aboutsummaryrefslogtreecommitdiffstats
diff options
context:
space:
mode:
authorLute Kamstra2005-02-14 10:24:01 +0000
committerLute Kamstra2005-02-14 10:24:01 +0000
commit23c567b227ecae9c00f8d032c560c82e478dbfd7 (patch)
treeb26eb137ddb8b03449cde58e8f685bc0318a5e38
parent53325195f151c6f304e8f095540aca3ea2ca294c (diff)
downloademacs-23c567b227ecae9c00f8d032c560c82e478dbfd7.tar.gz
emacs-23c567b227ecae9c00f8d032c560c82e478dbfd7.zip
Synchronize with TUTORIAL. Correct some typos. Make the terminology
more consistent.
-rw-r--r--etc/TUTORIAL.nl386
1 files changed, 244 insertions, 142 deletions
diff --git a/etc/TUTORIAL.nl b/etc/TUTORIAL.nl
index d02ddce4eb2..36eed7b745d 100644
--- a/etc/TUTORIAL.nl
+++ b/etc/TUTORIAL.nl
@@ -1,5 +1,5 @@
1Copyright (c) 1985, 2004, 2005 Free Software Foundation, Inc; Zie de voorwaarden onderaan. 1Je leest nu de Emacs-inleiding. De kopieervoorwaarden staan onderaan.
2Je leest nu de Emacs-inleiding, zoals vertaald door Pieter Schoenmakers. 2Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation
3 3
4De meeste Emacs-commando's gebruiken de CONTROL-toets (soms CTRL of CTL 4De meeste Emacs-commando's gebruiken de CONTROL-toets (soms CTRL of CTL
5genaamd) en/of de META-toets (soms genaamd EDIT of ALT). In plaats van 5genaamd) en/of de META-toets (soms genaamd EDIT of ALT). In plaats van
@@ -8,14 +8,15 @@ steeds de volledige naam te noemen, gebruiken we de volgende afkortingen:
8 C-<ltr> betekent: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik de toets <ltr> 8 C-<ltr> betekent: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik de toets <ltr>
9 Dus C-f wordt: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik f. 9 Dus C-f wordt: houd de CONTROL-toets ingedrukt en tik f.
10 M-<ltr> betekent: houd de META-, EDIT- of ALT-toets ingedrukt en tik de 10 M-<ltr> betekent: houd de META-, EDIT- of ALT-toets ingedrukt en tik de
11 toets <chr>. Als er geen toets META, EDIT of ALT is, kun je ook 11 toets <ltr>. Als er geen toets META, EDIT of ALT is, kun je ook
12 eerst de ESC-toets tikken, gevolgd door <ltr>. We verwijzen naar 12 eerst de ESC-toets tikken, gevolgd door <ltr>. We verwijzen naar
13 de ESC toets als <ESC>. 13 de ESC-toets als <ESC>.
14 14
15BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens). 15BELANGRIJK: om Emacs te verlaten, tik C-x C-c (twee tekens).
16De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een 16De tekens ">>" tegen de linkerkantlijn nodigen je uit om een
17bepaald commando te proberen. Bijvoorbeeld: 17bepaald commando te proberen. Bijvoorbeeld:
18<<Blank lines inserted here by startup of help-with-tutorial>> 18<<Blank lines inserted around following line by help-with-tutorial>>
19[Lege regels om didactische redenen. Hieronder gaat het verder.]
19>> Tik nu C-v (volgend scherm) om naar het volgende scherm te gaan. 20>> Tik nu C-v (volgend scherm) om naar het volgende scherm te gaan.
20 (Geef nu het commando door de CONTROL-toets ingedrukt te houden 21 (Geef nu het commando door de CONTROL-toets ingedrukt te houden
21 terwijl je de v tikt.) 22 terwijl je de v tikt.)
@@ -23,13 +24,13 @@ bepaald commando te proberen. Bijvoorbeeld:
23 lezen van een scherm. 24 lezen van een scherm.
24 25
25Merk op dat er een overlapping van twee regels is als je van een scherm naar 26Merk op dat er een overlapping van twee regels is als je van een scherm naar
26het volgende gaat; dat zorgt voor continuïteit bij het lezen van 27het volgende gaat; dat zorgt voor continuïteit bij het lezen van
27de tekst. 28de tekst.
28 29
29Het eerste wat je moet weten, is hoe je je naar verschillende plaatsen in de 30Het eerste wat je moet weten, is hoe je je naar verschillende plaatsen in de
30tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet gaan: met 31tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet gaan: met
31C-v. Om een scherm terug te gaan, tik je M-v (houd de META-toets ingedrukt 32C-v. Om een scherm terug te gaan, tik je M-v (houd de META-toets ingedrukt
32en tik v, of tik <ESC>-v als je geen META, EDIT of ALT toets hebt). 33en tik v, of tik <ESC> v als je geen META-, EDIT- of ALT-toets hebt).
33 34
34>> Probeer nu een paar keer M-v, steeds gevolgd door C-v. 35>> Probeer nu een paar keer M-v, steeds gevolgd door C-v.
35 36
@@ -39,17 +40,21 @@ en tik v, of tik <ESC>-v als je geen META, EDIT of ALT toets hebt).
39 40
40De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken: 41De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken:
41 42
42 C-v ga een scherm vooruit 43 C-v Ga een scherm vooruit
43 M-v ga een scherm terug 44 M-v Ga een scherm terug
44 C-l maak het scherm schoon en teken alle tekst 45 C-l Maak het scherm schoon en teken alle tekst
45 opnieuw, waarbij de regel waarop de cursor 46 opnieuw, waarbij de regel waarop de cursor
46 staat, op het midden van het scherm terecht 47 staat, op het midden van het scherm terecht
47 komt. (C-l is CONTROL-L, niet CONTROL-1.) 48 komt. (C-l is CONTROL-L, niet CONTROL-1.)
48 49
49>> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst errond. 50>> Kijk waar de cursor staat, en onthoud de tekst er omheen.
50 Tik C-l. 51 Tik C-l.
51 Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst staat. 52 Zoek de cursor en merk op dat hij nog steeds bij dezelfde tekst staat.
52 53
54Als je toetsenbord PageUp- en PageDn-toetsen heeft dan kun je deze ook
55gebruiken om een scherm terug dan wel vooruit te gaan, maar het werken
56met C-v en M-v is efficiënter.
57
53 58
54* BASISCOMMANDO'S CURSORBEWEGINGEN 59* BASISCOMMANDO'S CURSORBEWEGINGEN
55---------------------------------- 60----------------------------------
@@ -58,9 +63,9 @@ Het is handig om je per scherm te bewegen, maar hoe beweeg je je nu
58naar een specifieke plaats op het scherm? 63naar een specifieke plaats op het scherm?
59 64
60Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de 65Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. Je kan de
61pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficïenter om je handen in de 66pijltjestoetsen gebruiken, maar het is efficnter om je handen in de
62standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te 67standaardhouding te laten, en de commando's C-p, C-b, C-f en C-n te
63gebruiken. Elk van deze commando's 68gebruiken. Elk van deze commando's
64verplaatst de cursor precies een regel of teken in een bepaalde richting 69verplaatst de cursor precies een regel of teken in een bepaalde richting
65op het scherm. Hier volgt een figuur met de vier commando's en de 70op het scherm. Hier volgt een figuur met de vier commando's en de
66richting waarin ze de cursor bewegen: 71richting waarin ze de cursor bewegen:
@@ -132,8 +137,8 @@ de cursor analoog de andere kant op.
132Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en 137Merk op dat er een analogie bestaat tussen enerzijds C-f en C-b en
133anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens 138anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat META-tekens
134gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, 139gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden,
135zinnen, alinea's) terwijl Control-tekens te maken hebben met dingen die 140zinnen, alinea's) terwijl CONTROL-tekens te maken hebben met dingen die
136los staan van wat je aan het editeren bent (tekens, regels, enz.). 141los staan van wat je aan het bewerken bent (tekens, regels, enz.).
137 142
138Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de 143Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de
139cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, 144cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a,
@@ -154,20 +159,20 @@ scherm de plek zien waar punt in de tekst staat.
154Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen, 159Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingen,
155met inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen: 160met inbegrip van de commando's die de cursor per woord of zin bewegen:
156 161
157 C-f ga een teken vooruit 162 C-f Ga een teken vooruit
158 C-b ga een teken achteruit 163 C-b Ga een teken achteruit
159 164
160 M-f ga een woord vooruit 165 M-f Ga een woord vooruit
161 M-b ga een woord achteruit 166 M-b Ga een woord achteruit
162 167
163 C-n ga naar de volgende regel 168 C-n Ga naar de volgende regel
164 C-p ga naar de vorige regel 169 C-p Ga naar de vorige regel
165 170
166 C-a ga naar het begin van de regel 171 C-a Ga naar het begin van de regel
167 C-e ga naar het eind van de regel 172 C-e Ga naar het eind van de regel
168 173
169 M-a ga terug naar het begin van de zin 174 M-a Ga terug naar het begin van de zin
170 M-e ga vooruit naar het eind van de zin 175 M-e Ga vooruit naar het eind van de zin
171 176
172>> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening. 177>> Probeer al deze commando's een paar keer als oefening.
173 Deze commando's worden het vaakst gebruikt. 178 Deze commando's worden het vaakst gebruikt.
@@ -189,19 +194,19 @@ gebruiken om M-< in te tikken: zonder shift zou je M-, (META komma) tikken.
189 194
190Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om de 195Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft, kan je die ook gebruiken om de
191cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p 196cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p
192te leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle 197te leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle
193toetsenborden, ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken 198toetsenborden, ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken
194dat wanneer je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met 199dat wanneer je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in de omgang met
195Emacs, het gebruik van de CTRL-tekens sneller is dan werken met de 200Emacs, het gebruik van de CONTROL-tekens sneller is dan werken met de
196pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen blijven). Ten 201pijltjestoetsen (omdat je handen in de normale tikpositie kunnen blijven). Ten
197derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's met CTRL-tekens, 202derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's met CONTROL-tekens,
198kan je makkelijk andere gevorderde cursorbewegingscommando's leren. 203kan je makkelijk andere gevorderde cursorbewegingscommando's leren.
199 204
200De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de 205De meeste Emacs-commando's accepteren een numeriek argument. Voor de
201meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando 206meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando
202herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan met C-u en 207herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan met C-u en
203vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando. 208vervolgens de cijfers van het getal, vóór het commando.
204Als je toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets hebt, is er ook 209Als je toetsenbord een META- (of EDIT- of ALT-) toets heeft, is er ook
205een andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl 210een andere manier om het getal aan te geven: tik de cijfers terwijl
206je de META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te 211je de META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te
207leren omdat die beschikbaar is op elke terminal. 212leren omdat die beschikbaar is op elke terminal.
@@ -214,8 +219,8 @@ Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren.
214 219
215Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren dat 220Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren dat
216het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's betekent het 221het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's betekent het
217echter iets anders. Verschillende commando's (die je totnogtoe niet 222echter iets anders. Verschillende commando's (die je totnogtoe niet
218geleerd hebt) gebruiken het als een vlag -- de aanwezigheid van een 223geleerd hebt) gebruiken het als een vlag -- de aanwezigheid van een
219prefix-argument, ongeacht zijn waarde, maakt dat het commando iets anders 224prefix-argument, ongeacht zijn waarde, maakt dat het commando iets anders
220doet. 225doet.
221 226
@@ -260,8 +265,8 @@ Als je per ongeluk een <ESC> tikt, kan je dat ongedaan maken met het
260commando C-g. 265commando C-g.
261 266
262 267
263* ONMOGELIJKE COMMANDO'S 268* UITGESCHAKELDE COMMANDO'S
264------------------------ 269---------------------------
265 270
266Sommige Emacs-commando's zijn uitgeschakeld zodat beginnende gebruikers ze 271Sommige Emacs-commando's zijn uitgeschakeld zodat beginnende gebruikers ze
267niet per ongeluk kunnen uitvoeren. 272niet per ongeluk kunnen uitvoeren.
@@ -270,7 +275,7 @@ Als je een van de uitgeschakelde commando's intikt, laat Emacs uitleg zien
270over het commando dat je gegeven hebt, en vraagt of je het werkelijk wil 275over het commando dat je gegeven hebt, en vraagt of je het werkelijk wil
271uitvoeren. 276uitvoeren.
272 277
273Wanneer je het commando echt wil uitvoeren, tik dan Spatie (de 278Wanneer je het commando echt wil uitvoeren, tik dan <SPC> (de
274spatiebalk) als antwoord op de vraag. Normaal wil je het commando niet 279spatiebalk) als antwoord op de vraag. Normaal wil je het commando niet
275uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee"). 280uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee").
276 281
@@ -284,22 +289,29 @@ uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van "no" of "nee").
284Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen tekst. 289Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen tekst.
285We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan gaan. Op 290We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan gaan. Op
286dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt 291dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt
287komen en terug kan keren naar eenvoudig editeren met één venster. Het is 292komen en terug kan keren naar het werken met één venster. Het is
288eenvoudig: 293eenvoudig:
289 294
290 C-x 1 een enkel venster (dat wil zeggen: verwijder alle andere vensters) 295 C-x 1 Een enkel venster (dat wil zeggen: verwijder alle andere vensters).
291 296
292Het commando is CONTROL-x gevolgd door het cijfer 1. C-x 1 vergroot het 297Het commando is CONTROL-x gevolgd door het cijfer 1. C-x 1 vergroot het
293venster waar de cursor in staat tot het hele scherm. Alle andere vensters 298venster waar de cursor in staat tot het hele scherm. Alle andere vensters
294worden verwijderd. 299worden verwijderd.
295 300
296>> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l. 301>> Zet de cursor op deze regel en tik C-u 0 C-l.
297>> Tik nu Control-h k Control-f. 302>> Tik nu C-h k C-f.
298 Zie hoe dit venster kleiner is geworden, terwijl een nieuw venster verschijnt 303 Zie hoe dit venster kleiner is geworden, terwijl een nieuw venster verschijnt
299 om de documentatie van het Control-f commando te laten zien. 304 om de documentatie van het C-f commando te laten zien.
300 305
301>> Tik nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen. 306>> Tik nu C-x 1 en zie het documentatievenster verdwijnen.
302 307
308Dit commando is anders dan de commando's die je tot nu toe geleerd
309hebt aangezien het uit twee tekens bestaat. Het begint met het teken
310CONTROL-x. Er zijn een heleboel commando's die met CONTROL-x
311beginnen. Veel van die commando's hebben te maken met vensters,
312bestanden, buffers, en gelijkaardige dingen. Dergelijke commando's
313bestaan uit twee, drie of vier tekens.
314
303 315
304* TOEVOEGEN EN WEGHALEN 316* TOEVOEGEN EN WEGHALEN
305----------------------- 317-----------------------
@@ -350,7 +362,7 @@ een schermregel past, zal hij getoond worden met een vervolgregel.
350 362
351>> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te voegen. 363>> Tik <Return> om de Newline die je net verwijderd hebt weer toe te voegen.
352 364
353Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren op kan 365Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs-commando's het aantal keren op kan
354geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor gewone tekens. 366geven, dat ze herhaald moeten worden. Dit geldt ook voor gewone tekens.
355Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd. 367Als je een gewoon teken herhaalt, wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd.
356 368
@@ -360,35 +372,43 @@ Je hebt nu de eenvoudigste manier geleerd om iets in Emacs te tikken en fouten t
360verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel verwijderen. Hier volgt 372verbeteren. Je kan tekst ook per woord of regel verwijderen. Hier volgt
361een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: 373een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen:
362 374
363 <Delback> haal het teken weg dat voor de cursor staat 375 <Delback> Haal het teken weg dat voor de cursor staat
364 C-d haal het teken weg dat achter de cursor staat 376 C-d Haal het teken weg dat achter de cursor staat
365 377
366 M-<Delback> verwijder het woord dat voor de cursor staat 378 M-<Delback> Verwijder het woord dat voor de cursor staat
367 M-d verwijder het woord dat achter de cursor staat 379 M-d Verwijder het woord dat achter de cursor staat
368 380
369 C-k verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel 381 C-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de regel
370 M-k verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin 382 M-k Verwijder alles van de cursor tot het eind van de zin
371 383
372Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie verder 384Merk op dat <Delback> en C-d, met M-<Delback> en M-d de analogie verder
373trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak even vergeten dat 385trekken, die begon met C-f en M-f (waarbij we voor het gemak even vergeten dat
374<Delback> niet echt een control teken is). C-k en M-k lijken enigzins op 386<Delback> niet echt een CONTROL-teken is). C-k en M-k lijken enigzins op
375C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. 387C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen.
376 388
377Als je meer dan een enkel teken tegelijk weghaalt, bewaart Emacs de tekst 389Je kunt ook op één uniforme manier een willekeurig deel van de tekst
378die je verwijdert, zodat je hem weer terug kan halen. Verwijderde tekst 390verwijderen. Beweeg daartoe naar één kant van het gedeelte dat je
379terughalen heet "yanken". Je kan verwijderde tekst terugbrengen op de 391wilt verwijderen en tik C-@ of C-<SPC>. (<SPC> is de spatiebalk.)
380plaats waar je hem hebt verwijderd of op een andere plaats in de tekst. 392Beweeg daarna naar de andere kant en tik C-w. Dat verwijdert alle
381Je kan ook meerdere keren yanken om er meedere kopieën van te maken. Het 393tekst tussen de twee posities.
382yank-commando is C-y. 394
383 395>> Beweeg de cursor naar de J aan het begin van de vorige alinea.
384Merk op dat er een verschil is tussen iets weghalen en iets verwijderen: 396>> Tik C-<SPC>. Emacs toont nu de mededeling "Mark set" ("Markering
385iets dat je hebt verwijderd, kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt 397 geplaatst") onderaan het scherm.
398>> Plaats de cursor op de n van "kant" op de tweede regel van de
399 alinea.
400>> Tik C-w. Dit zal de tekst vanaf de J tot vlak voor de n
401 verwijderen.
402
403Er is een verschil tussen iets weghalen en iets verwijderen: iets dat
404je hebt verwijderd, kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt
386weggehaald niet. (In het Engels is het verschil tussen "killing" en 405weggehaald niet. (In het Engels is het verschil tussen "killing" en
387"deleting" duidelijker dan tussen de Nederlandse vertalingen "verwijderen" en 406"deleting" duidelijker dan tussen de Nederlandse vertalingen
388"weghalen".) In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan 407"verwijderen" en "weghalen".) Verwijderde tekst terughalen heet
389een enkel teken, Newline of spatie verwijderen, deze tekst bewaren zodat hij 408"yanken". In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan
390geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's die slechts een 409een enkel teken, Newline of spatie verwijderen, deze tekst bewaren
391enkel teken weghalen. 410zodat hij geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's
411die slechts een enkel teken weghalen.
392 412
393>> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. 413>> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is.
394 Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen. 414 Tik C-k om de tekst op die regel te verwijderen.
@@ -396,7 +416,7 @@ enkel teken weghalen.
396 416
397Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel verwijdert, een 417Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel verwijdert, een
398tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een regel 418tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een regel
399omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven 419omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven
400aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. Dit is meer dan 420aantal regels zal worden verwijderd, inclusief de inhoud. Dit is meer dan
401simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, terwijl tweemaal 421simpelweg herhaling: C-u 2 C-k verwijdert twee regels, terwijl tweemaal
402C-k tikken dat niet doet. 422C-k tikken dat niet doet.
@@ -488,27 +508,20 @@ opslaat, zorgt Emacs ervoor dat het originele bestand onder een gewijzigde
488naam nog steeds beschikbaar is, voor het geval je later besluit dat de 508naam nog steeds beschikbaar is, voor het geval je later besluit dat de
489veranderingen toch niet zo goed waren. 509veranderingen toch niet zo goed waren.
490 510
491Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en 511Bij de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en
492eindigt met streepjes, met aan het begin "--:-- TUTORIAL.nl" of iets 512eindigt met streepjes, met aan het begin "-1:-- TUTORIAL.nl" of iets
493dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand 513dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand
494zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je een bestand 514zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je een bestand
495dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de Nederlandstalige 515dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de Nederlandstalige
496Emacs-inleiding ("tutorial" in het Engels). Als je in Emacs een bestand 516Emacs-inleiding ("tutorial" in het Engels). Als je in Emacs een bestand
497bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats. 517bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats.
498 518
499De commando's om een bestand te bezoeken of op te slaan zijn anders dan de 519Iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je
500commando's die je tot nu toe geleerd hebt; ze bestaan namelijk uit twee
501tekens. Beide commando's beginnen met het teken Control-x. Er zijn een
502heleboel commando's die met Control-x beginnen. Veel van die commando's
503hebben te maken met bestanden, buffers, en gelijkaardige dingen.
504Dergelijke commando's bestaan uit twee, drie of vier tekens.
505
506Nog iets bijzonders aan het commando om een bestand te bezoeken, is dat je
507aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een 520aan moet geven welk bestand je wil. Dit heet dat het commando "een
508argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het bestand. 521argument van de gebruiker vraagt"; in dit geval de naam van het bestand.
509Nadat je het commando 522Nadat je het commando
510 523
511 C-x C-f bezoek bestand (met de f van "find file") 524 C-x C-f Bezoek bestand (met de f van "find file").
512 525
513hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je 526hebt getikt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je
514intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die regel 527intikt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die regel
@@ -531,19 +544,19 @@ Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en kan
531je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik dan het 544je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, tik dan het
532commando 545commando
533 546
534 C-x C-s sla bestand op (met de s van "save file") 547 C-x C-s Sla bestand op (met de s van "save file").
535 548
536Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand op. 549Dit commando slaat de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand op.
537De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand onder een 550De eerste keer dat je dit doet, slaat Emacs het originele bestand onder een
538andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe naam bestaat uit de 551andere naam op, zodat het niet verloren gaat. De nieuwe naam bestaat uit de
539oude bestandsnaam gevolgd door een "~". 552oude bestandsnaam gevolgd door een "~".
540 553
541Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het 554Als Emacs het bestand heeft opgeslagen, laat het de naam van het
542bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig te op te slaan 555bestand zien. Het is een goede gewoonte een bestand regelmatig op te slaan
543zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht. 556zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht.
544 557
545>> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het goed is 558>> Tik C-x C-s, om je kopie van deze inleiding op te slaan. Als het goed is
546 verschijnt "Wrote ...TUTORIAL" op de onderste schermregel. 559 verschijnt "Wrote ...TUTORIAL.nl" op de onderste schermregel.
547 560
548OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s 561OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s
549tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de 562tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de
@@ -569,7 +582,7 @@ gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het gewoon nog een
569keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je een behoorlijk aantal 582keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je een behoorlijk aantal
570bestanden in Emacs krijgen. 583bestanden in Emacs krijgen.
571 584
572>> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-f C-f foo 585>> Creëer een bestand dat "foo" heet door te tikken: C-x C-f foo
573 <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op 586 <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig hem, en sla "foo" op
574 door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om 587 door C-x C-s te tikken. Tik hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om
575 weer hier, in de inleiding, terug te komen. 588 weer hier, in de inleiding, terug te komen.
@@ -578,19 +591,47 @@ Emacs bewaart intern de tekst van elk bestand in een ding dat een "buffer"
578genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een nieuwe buffer 591genoemd wordt. Als je een bestand bezoekt wordt er een nieuwe buffer
579gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, tik 592gemaakt. Om een lijst van de huidige buffers te zien, tik
580 593
581 C-x C-b laat de bufferlijst zien 594 C-x C-b Laat de bufferlijst zien
582 595
583>> Probeer C-x C-b nu. 596>> Probeer C-x C-b nu.
584 597
585Bemerk dat elke buffer een naam heeft en mogelijk ook een bestandsnaam; dit 598Bemerk dat elke buffer een naam heeft en mogelijk ook een
586is de naam van het bestand waarmee de buffer overeenkomt. Sommige buffers 599bestandsnaam; dit is de naam van het bestand waarmee de buffer
587hebben niets met een bestand te maken. Bijvoorbeeld, de buffer die 600overeenkomt. ALLE tekst die je in een Emacs venster ziet is altijd
588"*Buffer List*" heet heeft geen bestand. Die buffer is de buffer die de 601onderdeel van een of andere buffer.
589lijst bevat die door C-x C-b gemaakt wordt. ALLE tekst die je in een
590Emacs venster ziet is altijd onderdeel van een of andere buffer.
591 602
592>> Tik C-x 1 om de bufferlijst te verwijderen. 603>> Tik C-x 1 om de bufferlijst te verwijderen.
593 604
605Wanneer je met meerdere buffers werkt, dan is op elk moment slechts
606één van die buffers "actueel". De actuele buffer is degene die je aan
607het bewerken bent. Als je een andere buffer wilt bewerken, dan moet
608je daarnaar "omschakelen". Als je wilt omschakelen naar een buffer
609die overeenkomt met een bestand, dan kun je dit doen door dat bestand
610opnieuw te bezoeken met C-x C-f. Er is ook een makkelijkere manier:
611gebruik het commando C-x b. Dit commando vraagt je naar de naam van
612de buffer.
613
614>> Tik C-x b foo <Return> om terug te gaan naar de buffer "foo" die de
615 tekst van het bestand "foo" bevat. Tik vervolgens C-x b TUTORIAL
616 <Return> om terug te komen naar deze Emacs-inleiding.
617
618Meestal is de naam van de buffer gelijk aan de naam van het bestand
619(minus de naam van de directory). Dit klopt echter niet altijd. De
620lijst met buffers die je maakt met C-x C-b laat je altijd de naam van
621elke buffer zien.
622
623ALLE tekst die je ziet in een venster van Emacs is altijd onderdeel
624van een of andere buffer. Sommige buffers komen niet overeen met een
625bestand. De buffer genaamd "*Buffer List*" heeft bijvoorbeeld geen
626bijbehorend bestand. Deze buffer bevat de lijst met buffers die je
627gemaakt hebt met C-x C-b. Ook de buffer "*Messages*" heeft geen
628geassocieerd bestand; deze buffer bevat de mededelingen die Emacs je
629op de onderste regel toonde.
630
631>> Tik C-x b *Messages* <Return> om de buffer met mededelingen te
632 bekijken. Tik daarna weer C-x b TUTORIAL <Return> om terug te
633 keren naar deze buffer met de Emacs-inleiding
634
594Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand 635Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand
595bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen blijven 636bezoekt, wordt het eerste bestand niet opgeslagen. De wijzigingen blijven
596in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren of 637in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren of
@@ -600,7 +641,7 @@ manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou erg vervelend
600zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f om het dan te 641zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f om het dan te
601kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando: 642kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando:
602 643
603 C-x s sla een paar buffers op 644 C-x s Sla een paar buffers op
604 645
605C-x s vraagt voor elke buffer die veranderingen heeft die nog niet 646C-x s vraagt voor elke buffer die veranderingen heeft die nog niet
606opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. 647opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren.
@@ -616,20 +657,21 @@ opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren.
616 657
617Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het 658Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het
618toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de 659toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de
619control of meta toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X 660CONTROL- of META-toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X
620commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando komt voor in 661commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando komt voor in
621twee smaken: 662twee smaken:
622 663
623 C-x Tekenuitbreiding. Bevolgd door een teken. 664 C-x Tekenuitbreiding. Gevolgd door een teken.
624 M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam. 665 M-x Commando-naam-uitbreiding. Wordt gevolgd door een naam.
625 666
626Deze commando's zijn in het algemeen nuttig, maar worden minder gebruikt 667Deze commando's zijn in het algemeen nuttig, maar worden minder
627dan de commando's die je tot nu toe al geleerd hebt. Je hebt al twee van deze 668gebruikt dan de commando's die je tot nu toe al geleerd hebt. Je hebt
628commando's gezien: C-x C-f om een bestand te bezoeken, en C-x C-s om het 669al enkele van deze commando's gezien: C-x C-f om een bestand te
629te bewaren. Een ander voorbeeld is het commando om Emacs te verlaten: dit 670bezoeken en C-x C-s om het te bewaren, bijvoorbeeld. Een ander
630is C-x C-c. (Maak je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen 671voorbeeld is het commando om Emacs te verlaten: dit is C-x C-c. (Maak
631die niet opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt 672je geen zorgen over het verloren gaan van veranderingen die niet
632bewaren voordat Emacs helemaal eindigt.) 673opgeslagen zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt bewaren
674voordat Emacs helemaal eindigt.)
633 675
634C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna weer 676C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna weer
635terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie. 677terug kan keren in dezelfde Emacs-sessie.
@@ -655,13 +697,16 @@ behalve als je uit wilt loggen natuurlijk.
655Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je nu al 697Er bestaan vele C-x commando's. Hier is een lijst van degene die je nu al
656kent: 698kent:
657 699
658 C-x C-f bezoek bestand 700 C-x C-f Bezoek bestand
659 C-x C-s sla bestand op 701 C-x C-s Sla bestand op
660 C-x C-b laat bufferlijst zien 702 C-x s Sla een paar buffers op
661 C-x C-c verlaat Emacs 703 C-x C-b Laat bufferlijst zien
662 C-x u herstel 704 C-x b Schakel naar een buffer
705 C-x C-c Verlaat Emacs
706 C-x 1 Een enkel venster
707 C-x u Herstel
663 708
664Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder bepaalde omstandigheden. 709Commando-naam-bevelen worden nog minder vaak gebruikt, of alleen onder bepaalde omstandigheden.
665Een voorbeeld is het commando replace-string, dat in de hele tekst een string 710Een voorbeeld is het commando replace-string, dat in de hele tekst een string
666vervangt door een andere string ("to replace" betekent "vervangen"). 711vervangt door een andere string ("to replace" betekent "vervangen").
667Als je M-x tikt, toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van 712Als je M-x tikt, toont Emacs onderaan het scherm "M-x" en moet je de naam van
@@ -689,7 +734,7 @@ de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou hangen of
689herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs regelmatig 734herstarten. Om je hiertegen te beschermen, slaat Emacs regelmatig
690de veranderde tekst automatisch op. De naam van het bestand waarin de 735de veranderde tekst automatisch op. De naam van het bestand waarin de
691tekst automatisch wordt opgeslagen begint en eindigt met een #. 736tekst automatisch wordt opgeslagen begint en eindigt met een #.
692Bijvoorbeeld, als je het bestand "hello.c" aan het editeren bent, wordt 737Bijvoorbeeld, als je het bestand "hello.c" aan het bewerken bent, wordt
693de tekst automatisch opgeslagen in een bestand dat "#hello.c#" heet. Zodra 738de tekst automatisch opgeslagen in een bestand dat "#hello.c#" heet. Zodra
694je het bestand werkelijk opslaat, wordt het automatisch opgeslagen bestand 739je het bestand werkelijk opslaat, wordt het automatisch opgeslagen bestand
695verwijderd. 740verwijderd.
@@ -715,18 +760,22 @@ Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm.
715De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De modusregel 760De regel direct boven het echo gebied heet de "modusregel". De modusregel
716ziet er ongeveer zo uit: 761ziet er ongeveer zo uit:
717 762
718--**-Emacs: TUTORIAL.nl (Fundamental)--68%------------------------ 763-1:** TUTORIAL.nl 62% L763 (Fundamental)-----------------------
719 764
720Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die 765Deze regel geeft interessante informatie over Emacs en de tekst die
721je aan het editeren bent. 766je aan het bewerken bent.
767
768Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het
769bestand dat je bezoekt. NN% geeft je huidige positie in de tekst aan:
770NN procent van de tekst bevindt zich boven het scherm. Als het
771bestand vanaf het begin op het scherm staat, staat er "Top" in plaats
772van " 0%". Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er
773"Bot" staan (van "bottom", "onderkant" in het Nederlands). Als de
774tekst zo klein is dat hij volledig op het scherm past staat "All" in
775de modus-regel.
722 776
723Je weet al wat de bestandsnaam betekent: het is de naam van het bestand 777De L gevolgd door een getal geeft het nummer van de regel waarin punt
724dat je bezoekt. -NN%-- geeft je huidige positie in de tekst aan: NN 778zich bevindt.
725procent van de tekst bevindt zich boven het scherm. Als het bestand vanaf
726het begin op het scherm staat, staat er --Top-- in plaats van --00%--.
727Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er --Bot-- staan (van
728"bottom", "onderkant" in het Nederlands). Als de tekst zo klein is dat hij
729volledig op het scherm past staat --All-- in de modus-regel.
730 779
731De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst veranderd hebt. 780De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst veranderd hebt.
732Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes. 781Direct na het bezoeken of opslaan staan er gewoon streepjes.
@@ -737,7 +786,7 @@ bent. De standaardmodus is de "Fundamental" modus, die je nu gebruikt
737modus heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels). 786modus heet een hoofdmodus ("major mode" in het Engels).
738 787
739Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld voor 788Emacs heeft verschillende hoofdmodi. Sommige daarvan zijn bedoeld voor
740het editeren van verschillende talen of soorten tekst, zoals bijvoorbeeld 789het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals bijvoorbeeld
741Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd precies een modus 790Lisp modus, Text modus, etc. Op elk moment is er altijd precies een modus
742actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, op de plaats waar nu 791actief, en de naam daarvan staat in de modusregel, op de plaats waar nu
743"Fundamental" staat. 792"Fundamental" staat.
@@ -750,9 +799,9 @@ beginnen. Elke hoofdmodus is de naam van een uitgebreid commando, en met
750dat commando schakel je om naar die hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld 799dat commando schakel je om naar die hoofdmodus. Zo is bijvoorbeeld
751M-x fundamental-mode het commando om naar de basismodus om te schakelen. 800M-x fundamental-mode het commando om naar de basismodus om te schakelen.
752 801
753Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan editeren, zoals bijvoorbeeld 802Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals bijvoorbeeld
754dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus om tekst in een 803dit bestand, kan je beter "Text mode" gebruiken, de modus om tekst in een
755gewone taal te editeren: 804gewone taal te bewerken:
756 805
757>> Tik M-x text-mode<Return>. 806>> Tik M-x text-mode<Return>.
758 807
@@ -779,7 +828,7 @@ daarvan. Elke bijmodus kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van
779andere bijmodi en onafhankelijk van de hoofdmodus. Het is dus mogelijk geen bijmodi, één bijmodus 828andere bijmodi en onafhankelijk van de hoofdmodus. Het is dus mogelijk geen bijmodi, één bijmodus
780of een willekeurige combinatie van bijmodi te gebruiken. 829of een willekeurige combinatie van bijmodi te gebruiken.
781 830
782Een nuttige bijmodus voor het editeren van tekst in een natuurlijke taal, 831Een nuttige bijmodus voor het bewerken van tekst in een natuurlijke taal,
783zoals het Nederlands, is Auto Fill modus ("auto fill" betekent automatisch 832zoals het Nederlands, is Auto Fill modus ("auto fill" betekent automatisch
784uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs automatisch een 833uitvullen). Wanneer deze modus aanstaat, breekt Emacs automatisch een
785regel tussen twee woorden af als de regel te lang wordt. 834regel tussen twee woorden af als de regel te lang wordt.
@@ -825,11 +874,11 @@ gebeurt tijdens het intikken van de gezochte string.
825 874
826Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" van "to 875Het commando om het voorwaarts zoeken te starten is C-s (met de "s" van "to
827search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de "r" van 876search", zoeken); C-r start het achterwaarts zoeken (met de "r" van
828"reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet. 877"reverse" of achteruit). MAAR WACHT! Probeer ze nu nog niet.
829 878
830Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. Dit 879Als je C-s tikt verschijnt de string "I-search" in het echo-gebied. Dit
831betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" (incrementele 880betekent dat Emacs bezig is met een "incremental search" (incrementele
832zoekopdracht) en wacht op het intikken van de zoekstring. <RET> beëindigt 881zoekopdracht) en wacht op het intikken van de zoekstring. <Return> beëindigt
833het zoeken. 882het zoeken.
834 883
835>> Tik nu C-s om het zoeken te starten. Tik nu, LANGZAAM, één letter per 884>> Tik nu C-s om het zoeken te starten. Tik nu, LANGZAAM, één letter per
@@ -839,13 +888,21 @@ het zoeken.
839>> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord "cursor" te 888>> Tik nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van het woord "cursor" te
840 zoeken. 889 zoeken.
841>> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen. 890>> Tik nu viermaal <Delback> en let op de cursorbewegingen.
842>> Tik <RET> om het zoeken te beëindigen. 891>> Tik <Return> om het zoeken te beëindigen.
843 892
844Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs naar 893Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs naar
845de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe getikt 894de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe getikt
846hebt. Om naar de volgende plek te gaan, tik je C-s nog een keer. Als er 895hebt. Om naar de volgende plek te gaan, tik je C-s nog een keer. Als er
847geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt je dat de zoekopdracht 896geen volgende plek is gevonden, biept Emacs en vertelt je dat de zoekopdracht
848niets gevonden heeft ("is failing" in het Engels). C-g zou het zoeken ook afbreken. 897niets gevonden heeft ("failing" in het Engels). C-g zou het zoeken ook afbreken.
898
899OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-s
900tikt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de
901machine waarop je werkt die te maken heeft met "flow control". Met
902C-s stopt de "flow" en komt niets meer van wat je tikt bij Emacs
903terecht. Om deze situatie te herstellen, tik C-q. Lees daarna het
904hoofdstuk "Spontaneous Entry to Incremental Search" in het
905Emacs-handboek over hoe je moet omgaan met deze situatie.
849 906
850Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het 907Als je tijdens incrementeel zoeken <Delback> tikt, zal je zien dat het
851laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald wordt en dat het 908laatste teken dat je aan de zoekstring toegevoegd hebt, weggehaald wordt en dat het
@@ -880,7 +937,7 @@ scherm kan laten zien.
880 bovenste venster. 937 bovenste venster.
881 938
882>> Tik C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. 939>> Tik C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven.
883 (Als je geen META-toets hebt, tik dan ESC C-v.) 940 (Als je geen META-toets hebt, tik dan <ESC> C-v.)
884 941
885>> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands) 942>> Tik C-x o (met de o van "other"; "ander" in het Nederlands)
886 om de cursor naar het andere venster te verplaatsen. 943 om de cursor naar het andere venster te verplaatsen.
@@ -898,20 +955,20 @@ in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking op het venster
898waarin de cursor staat. Dit venster is het "geselecteerde venster" 955waarin de cursor staat. Dit venster is het "geselecteerde venster"
899("selected window" in het Engels). 956("selected window" in het Engels).
900 957
901Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het editeren bent in 958Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken bent in
902het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie gebruikt. 959het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie gebruikt.
903Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je bezig bent, 960Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je bezig bent,
904terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster loopt. 961terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster loopt.
905 962
906C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte 963C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte
907META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CTRL als META ingedrukt te 964META-toets hebt kan je C-M-v intikken door zowel CONTROL als META ingedrukt te
908houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke volgorde je CTRL en 965houden terwijl je v tikt. Het maakt niet uit in welke volgorde je CONTROL en
909META indrukt; het gaat erom welke toetsen ingedrukt zijn terwijl je tikt. 966META indrukt; het gaat erom welke toetsen ingedrukt zijn terwijl je tikt.
910 967
911Als je geen echte META-toets hebt kan je ESC gebruiken; de volgorde is dan 968Als je geen echte META-toets hebt kan je <ESC> gebruiken; de volgorde is dan
912wel belangrijk. Je moet dan eerst ESC tikken, gevolgd door CTRL-v; 969wel belangrijk. Je moet dan eerst <ESC> tikken, gevolgd door CONTROL-v;
913CTRL-ESC v zal niet werken. Dit komt doordat ESC zelf een teken is, 970CONTROL-<ESC> v zal niet werken. Dit komt doordat <ESC> zelf een teken is,
914terwijl CTRL en META dat niet zijn. 971terwijl CONTROL en META dat niet zijn.
915 972
916>> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te laten 973>> Tik C-x 1 (in het bovenste venster) om het onderste venster te laten
917 verdwijnen. 974 verdwijnen.
@@ -920,6 +977,11 @@ terwijl CTRL en META dat niet zijn.
920verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster, 977verdwijnen. C-x 1 betekent zoveel als "ik wil maar 1 venster,
921en wel dat venster waar de cursor nu in staat.") 978en wel dat venster waar de cursor nu in staat.")
922 979
980Je hoeft niet dezelfde buffer in beide vensters te hebben. Wanneer je
981C-x C-f gebruikt om een bestand in één van de vensters te bezoeken,
982zal het andere venster niet veranderen. Je kunt de vensters
983onafhankelijk van elkaar gebruiken om bestanden te bezoeken.
984
923Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere tekst 985Hier is nog een manier om twee venster te krijgen die elk een andere tekst
924laten zien: 986laten zien:
925 987
@@ -939,11 +1001,11 @@ Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht (Engels:
939haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus staan. Dan staat er 1001haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmodus staan. Dan staat er
940bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van (Fundamental). 1002bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van (Fundamental).
941 1003
942Tik ESC ESC ESC Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. Dit is 1004Tik <ESC> <ESC> <ESC> Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. Dit is
943een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken om extra 1005een algemeen "ontsnappingscommando". Je kan het ook gebruiken om extra
944vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen. 1006vensters te verwijderen of om uit de minibuffer te komen.
945 1007
946>> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan ESC ESC ESC 1008>> Tik M-x om in een minibuffer te komen, en tik dan <ESC> <ESC> <ESC>
947 om er weer uit te komen. 1009 om er weer uit te komen.
948 1010
949C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. De 1011C-g is niet bruikbaar om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. De
@@ -971,14 +1033,15 @@ idee, zeker als die verandering op alle gebruikers invloed heeft, en is
971een geldige reden om je beklag te doen bij de systeembeheerder of de 1033een geldige reden om je beklag te doen bij de systeembeheerder of de
972helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht onderaan het scherm laat zien 1034helpdesk. Als C-h intussen niet een bericht onderaan het scherm laat zien
973over mogelijke hulp, probeer dan de F1 toets (functietoets 1) of gebruik 1035over mogelijke hulp, probeer dan de F1 toets (functietoets 1) of gebruik
974M-x help RET.) 1036M-x help <Return>.)
975 1037
976De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of 1038De eenvoudigste hulp is C-h c. Tik C-h, het teken "c" en een teken of
977uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het 1039uitgebreid commando, en Emacs laat een zeer korte beschrijving van het
978commando zien. 1040commando zien.
979 1041
980>> Tik C-h c Control-p. 1042>> Tik C-h c C-p.
981 De beschrijving die getoond wordt zou zoiets moeten zijn als 1043
1044De beschrijving die getoond wordt, zou zoiets moeten zijn als:
982 1045
983 C-p runs the command previous-line 1046 C-p runs the command previous-line
984 1047
@@ -1012,6 +1075,10 @@ Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h:
1012 Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die het 1075 Dit laat alle informatie zien die Emacs heeft over de functie die het
1013 C-p commando implementeert. 1076 C-p commando implementeert.
1014 1077
1078Een vergelijkbaar commando C-h v toont de documentatie van variabelen
1079die je kunt instellen om het gedrag van Emacs naar wens aan te passen.
1080Het commando vraagt je om de naam van een variabele.
1081
1015 C-h a Commando Apropos. Tik een woord in en Emacs zal een 1082 C-h a Commando Apropos. Tik een woord in en Emacs zal een
1016 lijst van alle commando's laten zien waarin dat woord 1083 lijst van alle commando's laten zien waarin dat woord
1017 voorkomt. Al deze commando's kunnen aangeroepen worden 1084 voorkomt. Al deze commando's kunnen aangeroepen worden
@@ -1028,12 +1095,47 @@ commandonaam zoals find-file.
1028 1095
1029>> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen. 1096>> Tik C-x 1 om het hulpvenster te verwijderen.
1030 1097
1098 C-h i Lees de online handleidingen (ook wel Info genoemd).
1099 Dit commando zet je in een speciale buffer genaamd
1100 "*info*" waar je online handleidingen kunt lezen van
1101 software die op je computer is geïnstalleerd. Tik m
1102 Emacs <Return> om de handleiding van Emacs te lezen.
1103 Als je nog nooit Info hebt gebruikt dan kun je ?
1104 tikken zodat Emacs je een rondleiding geeft langs de
1105 mogelijkheden van het Info systeem. Wanneer je klaar
1106 bent met deze Emacs-inleiding dan kun je de
1107 Emacs-Info-handleiding gebruiken als je primaire bron
1108 van informatie.
1109
1110
1111* MEER MOGELIJKHEDEN
1112--------------------
1113
1114Je kunt meer over Emacs leren door haar handleiding te lezen. Deze is
1115zowel als boek als in elektronische vorm via Info beschikbaar (gebruik
1116het Help menu of tik <F10> h r). Kijk bijvoorbeeld eens naar
1117"completion", hetgeen minder tikwerk oplevert, of "dired" wat het
1118omgaan met bestanden vereenvoudigt.
1119
1120"Completion" (of "afmaken", in het Nederlands) is een manier om
1121onnodig tikwerk te voorkomen. Als je bijvoorbeeld naar de
1122"*Messages*" buffer wilt omschakelen, dan kun je C-x b *M<Tab> tikken
1123en dan zal Emacs de rest van de buffernaam invullen voor zover dit
1124mogelijk is. Completion staat beschreven in de node "Completion" in
1125de Emacs-Info-handleiding.
1126
1127"Dired" toont je een lijst van bestanden in een directory, waarmee je
1128gemakkelijk bestanden kunt bezoeken, van naam kunt veranderen, kunt
1129wissen, of andere acties op uit kunt voeren. Informatie over Dired
1130kun je vinden in de node "Dired" van de Emacs-Info-handleiding.
1131
1031 1132
1032* CONCLUSIE 1133* CONCLUSIE
1033----------- 1134-----------
1034 1135
1035Denk eraan dat je met C-x C-c gebruikt om Emacs te verlaten. Om tijdelijk 1136Denk eraan dat je met C-x C-c Emacs permanent verlaat. Om tijdelijk
1036een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik C-z. 1137een shell te krijgen en daarna weer in Emacs terug te komen, tik je
1138C-z.
1037 1139
1038De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle nieuwe 1140De bedoeling van deze inleiding is dat ze begrijpelijk is voor alle nieuwe
1039Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent tegengekomen, blijf 1141Emacs-gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent tegengekomen, blijf
@@ -1047,7 +1149,7 @@ dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. Doe je beklag!
1047van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart Cracraft schreef 1149van Emacs-inleidingen, die begon met de inleiding die Stuart Cracraft schreef
1048voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling is gemaakt door 1150voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling is gemaakt door
1049Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis van de GNU Emacs 20.2 1151Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis van de GNU Emacs 20.2
1050TUTORIAL, en verbeterd en verbeterd door Frederik Fouvry. 1152TUTORIAL, en nagezien en verbeterd door Frederik Fouvry en Lute Kamstra.
1051 1153
1052(Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities voor 1154(Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities voor
1053gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is niet 1155gebruik en verspreiding van deze inleiding. Deze vertaling is niet
@@ -1056,9 +1158,9 @@ vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door het Engelse
1056origineel.) 1158origineel.)
1057 1159
1058Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs. 1160Deze versie van de inleiding valt onder copyright, net als GNU Emacs.
1059Je mag deze inleiding verdelen onder bepaalde voorwaarden: 1161Je mag deze inleiding verspreiden onder bepaalde voorwaarden:
1060 1162
1061Copyright (c) 1985, 1996, 1997 Free Software Foundation 1163Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation
1062 1164
1063 Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen als 1165 Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen als
1064 verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de copyrightvermelding en 1166 verspreiden, op elk medium, vooropgesteld dat de copyrightvermelding en
@@ -1082,7 +1184,7 @@ te gebruiken, te schrijven en te delen!
1082This version of the tutorial, like GNU Emacs, is copyrighted, and 1184This version of the tutorial, like GNU Emacs, is copyrighted, and
1083comes with permission to distribute copies on certain conditions: 1185comes with permission to distribute copies on certain conditions:
1084 1186
1085Copyright (c) 1985, 1996 Free Software Foundation 1187Copyright (c) 1985, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005 Free Software Foundation
1086 1188
1087 Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim copies 1189 Permission is granted to anyone to make or distribute verbatim copies
1088 of this document as received, in any medium, provided that the 1190 of this document as received, in any medium, provided that the