelijkertijd kan |
| 695 | weer terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste | 693 | laten zien, moet je Emacs tijdelijk verlaten om naar een andere |
| 696 | shells kan je Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met | 694 | applicatie te gaan. |
| 697 | "%emacs". | ||
| 698 | 695 | ||
| 699 | Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te | 696 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna |
| 700 | zetten, creëert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de | 697 | weer terug kan keren naar dezelfde Emacs-sessie. Als je Emacs in een |
| 701 | gelegenheid te stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer | 698 | tekstvenster op terminal gebruikt, zet C-z Emacs stil: je komt weer |
| 702 | in Emacs terug te keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In | 699 | terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste shells |
| 703 | dit geval is het shellcommando "exit" de normale manier om de subshell | 700 | kan je Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met "%emacs". |
| 704 | te verlaten en in Emacs terug te keren. | ||
| 705 | 701 | ||
| 706 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het | 702 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het |
| 707 | is ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs | 703 | is ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs |
| 708 | opgestart was door een mail-programma of iets dergelijks, aangezien | 704 | opgestart was door een mail-programma of iets dergelijks. |
| 709 | die misschien niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal | ||
| 710 | gezien is het echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs | ||
| 711 | te verlaten, behalve als je uit wilt loggen natuurlijk. | ||
| 712 | 705 | ||
| 713 | Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je | 706 | Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je |
| 714 | nu al kent: | 707 | nu al kent: |
| @@ -722,14 +715,15 @@ nu al kent: | |||
| 722 | C-x 1 Een enkel venster | 715 | C-x 1 Een enkel venster |
| 723 | C-x u Herstel | 716 | C-x u Herstel |
| 724 | 717 | ||
| 725 | Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder | 718 | Commando-naam-commando's worden nog minder vaak gebruikt, of alleen |
| 726 | bepaalde omstandigheden. Een voorbeeld is het commando | 719 | onder bepaalde omstandigheden. Een voorbeeld is het commando |
| 727 | replace-string, dat in de hele tekst een string vervangt door een | 720 | replace-string, dat in de hele tekst een string vervangt door een |
| 728 | andere string ("to replace" betekent "vervangen"). Als je M-x tikt, | 721 | andere string ("to replace" betekent "vervangen"). Als je M-x tikt, |
| 729 | toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van het | 722 | toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van het |
| 730 | commando intikken, in dit geval "replace-string". Als je gewoon | 723 | commando intikken, in dit geval "replace-string". Als je gewoon |
| 731 | "repl s<TAB>" tikt maakt Emacs de naam zelf af. Beëindig het commando | 724 | "repl s<TAB>" tikt maakt Emacs de naam zelf af. (<TAB> is de |
| 732 | met <Return>. | 725 | Tab-toets, die meestal boven de CapsLock of Shift-toets zit aan de |
| 726 | linkerkant van het toetsenbord.) Beëindig het commando met <Return>. | ||
| 733 | 727 | ||
| 734 | Het replace-string commando heeft twee argumenten nodig: de string die | 728 | Het replace-string commando heeft twee argumenten nodig: de string die |
| 735 | vervangen moet worden en de string waarmee die vervangen moet worden. | 729 | vervangen moet worden en de string waarmee die vervangen moet worden. |
| @@ -739,14 +733,14 @@ Je sluit elk argument af met <Return>. | |||
| 739 | Tik dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. | 733 | Tik dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. |
| 740 | 734 | ||
| 741 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen | 735 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen |
| 742 | van het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd"; te | 736 | van het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd", te |
| 743 | beginnen op de plek waar de cursor staat. | 737 | beginnen op de plek waar de cursor stond. |
| 744 | 738 | ||
| 745 | 739 | ||
| 746 | * AUTOMATISCH BEWAREN | 740 | * AUTOMATISCH BEWAREN |
| 747 | --------------------- | 741 | --------------------- |
| 748 | 742 | ||
| 749 | Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet opgeslagen hebt, | 743 | Als je een bestand veranderd hebt maar je hebt het nog niet opgeslagen, |
| 750 | zouden de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou | 744 | zouden de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou |
| 751 | hangen of herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs | 745 | hangen of herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs |
| 752 | regelmatig de veranderde tekst automatisch op. De naam van het | 746 | regelmatig de veranderde tekst automatisch op. De naam van het |
| @@ -767,21 +761,22 @@ teruggehaald. | |||
| 767 | * ECHO-GEBIED | 761 | * ECHO-GEBIED |
| 768 | ------------- | 762 | ------------- |
| 769 | 763 | ||
| 770 | Als je een commando langzaam intikt, toont Emacs de tekens aan de | 764 | Als je een commando dat uit meerdere tekens bestaat langzaam intikt, |
| 771 | onderkant van het scherm in een deel dat het "echo-gebied" genoemd | 765 | toont Emacs de tekens onderin het scherm in een deel dat het |
| 772 | wordt. Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm. | 766 | "echo-gebied" genoemd wordt. Dit gebied omvat de onderste regel van |
| 767 | het scherm. | ||
| 773 | 768 | ||
| 774 | 769 | ||
| 775 | * MODUS-REGEL | 770 | * MODUS-REGEL |
| 776 | ------------- | 771 | ------------- |
| 777 | 772 | ||
| 778 | De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De | 773 | De regel direct boven het echo-gebied heet de "modusregel". De |
| 779 | modusregel ziet er ongeveer zo uit: | 774 | modusregel ziet er ongeveer zo uit: |
| 780 | 775 | ||
| 781 | -1:** TUTORIAL.nl 62% L763 (Fundamental)----------------------- | 776 | -1:** TUTORIAL.nl 63% L776 (Fundamental)----------------------- |
| 782 | 777 | ||
| 783 | Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die je | 778 | Deze regel geeft nuttige informatie over Emacs en de tekst die je aan |
| 784 | aan het bewerken bent. | 779 | het bewerken bent. |
| 785 | 780 | ||
| 786 | Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het | 781 | Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het |
| 787 | bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan: | 782 | bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan: |
| @@ -792,8 +787,8 @@ van " 0%". Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er | |||
| 792 | tekst zo klein is dat hij volledig op het scherm past staat "All" in | 787 | tekst zo klein is dat hij volledig op het scherm past staat "All" in |
| 793 | de modus-regel. | 788 | de modus-regel. |
| 794 | 789 | ||
| 795 | De L gevolgd door een getal geeft het nummer van de regel waarin punt | 790 | De L gevolgd door een getal geeft het regelnummer aan waar punt zich |
| 796 | zich bevindt. | 791 | bevindt. |
| 797 | 792 | ||
| 798 | De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst veranderd hebt. | 793 | De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst veranderd hebt. |
| 799 | Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes. | 794 | Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes. |
| @@ -805,8 +800,8 @@ heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels). | |||
| 805 | 800 | ||
| 806 | Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld | 801 | Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld |
| 807 | voor het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals | 802 | voor het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals |
| 808 | bijvoorbeeld Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd | 803 | bijvoorbeeld Lisp-modus, Text-modus, etc. Op elk moment is er altijd |
| 809 | precies een modus actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, | 804 | precies één modus actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, |
| 810 | op de plaats waar nu "Fundamental" staat. | 805 | op de plaats waar nu "Fundamental" staat. |
| 811 | 806 | ||
| 812 | Elke hoofdmodus zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders | 807 | Elke hoofdmodus zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders |
| @@ -818,17 +813,17 @@ een uitgebreid commando, en met dat commando schakel je om naar die | |||
| 818 | hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld M-x fundamental-mode het commando om | 813 | hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld M-x fundamental-mode het commando om |
| 819 | naar de basismodus om te schakelen. | 814 | naar de basismodus om te schakelen. |
| 820 | 815 | ||
| 821 | Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals | 816 | Als je Nederlandse of Engelse tekst gaat bewerken, zoals bijvoorbeeld |
| 822 | bijvoorbeeld dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus | 817 | dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus om tekst in |
| 823 | om tekst in een gewone taal te bewerken: | 818 | een gewone taal te bewerken: |
| 824 | 819 | ||
| 825 | >> Tik M-x text-mode<Return>. | 820 | >> Tik M-x text-mode <Return>. |
| 826 | 821 | ||
| 827 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor | 822 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt gaan zich nu |
| 828 | grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kan merken, | 823 | echt anders gedragen. Een van de dingen die je kan merken, is |
| 829 | is bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een | 824 | bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een woord |
| 830 | woord beschouwen. In de vorige modus (Fundamental) behandelen M-f en | 825 | beschouwen. In de vorige modus (Fundamental) behandelen M-f en M-b de |
| 831 | M-b de apostrof als ruimte tussen twee woorden. | 826 | apostrof als ruimte tussen twee woorden. |
| 832 | 827 | ||
| 833 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodi dergelijke subtiele verschillen | 828 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodi dergelijke subtiele verschillen |
| 834 | hebben. De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke | 829 | hebben. De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke |
| @@ -837,8 +832,7 @@ hoofdmodus. | |||
| 837 | Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige | 832 | Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige |
| 838 | hoofdmodus lezen. | 833 | hoofdmodus lezen. |
| 839 | 834 | ||
| 840 | >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de | 835 | >> Gebruik C-l C-l om deze regel bovenin het scherm te krijgen. |
| 841 | bovenkant van het scherm te krijgen. | ||
| 842 | >> Tik C-h m om te zien hoe de tekstmodus verschilt van de basismodus. | 836 | >> Tik C-h m om te zien hoe de tekstmodus verschilt van de basismodus. |
| 843 | >> Tik C-x 1 om de documentatie van het scherm te verwijderen. | 837 | >> Tik C-x 1 om de documentatie van het scherm te verwijderen. |
| 844 | 838 | ||
| @@ -855,26 +849,27 @@ automatisch uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs | |||
| 855 | automatisch een regel tussen twee woorden af als de regel te lang | 849 | automatisch een regel tussen twee woorden af als de regel te lang |
| 856 | wordt. | 850 | wordt. |
| 857 | 851 | ||
| 858 | Je kan Auto Fill modus aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als | 852 | Je kan Auto Fill modus aanzetten met M-x auto-fill-mode <Return>. Als |
| 859 | deze modus al aanstaat, kan je hem uitzetten met M-x | 853 | deze modus al aanstaat, kan je hem uitzetten met |
| 860 | auto-fill-mode<Return>. Als de modus uitstaat, zet dit commando de | 854 | M-x auto-fill-mode <Return>. Als de modus uitstaat, zet dit commando |
| 861 | modus aan; als ze aanstaat, zet dit commando de modus uit. We zeggen | 855 | de modus aan; als ze aanstaat, zet dit commando de modus uit. We |
| 862 | dat het commando de modus "schakelt" ("to toggle" in het Engels). | 856 | zeggen dat het commando de modus "schakelt" ("to toggle" in het |
| 857 | Engels). | ||
| 863 | 858 | ||
| 864 | >> Tik nu M-x auto-fill-mode<Return>. Tik nu vele malen "asdf " op | 859 | >> Tik nu M-x auto-fill-mode<Return>. Tik nu vele malen "asdf " op |
| 865 | een regel zodat je kan zien dat de regel in tweeën gesplitst wordt. | 860 | een regel totdat je ziet dat de regel in tweeën gesplitst wordt. |
| 866 | Er moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill | 861 | Er moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill |
| 867 | modus de regel alleen op spaties breekt. | 862 | modus de regel alleen op spaties breekt. |
| 868 | 863 | ||
| 869 | De rechterkantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je | 864 | De rechterkantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je |
| 870 | veranderen met het C-x f commando. Dit commando accepteert een | 865 | veranderen met het C-x f commando. Dit commando accepteert de |
| 871 | numeriek argument om de gewenste kantlijn te verkrijgen. | 866 | gewenste kantlijn als numeriek argument. |
| 872 | 867 | ||
| 873 | >> Tik C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). | 868 | >> Tik C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). |
| 874 | Tik wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. | 869 | Tik wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. |
| 875 | Zet de kantlijn nu terug op 70, dus met met C-u 70 C-x f. | 870 | Zet de kantlijn nu terug op 70, met C-u 70 C-x f. |
| 876 | 871 | ||
| 877 | Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill modus de | 872 | Als je de tekst midden in een regel verandert, vult Auto Fill modus de |
| 878 | regel niet opnieuw. | 873 | regel niet opnieuw. |
| 879 | Om een alinea opnieuw te vullen, tik M-q (META-q) terwijl de cursor in | 874 | Om een alinea opnieuw te vullen, tik M-q (META-q) terwijl de cursor in |
| 880 | de alinea staat. | 875 | de alinea staat. |
| @@ -890,13 +885,12 @@ cursorpositie, als eraan voorafgaand. Het zoeken naar een string | |||
| 890 | verplaatst de cursor naar de volgende plaats waar de gezochte string | 885 | verplaatst de cursor naar de volgende plaats waar de gezochte string |
| 891 | voorkomt. | 886 | voorkomt. |
| 892 | 887 | ||
| 893 | Het zoekcommando van Emacs is anders dan de zoekcommando's van de | 888 | Het zoekcommando van Emacs zoekt incrementeel. Dit betekent dat het |
| 894 | meeste tekstverwerkers; het zoekt incrementeel. Dit betekent dat het | ||
| 895 | zoeken gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string. | 889 | zoeken gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string. |
| 896 | 890 | ||
| 897 | Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" | 891 | Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" |
| 898 | van "to search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de | 892 | van "to search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de |
| 899 | "r" van "reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet. | 893 | "r" van "reverse" of achteruit). WACHT! Probeer ze nu nog niet. |
| 900 | 894 | ||
| 901 | Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. | 895 | Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. |
| 902 | Dit betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" | 896 | Dit betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" |
| @@ -909,7 +903,7 @@ zoekstring. <Return> beëindigt het zoeken. | |||
| 909 | woord "cursor" gezocht. | 903 | woord "cursor" gezocht. |
| 910 | >> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord | 904 | >> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord |
| 911 | "cursor" te zoeken. | 905 | "cursor" te zoeken. |
| 912 | >> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen. | 906 | >> Tik nu viermaal <Del> en let op de cursorbewegingen. |
| 913 | >> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen. | 907 | >> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen. |
| 914 | 908 | ||
| 915 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs | 909 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs |
| @@ -919,23 +913,17 @@ keer. Als er geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt | |||
| 919 | je dat de zoekopdracht niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). | 913 | je dat de zoekopdracht niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). |
| 920 | C-g zou het zoeken ook afbreken. | 914 | C-g zou het zoeken ook afbreken. |
| 921 | 915 | ||
| 922 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-s | 916 | Als je tijdens incrementeel zoeken <DEL> tikt, dan gaat het zoeken |
| 923 | tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de | 917 | terug naar de vorige plek. Als je <DEL> tikt nadat je C-s hebt getikt |
| 924 | machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met | 918 | om naar een volgende plaats te gaan waar de zoekstring voorkomt, zal |
| 925 | C-s stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs | 919 | <DEL> de cursor terug laten gaan naar de vorige plaats. Als er geen |
| 926 | terecht. Om deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het | 920 | vorige plaats is verwijdert <DEL> het laatste karakter van de |
| 927 | hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het | 921 | zoekstring. Als je bijvoorbeeld begint met zoeken en je tikt een "c", |
| 928 | Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie. | 922 | dan ga je naar de plaats waar de "c" het eerst voorkomt. Tik je |
| 929 | 923 | vervolgens een "u", dan gaat de cursor naar de eerstvolgende plaats | |
| 930 | Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het | 924 | waar de string "cu" het eerst voorkomt. Tik nu <DEL> en de "u" wordt |
| 931 | laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald | 925 | van de zoekstring afgehaald en de cursor gaat terug naar de plaats |
| 932 | wordt en dat het zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je | 926 | waar "c" het eerst voorkwam. |
| 933 | bijvoorbeeld begint met zoeken en je tikt een "c", dan ga je naar de | ||
| 934 | plaats waar de "c" het eerst voorkomt. Tik je vervolgens een "u", dan | ||
| 935 | gaat de cursor naar de plaats waar de string "cu" het eerst voorkomt. | ||
| 936 | Als je nu <Delback> tikt, dan wordt de "u" van de zoekstring | ||
| 937 | afgehaald, en gaat de cursor terug naar de plaats waar hij stond | ||
| 938 | voordat je de "u" intikte, namelijk daar waar "c" het eerst voorkwam. | ||
| 939 | 927 | ||
| 940 | Als je tijdens een zoekoperatie een CONTROL- of META-teken intikt, dan | 928 | Als je tijdens een zoekoperatie een CONTROL- of META-teken intikt, dan |
| 941 | wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk | 929 | wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk |
| @@ -944,18 +932,20 @@ C-r. | |||
| 944 | 932 | ||
| 945 | Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het | 933 | Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het |
| 946 | eerst voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken | 934 | eerst voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken |
| 947 | dat eerder in de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r in plaats van | 935 | dat eerder in de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r. Alles wat we |
| 948 | C-s. Alles wat we nu weten over C-s geldt ook voor C-r, alleen is de | 936 | nu weten over C-s geldt ook voor C-r, alleen is de zoekrichting |
| 949 | zoekrichting omgedraaid. | 937 | omgedraaid. |
| 950 | 938 | ||
| 951 | 939 | ||
| 952 | * MEERDERE VENSTERS | 940 | * MEERDERE VENSTERS |
| 953 | ------------------- | 941 | ------------------- |
| 954 | 942 | ||
| 955 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op | 943 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op |
| 956 | het scherm kan laten zien. | 944 | het scherm kan laten zien. (Merk op dat wat Emacs "frames" noemt in |
| 945 | andere systemen "vensters" genoemd wordt. Zie de Woordenlijst van | ||
| 946 | Emacs-termen (Glossary of Emacs terms) in de Emacs-handleiding.) | ||
| 957 | 947 | ||
| 958 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. | 948 | >> Zet de cursor op deze regel en tik C-l C-l. |
| 959 | 949 | ||
| 960 | >> Tik C-x 2 om het scherm in twee vensters op te splitsen. | 950 | >> Tik C-x 2 om het scherm in twee vensters op te splitsen. |
| 961 | Beide vensters laten deze inleiding zien; de cursor blijft in het | 951 | Beide vensters laten deze inleiding zien; de cursor blijft in het |
| @@ -966,19 +956,20 @@ het scherm kan laten zien. | |||
| 966 | 956 | ||
| 967 | >> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) om de | 957 | >> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) om de |
| 968 | cursor naar het andere venster te verplaatsen. | 958 | cursor naar het andere venster te verplaatsen. |
| 969 | |||
| 970 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, met C-v en M-v. | 959 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, met C-v en M-v. |
| 971 | Zorg ervoor dat je deze inleiding in het bovenste venster leest. | 960 | Deze inleiding kan je blijven lezen in het bovenste venster. |
| 972 | 961 | ||
| 973 | >> Tik weer C-x o om de cursor weer in het bovenste venster te zetten. | 962 | >> Tik weer C-x o om de cursor weer in het bovenste venster te zetten. |
| 974 | De cursor staat weer precies op de plaats waar hij stond toen je | 963 | De cursor staat weer precies op de plaats waar hij stond toen je |
| 975 | het venster verliet. | 964 | het venster verliet. |
| 976 | 965 | ||
| 977 | Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. | 966 | Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. |
| 978 | Elk venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd enkel | 967 | Het "geselecteerde venster" ("selected windows" in het Engels), waar |
| 979 | zichtbaar in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking | 968 | de meeste bewerkingen plaatsvinden, is die met die vette cursor die |
| 980 | op het venster waarin de cursor staat. Dit venster is het | 969 | knippert als je niet aan het tikken bent. De andere vensters hebben |
| 981 | "geselecteerde venster" ("selected window" in het Engels). | 970 | hun eigen cursorposities. Als je Emacs gebruikt op een grafisch |
| 971 | scherm, dan zijn de cursors in die andere venters niet-gevulde | ||
| 972 | rechthoekjes die niet knipperen. | ||
| 982 | 973 | ||
| 983 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken | 974 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken |
| 984 | bent in het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie | 975 | bent in het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie |
| @@ -986,28 +977,29 @@ gebruikt. Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je | |||
| 986 | bezig bent, terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster | 977 | bezig bent, terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster |
| 987 | loopt. | 978 | loopt. |
| 988 | 979 | ||
| 989 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte | 980 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een |
| 990 | META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CONTROL als META | 981 | META-toets (of Alt-toets) hebt kan je C-M-v intikken door zowel |
| 991 | ingedrukt te houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke | 982 | CONTROL als META ingedrukt te houden terwijl je v tikt. Het maakt |
| 992 | volgorde je CONTROL en META indrukt; het gaat erom welke toetsen | 983 | niet uit in welke volgorde je CONTROL en META indrukt; het gaat erom |
| 993 | ingedrukt zijn terwijl je tikt. | 984 | welke toetsen ingedrukt zijn terwijl je tikt. |
| 994 | 985 | ||
| 995 | Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde | 986 | Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde |
| 996 | is dan wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door | 987 | is dan wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door |
| 997 | CONTROL-v; CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> | 988 | CONTROL-v; CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> |
| 998 | zelf een teken is, terwijl CONTROL en META dat niet zijn. | 989 | zelf een teken is, terwijl CONTROL en META dat niet zijn: dat zijn |
| 990 | "modifiers" (Engels). | ||
| 999 | 991 | ||
| 1000 | >> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te | 992 | >> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te |
| 1001 | laten verdwijnen. | 993 | laten verdwijnen. |
| 1002 | 994 | ||
| 1003 | (Als je C-x 1 tikt in het onderste venster laat je het bovenste | 995 | (Als je C-x 1 tikt in het onderste venster laat je het bovenste |
| 1004 | verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, en wel | 996 | verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, |
| 1005 | dat venster waar de cursor nu in staat.") | 997 | en wel het venster waar ik nu ben.") |
| 1006 | 998 | ||
| 1007 | Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je | 999 | Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je |
| 1008 | C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken, | 1000 | C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken, |
| 1009 | zal het andere venster niet veranderen. Je kunt de vensters | 1001 | verandert het andere venster niet. Je kunt de vensters onafhankelijk |
| 1010 | onafhankelijk van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken. | 1002 | van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken. |
| 1011 | 1003 | ||
| 1012 | Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere | 1004 | Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere |
| 1013 | tekst laten zien: | 1005 | tekst laten zien: |
| @@ -1020,6 +1012,32 @@ tekst laten zien: | |||
| 1020 | het onderste venster te laten verdwijnen. | 1012 | het onderste venster te laten verdwijnen. |
| 1021 | 1013 | ||
| 1022 | 1014 | ||
| 1015 | * MEERDERE FRAMES | ||
| 1016 | ----------------- | ||
| 1017 | |||
| 1018 | Emacs kan meerdere zogeheten frames maken. Een frame bestaat uit | ||
| 1019 | vensters, menu's, scrollbalken, echo-gebied, etc. Op grafische | ||
| 1020 | schermen is een Emacs-frame wat andere applicaties meestal een venter | ||
| 1021 | (of een "window" in het Engels, vgl. Windows) noemen. Meerdere | ||
| 1022 | grafische frames kunnen tegelijk op het scherm getoond worden. Een | ||
| 1023 | tekstterminal kan maar één frame tegelijkertijd tonen. | ||
| 1024 | |||
| 1025 | >> Tik M-x make-frame <Return>. | ||
| 1026 | Een nieuw frame verschijnt op het scherm. | ||
| 1027 | |||
| 1028 | In het nieuwe frame kan je alles doen wat je ook in het eerste frame | ||
| 1029 | kon doen. Het eerste frame is niet speciaal. | ||
| 1030 | |||
| 1031 | >> Tik M-x delete-frame <Return>. | ||
| 1032 | Het actieve frame verdwijnt. | ||
| 1033 | |||
| 1034 | Je kan een frame ook laten verdwijnen op de manier die gebruikelijk is | ||
| 1035 | voor het grafische systeem dat je gebruikt, vaak door de button te | ||
| 1036 | klikken in een van de bovenhoek van het frame die gemarkeerd is met | ||
| 1037 | een "X". Als je Emacs' laatste frame op deze manier laat verdwijnen, | ||
| 1038 | dan sluit je Emacs af. | ||
| 1039 | |||
| 1040 | |||
| 1023 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS | 1041 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS |
| 1024 | ------------------------------ | 1042 | ------------------------------ |
| 1025 | 1043 | ||
| @@ -1029,11 +1047,11 @@ aan de vierkante haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus | |||
| 1029 | staan. Dan staat er bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van | 1047 | staan. Dan staat er bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van |
| 1030 | (Fundamental). | 1048 | (Fundamental). |
| 1031 | 1049 | ||
| 1032 | Tik <ESC> <ESC> <ESC> Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. | 1050 | Tik <ESC> <ESC> <ESC> om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
| 1033 | Dit is een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken | 1051 | Dit is een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken |
| 1034 | om extra vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. | 1052 | om extra vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. |
| 1035 | 1053 | ||
| 1036 | >> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan <ESC> <ESC> <ESC> | 1054 | >> Tik M-x om in een minibuffer te komen; tik dan <ESC> <ESC> <ESC> |
| 1037 | om er weer uit te komen. | 1055 | om er weer uit te komen. |
| 1038 | 1056 | ||
| 1039 | C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. | 1057 | C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. |
| @@ -1048,9 +1066,9 @@ We hebben geprobeerd je met deze inleiding precies genoeg informatie | |||
| 1048 | te leveren om met Emacs te beginnen werken. De mogelijkheden van | 1066 | te leveren om met Emacs te beginnen werken. De mogelijkheden van |
| 1049 | Emacs zijn zo groot dat het onmogelijk is nu alles uit te leggen. Het | 1067 | Emacs zijn zo groot dat het onmogelijk is nu alles uit te leggen. Het |
| 1050 | kan zijn dat je meer over Emacs wil leren omdat het zoveel nuttige | 1068 | kan zijn dat je meer over Emacs wil leren omdat het zoveel nuttige |
| 1051 | mogelijkheden heeft. Emacs heeft commando's om documentatie te laten | 1069 | mogelijkheden heeft. Emacs heeft commando's om documentatie te lezen |
| 1052 | zien over Emacs commando's. Deze "helpcommando's" beginnen allemaal | 1070 | over Emacs commando's. Deze "helpcommando's" beginnen allemaal met |
| 1053 | met C-h: "het Hulpteken". | 1071 | C-h: "het Hulpteken". |
| 1054 | 1072 | ||
| 1055 | Om hulp te krijgen tik je C-h, gevolgd door een teken om aan te duiden | 1073 | Om hulp te krijgen tik je C-h, gevolgd door een teken om aan te duiden |
| 1056 | welke hulp je wilt. Als je het echt niet meer weet, tik C-h ? en | 1074 | welke hulp je wilt. Als je het echt niet meer weet, tik C-h ? en |
| @@ -1058,12 +1076,8 @@ Emacs vertelt welke hulp het allemaal te bieden heeft. Als je C-h | |||
| 1058 | hebt getikt maar van gedachten veranderd bent, tik je gewoon C-g om | 1076 | hebt getikt maar van gedachten veranderd bent, tik je gewoon C-g om |
| 1059 | het af te breken. | 1077 | het af te breken. |
| 1060 | 1078 | ||
| 1061 | (In sommige installaties wordt de betekenis van C-h veranderd. Dat is | 1079 | (Als C-h niet een bericht onderaan het scherm laat zien over mogelijke |
| 1062 | geen goed idee, zeker als die verandering op alle gebruikers invloed | 1080 | hulp, probeer dan functietoets F1 of gebruik M-x help <Return>.) |
| 1063 | heeft, en is een geldige reden om je beklag te doen bij de | ||
| 1064 | systeembeheerder of de helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht | ||
| 1065 | onderaan het scherm laat zien over mogelijke hulp, probeer dan de F1 | ||
| 1066 | toets (functietoets 1) of gebruik M-x help <Return>.) | ||
| 1067 | 1081 | ||
| 1068 | De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of | 1082 | De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of |
| 1069 | uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het | 1083 | uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het |
| @@ -1077,15 +1091,13 @@ De beschrijving die getoond wordt, zou zoiets moeten zijn als: | |||
| 1077 | 1091 | ||
| 1078 | (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) | 1092 | (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) |
| 1079 | 1093 | ||
| 1080 | Dit commando vertelt je "de naam van de functie". Functies worden | 1094 | Dit commando vertelt je "de naam van de functie". Aangezien |
| 1081 | vooral gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de | 1095 | functienamen gekozen zijn om aan te geven wat de functie doet, zijn ze |
| 1082 | gebruiker aan te passen. Aangezien functienamen gekozen zijn om aan | 1096 | ook geschikt als heel korte documentatie; genoeg om je te herinneren |
| 1083 | te geven wat de functie doet, zijn ze ook geschikt als heel korte | 1097 | aan wat de commando's die je al geleerd hebt betekenen. |
| 1084 | documentatie; genoeg om je te herinneren aan wat de commando's die je | ||
| 1085 | al geleerd hebt betekenen. | ||
| 1086 | 1098 | ||
| 1087 | Uitgebreide commando's zoals C-x C-s en (als je geen META-, EDIT- of | 1099 | Uitgebreide commando's zoals C-x C-s en (als je geen META-, EDIT- of |
| 1088 | ALT-toets hebt) <ESC> v kunnen ook getikt worden na C-h c. | 1100 | ALT-toets hebt) <ESC>v kunnen ook getikt worden na C-h c. |
| 1089 | 1101 | ||
| 1090 | Om meer informatie over een commando te krijgen, tik C-h k in plaats | 1102 | Om meer informatie over een commando te krijgen, tik C-h k in plaats |
| 1091 | van C-h c. | 1103 | van C-h c. |
| @@ -1095,15 +1107,15 @@ van C-h c. | |||
| 1095 | Dit laat de documentatie van de functie, inclusief de naam van de | 1107 | Dit laat de documentatie van de functie, inclusief de naam van de |
| 1096 | functie, in een apart venster zien. Als je klaar bent met lezen, tik | 1108 | functie, in een apart venster zien. Als je klaar bent met lezen, tik |
| 1097 | C-x 1 om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet | 1109 | C-x 1 om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet |
| 1098 | meteen te doen. Je kan ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 | 1110 | meteen te doen. Je kan ook eerst wat tekst bewerken (en de helptekst |
| 1099 | tikt. | 1111 | lezen) voordat je C-x 1 tikt. |
| 1100 | 1112 | ||
| 1101 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | 1113 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: |
| 1102 | 1114 | ||
| 1103 | C-h f Beschrijf een functie. Je moet de naam van de functie | 1115 | C-h f Beschrijf een functie. Je moet de naam van de functie |
| 1104 | intikken. | 1116 | intikken. |
| 1105 | 1117 | ||
| 1106 | >> Tik C-h f previous-line<Return> | 1118 | >> Tik C-h f previous-line <Return> |
| 1107 | Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die | 1119 | Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die |
| 1108 | het C-p commando implementeert. | 1120 | het C-p commando implementeert. |
| 1109 | 1121 | ||
| @@ -1118,24 +1130,24 @@ Het commando vraagt je om de naam van een variabele. | |||
| 1118 | welke tekens dit commando direct uitgevoerd kan | 1130 | welke tekens dit commando direct uitgevoerd kan |
| 1119 | worden. | 1131 | worden. |
| 1120 | 1132 | ||
| 1121 | >> Tik C-h a file<Return>. | 1133 | >> Tik C-h a file <Return>. |
| 1122 | 1134 | ||
| 1123 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met "file" in | 1135 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met "file" in |
| 1124 | hun naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de | 1136 | hun naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de |
| 1125 | overeenkomende commandonaam zoals find-file. | 1137 | overeenkomende commandonaam zoals find-file. |
| 1126 | 1138 | ||
| 1127 | >> Tik C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te | 1139 | >> Tik C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te |
| 1128 | verschuiven. | 1140 | scrollen. |
| 1129 | 1141 | ||
| 1130 | >> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. | 1142 | >> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. |
| 1131 | 1143 | ||
| 1132 | C-h i Lees de online handleidingen (ook wel Info genoemd). | 1144 | C-h i Lees de handleidingen (ook wel Info genoemd). |
| 1133 | Dit commando zet je in een speciale buffer genaamd | 1145 | Dit commando zet je in een speciale buffer genaamd |
| 1134 | "*info*" waar je online handleidingen kunt lezen van | 1146 | "*info*" waar je handleidingen kunt lezen van |
| 1135 | software die op je computer is geïnstalleerd. Tik m | 1147 | software die op je computer is geïnstalleerd. |
| 1136 | Emacs <Return> om de handleiding van Emacs te lezen. | 1148 | Tik m Emacs <Return> om de handleiding van Emacs te |
| 1137 | Als je nog nooit Info hebt gebruikt dan kun je ? | 1149 | lezen. Als je nog nooit Info hebt gebruikt dan kun je |
| 1138 | tikken zodat Emacs je een rondleiding geeft langs de | 1150 | ? tikken zodat Emacs je een rondleiding geeft langs de |
| 1139 | mogelijkheden van het Info systeem. Wanneer je klaar | 1151 | mogelijkheden van het Info systeem. Wanneer je klaar |
| 1140 | bent met deze Emacs-inleiding dan kun je de | 1152 | bent met deze Emacs-inleiding dan kun je de |
| 1141 | Emacs-Info-handleiding gebruiken als je primaire bron | 1153 | Emacs-Info-handleiding gebruiken als je primaire bron |
| @@ -1146,30 +1158,31 @@ overeenkomende commandonaam zoals find-file. | |||
| 1146 | -------------------- | 1158 | -------------------- |
| 1147 | 1159 | ||
| 1148 | Je kunt meer over Emacs leren door haar handleiding te lezen. Deze is | 1160 | Je kunt meer over Emacs leren door haar handleiding te lezen. Deze is |
| 1149 | zowel als boek als in elektronische vorm via Info beschikbaar (gebruik | 1161 | zowel als boek als in in Emacs beschikbaar (gebruik het Help menu of |
| 1150 | het Help menu of tik <F10> h r). Kijk bijvoorbeeld eens naar | 1162 | tik C-h r). Kijk bijvoorbeeld eens naar "completion", wat minder |
| 1151 | "completion", hetgeen minder tikwerk oplevert, of "dired" wat het | 1163 | tikwerk oplevert, of "dired" wat het omgaan met bestanden |
| 1152 | omgaan met bestanden vereenvoudigt. | 1164 | vereenvoudigt. |
| 1165 | |||
| 1166 | "Completion" ("afmaken" in het Nederlands) is een manier om onnodig | ||
| 1167 | tikwerk te voorkomen. Als je bijvoorbeeld naar de "*Messages*" buffer | ||
| 1168 | wilt omschakelen, dan kun je C-x b *M<Tab> tikken en dan zal Emacs de | ||
| 1169 | rest van de buffernaam invullen voor zover dit mogelijk is gegeven wat | ||
| 1170 | je al getikt had. Completion staat beschreven in de node "Completion" | ||
| 1171 | in de Emacs-Info-handleiding. | ||
| 1153 | 1172 | ||
| 1154 | "Completion" (of "afmaken", in het Nederlands) is een manier om | 1173 | "Dired" toont je een lijst van bestanden in een directory (en als je |
| 1155 | onnodig tikwerk te voorkomen. Als je bijvoorbeeld naar de | 1174 | wilt ook subdirectories), waarmee je gemakkelijk bestanden kunt |
| 1156 | "*Messages*" buffer wilt omschakelen, dan kun je C-x b *M<Tab> tikken | 1175 | bezoeken, van naam kunt veranderen, kunt wissen, of andere acties op |
| 1157 | en dan zal Emacs de rest van de buffernaam invullen voor zover dit | 1176 | uit kunt voeren. Informatie over Dired kun je vinden in de node |
| 1158 | mogelijk is. Completion staat beschreven in de node "Completion" in | 1177 | "Dired" van de Emacs-Info-handleiding. |
| 1159 | de Emacs-Info-handleiding. | ||
| 1160 | 1178 | ||
| 1161 | "Dired" toont je een lijst van bestanden in een directory, waarmee je | 1179 | De handleiding beschrijft ook vele andere Emacs-features. |
| 1162 | gemakkelijk bestanden kunt bezoeken, van naam kunt veranderen, kunt | ||
| 1163 | wissen, of andere acties op uit kunt voeren. Informatie over Dired | ||
| 1164 | kun je vinden in de node "Dired" van de Emacs-Info-handleiding. | ||
| 1165 | 1180 | ||
| 1166 | 1181 | ||
| 1167 | * CONCLUSIE | 1182 | * CONCLUSIE |
| 1168 | ----------- | 1183 | ----------- |
| 1169 | 1184 | ||
| 1170 | Denk eraan dat je met C-x C-c Emacs permanent verlaat. Om tijdelijk | 1185 | Denk eraan dat je Emacs verlaat met C-x C-c. |
| 1171 | een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik je | ||
| 1172 | C-z. | ||
| 1173 | 1186 | ||
| 1174 | De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle | 1187 | De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle |
| 1175 | nieuwe Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent | 1188 | nieuwe Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent |
| @@ -1183,60 +1196,68 @@ Doe je beklag! | |||
| 1183 | (De Engelse versie van) deze inleiding is voorafgegaan door een lange | 1196 | (De Engelse versie van) deze inleiding is voorafgegaan door een lange |
| 1184 | reeks van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart | 1197 | reeks van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart |
| 1185 | Cracraft schreef voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling | 1198 | Cracraft schreef voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling |
| 1186 | is gemaakt door Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis | 1199 | is gemaakt door Pieter Schoenmakers <tiggr@tiggr.net> met |
| 1187 | van de GNU Emacs 20.2 TUTORIAL, en nagezien en verbeterd door Frederik | 1200 | verbeteringen en correcties door Frederik Fouvry en Lute Kamstra. |
| 1188 | Fouvry en Lute Kamstra. | ||
| 1189 | 1201 | ||
| 1190 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities | 1202 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities |
| 1191 | voor gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is | 1203 | voor gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is |
| 1192 | niet gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten | 1204 | niet gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten |
| 1193 | aan de vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door | 1205 | aan de vertaling worden ontleend. Na de vertaling volgt het Engelse |
| 1194 | het Engelse origineel.) | 1206 | origineel.) |
| 1207 | |||
| 1208 | Deze versie van de inleiding is onderdeel van GNU Emacs. Het valt | ||
| 1209 | onder copyright. Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde | ||
| 1210 | voorwaarden: | ||
| 1211 | |||
| 1212 | Copyright (C) 1985, 1996, 1998, 2001-2012 Free Software Foundation, Inc. | ||
| 1213 | |||
| 1214 | Dit bestand is onderdeel van GNU Emacs. | ||
| 1215 | |||
| 1216 | GNU Emacs is vrije software: iedereen mag het verspreiden en/of | ||
| 1217 | modificeren onder de voorwaarden van de GNU General Public License | ||
| 1218 | ("algemene publieke licentie") zoals die gepubliceerd wordt door de | ||
| 1219 | Free Software Foundation, versie 3 of, zo je wilt, een latere | ||
| 1220 | versie. | ||
| 1195 | 1221 | ||
| 1196 | Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs. | 1222 | GNU Emacs wordt verspreid met de bedoeling dat het nuttig zal zijn, |
| 1197 | Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde voorwaarden: | 1223 | maar ZONDER ENIGE GARANTIE; zonder zelfs de impliciete garantie van |
| 1224 | verkoopbaarheid of geschiktheid voor een specifiek doel. De GNU | ||
| 1225 | General Public License bevat meer informatie. | ||
| 1198 | 1226 | ||
| 1199 | Copyright (C) 1985, 1996-1997, 2001-2012 Free Software Foundation, Inc. | 1227 | Je zou de GNU General Public License moeten hebben ontvangen als |
| 1228 | onderdeel van GNU Emacs. Als dat niet het geval is, ga naar | ||
| 1229 | www.gnu.org/licenses. | ||
| 1200 | 1230 | ||
| 1201 | Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen | 1231 | Lees het bestand COPYING en geef daarna kopieën van Emacs aan al je |
| 1202 | als verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de | 1232 | vrienden. Help bij het uitroeien van softwarebeschermingspolitiek |
| 1203 | copyrightvermelding en de toestemmingsmelding niet veranderd worden | 1233 | ("eigendom") door vrije software te gebruiken, te schrijven en te |
| 1204 | en dat de verspreider aan de ontvanger dezelfde distributierechten | 1234 | delen! |
| 1205 | verleent als aan hem verleend worden door deze melding. | ||
| 1206 | 1235 | ||
| 1207 | Toestemming wordt verleend om veranderde versies van dit document, | 1236 | Engels origineel van de copyrightmelding en condities: |
| 1208 | of delen daarvan, te verspreiden, onder bovenstaande voorwaarden, | ||
| 1209 | vooropgesteld dat ze ook duidelijk vermelden wie als laatste | ||
| 1210 | veranderingen aangebracht heeft. | ||
| 1211 | 1237 | ||
| 1212 | De condities voor het kopiëren van Emacs zelf zijn ingewikkelder dan | 1238 | This version of the tutorial is a part of GNU Emacs. It is copyrighted |
| 1213 | dit, maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en | 1239 | and comes with permission to distribute copies on certain conditions: |
| 1214 | geef vervolgens kopieën van Emacs aan al je vrienden. Help bij het | ||
| 1215 | uitroeien van softwarebeschermingspolitiek ("eigendom") door vrije | ||
| 1216 | software te gebruiken, te schrijven en te delen! | ||
| 1217 | 1240 | ||
| 1218 | (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: | 1241 | Copyright (C) 1985, 1996, 1998, 2001-2012 Free Software Foundation, Inc. |
| 1219 | 1242 | ||
| 1220 | This version of the tutorial, like GNU Emacs, is copyrighted, and | 1243 | This file is part of GNU Emacs. |
| 1221 | comes with permission to distribute copies on certain conditions: | ||
| 1222 | 1244 | ||
| 1223 | Copyright (C) 1985, 1996-1997, 2001-2012 Free Software Foundation, Inc. | 1245 | GNU Emacs is free software: you can redistribute it and/or modify |
| 1246 | it under the terms of the GNU General Public License as published by | ||
| 1247 | the Free Software Foundation, either version 3 of the License, or | ||
| 1248 | (at your option) any later version. | ||
| 1224 | 1249 | ||
| 1225 | Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim | 1250 | GNU Emacs is distributed in the hope that it will be useful, |
| 1226 | copies of this document as received, in any medium, provided that | 1251 | but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of |
| 1227 | the copyright notice and permission notice are preserved, and that | 1252 | MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE. See the |
| 1228 | the distributor grants the recipient permission for further | 1253 | GNU General Public License for more details. |
| 1229 | redistribution as permitted by this notice. | ||
| 1230 | 1254 | ||
| 1231 | Permission is granted to distribute modified versions of this | 1255 | You should have received a copy of the GNU General Public License |
| 1232 | document, or of portions of it, under the above conditions, | 1256 | along with GNU Emacs. If not, see <http://www.gnu.org/licenses/>. |
| 1233 | provided also that they carry prominent notices stating who last | ||
| 1234 | altered them. | ||
| 1235 | 1257 | ||
| 1236 | The conditions for copying Emacs itself are more complex, but in the | 1258 | Please read the file COPYING and then do give copies of GNU Emacs to |
| 1237 | same spirit. Please read the file COPYING and then do give copies of | 1259 | your friends. Help stamp out software obstructionism ("ownership") by |
| 1238 | GNU Emacs to your friends. Help stamp out software obstructionism | 1260 | using, writing, and sharing free software! |
| 1239 | ("ownership") by using, writing, and sharing free software!) | ||
| 1240 | 1261 | ||
| 1241 | ;;; Local Variables: | 1262 | ;;; Local Variables: |
| 1242 | ;;; coding: latin-1 | 1263 | ;;; coding: latin-1 |