diff options
| author | Richard M. Stallman | 2003-08-29 16:05:05 +0000 |
|---|---|---|
| committer | Richard M. Stallman | 2003-08-29 16:05:05 +0000 |
| commit | 0fb39ca90faf81cd3ed8f622d69796bd9de6c8fc (patch) | |
| tree | b4c087a9ff2ccdd11c4f42cccd1627fbb9bfe370 | |
| parent | 17ce526bbf908a37d73e0f159a2c1999277bcd66 (diff) | |
| download | emacs-0fb39ca90faf81cd3ed8f622d69796bd9de6c8fc.tar.gz emacs-0fb39ca90faf81cd3ed8f622d69796bd9de6c8fc.zip | |
Many changes.
| -rw-r--r-- | etc/TUTORIAL.nl | 515 |
1 files changed, 256 insertions, 259 deletions
diff --git a/etc/TUTORIAL.nl b/etc/TUTORIAL.nl index 2a30e02d467..1cfc46e7109 100644 --- a/etc/TUTORIAL.nl +++ b/etc/TUTORIAL.nl | |||
| @@ -23,11 +23,11 @@ bepaald commando te proberen. Bijvoorbeeld: | |||
| 23 | lezen van een scherm. | 23 | lezen van een scherm. |
| 24 | 24 | ||
| 25 | Merk op dat er een tweeregelige overlap is als je van een scherm naar | 25 | Merk op dat er een tweeregelige overlap is als je van een scherm naar |
| 26 | het volgende scherm gaat; dit zorgt voor continuiteit bij het lezen van | 26 | het volgende scherm gaat; dit zorgt voor continuïteit bij het lezen van |
| 27 | de tekst. | 27 | de tekst. |
| 28 | 28 | ||
| 29 | Het eerste wat je moet weten is hoe je naar verschillende plaatsen in de | 29 | Het eerste wat je moet weten is hoe je naar verschillende plaatsen in de |
| 30 | tekst kan bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet gaan: met | 30 | tekst kunt bewegen. Je weet al hoe je een scherm vooruit moet gaan: met |
| 31 | C-v. Om een scherm terug te gaan, type M-v (houd de META toets ingedrukt | 31 | C-v. Om een scherm terug te gaan, type M-v (houd de META toets ingedrukt |
| 32 | en type v, of type <ESC>v als je geen META, EDIT of ALT toets hebt). | 32 | en type v, of type <ESC>v als je geen META, EDIT of ALT toets hebt). |
| 33 | 33 | ||
| @@ -37,7 +37,7 @@ en type v, of type <ESC>v als je geen META, EDIT of ALT toets hebt). | |||
| 37 | * SAMENVATTING | 37 | * SAMENVATTING |
| 38 | -------------- | 38 | -------------- |
| 39 | 39 | ||
| 40 | De volgende commando's zijn handig volledige schermen te bekijken: | 40 | De volgende commando's zijn handig om volledige schermen te bekijken: |
| 41 | 41 | ||
| 42 | C-v ga een scherm vooruit | 42 | C-v ga een scherm vooruit |
| 43 | M-v ga een scherm terug | 43 | M-v ga een scherm terug |
| @@ -57,9 +57,9 @@ De volgende commando's zijn handig volledige schermen te bekijken: | |||
| 57 | Het is handig om per scherm te bewegen, maar hoe beweeg je nu | 57 | Het is handig om per scherm te bewegen, maar hoe beweeg je nu |
| 58 | naar een specifieke plaats op het scherm? | 58 | naar een specifieke plaats op het scherm? |
| 59 | 59 | ||
| 60 | Er is een aantal manieren waarop je dit kan doen. De basismanier is | 60 | Er is een aantal manieren waarop je dit kunt doen. De basismanier is |
| 61 | m.b.v de commando's C-p, C-b, C-f en C-n. Elk van deze commando's | 61 | m.b.v de commando's C-p, C-b, C-f en C-n. Elk van deze commando's |
| 62 | verplaatst de cursor precies een rij of colomn in een bepaalde richting | 62 | verplaatst de cursor precies een regel of teken in een bepaalde richting |
| 63 | op het scherm. Hier volgt een figuur met de vier commando's en de | 63 | op het scherm. Hier volgt een figuur met de vier commando's en de |
| 64 | richting waarin ze de cursor bewegen: | 64 | richting waarin ze de cursor bewegen: |
| 65 | 65 | ||
| @@ -75,7 +75,7 @@ richting waarin ze de cursor bewegen: | |||
| 75 | de figuur. Type dan C-l om de hele figuur in het midden van het | 75 | de figuur. Type dan C-l om de hele figuur in het midden van het |
| 76 | centrum te plaatsen. | 76 | centrum te plaatsen. |
| 77 | 77 | ||
| 78 | Met een beetje kennis van het engels zijn deze commando's gemakkelijk te | 78 | Met een beetje kennis van het Engels zijn deze commando's gemakkelijk te |
| 79 | onthouden: de P komt van previous (vorige), de N van next (volgende), de | 79 | onthouden: de P komt van previous (vorige), de N van next (volgende), de |
| 80 | B van backward (achteruit) en de F van forward (vooruit). Dit zijn de | 80 | B van backward (achteruit) en de F van forward (vooruit). Dit zijn de |
| 81 | basiscommando's om de cursor te bewegen, dus je zult ze CONTINUE | 81 | basiscommando's om de cursor te bewegen, dus je zult ze CONTINUE |
| @@ -84,65 +84,68 @@ gebruiken: Het is slim als je ze nu leert te gebruiken. | |||
| 84 | >> Type een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. | 84 | >> Type een paar keer C-n om de cursor op deze regel te krijgen. |
| 85 | 85 | ||
| 86 | >> Beweeg binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog met C-p | 86 | >> Beweeg binnen de regel met C-f (herhaaldelijk) en terug omhoog met C-p |
| 87 | Let op wat C-P doet als de cursor midden in een regel staan. | 87 | Let op wat C-p doet als de cursor midden in een regel staat. |
| 88 | 88 | ||
| 89 | Elke regel eindigt met een Newline teken (het engelse `new line' betekent | 89 | Elke regel eindigt met een Newline teken (het Engelse `new line' betekent |
| 90 | `nieuwe regel'); dit teken scheidt elke regel van de volgende. De laatste | 90 | `nieuwe regel'); dit teken scheidt elke regel van de volgende. De laatste |
| 91 | regel in een bestand moet eigenlijk ook met een Newline eindigen (maar dat | 91 | regel in een bestand moet eigenlijk ook met een Newline eindigen (maar dat |
| 92 | is niet noodzakelijk voor Emacs ). | 92 | is niet noodzakelijk voor Emacs ). |
| 93 | 93 | ||
| 94 | >> Type een C-b terwijl de cursor aan het begin van een regel staat. | 94 | >> Type het commando C-b terwijl de cursor aan het begin van een regel |
| 95 | De cursor zal naar het eind van de vorige regel bewegen, omdat je | 95 | staat. De cursor zal naar het eind van de vorige regel bewegen, |
| 96 | achteruit over het Newline teken gaat. | 96 | omdat je achteruit over het Newline teken gaat. |
| 97 | 97 | ||
| 98 | Net als C-b kan ook C-f over Newline tekens heen bewegen. | 98 | Net als C-b kan ook C-f over Newline tekens heen bewegen. |
| 99 | 99 | ||
| 100 | >> Type nog wat C-b's zodat je door krijgt waar de cursor is. | 100 | >> Type nog een aantal keren het commando C-b, zodat je door krijgt waar de |
| 101 | Type dan C-f's om terug naar het einde van de regel te bewegen. | 101 | cursor is. |
| 102 | Een C-f beweegt dan naar de volgende regel. | 102 | Type dan enkele keren C-f om de cursor terug naar het einde van de regel |
| 103 | te bewegen. | ||
| 104 | Een C-f commnado beweegt de cursor dan naar de volgende regel. | ||
| 103 | 105 | ||
| 104 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm beweegt | 106 | Wanneer je de cursor voorbij het begin of het einde van het scherm beweegt |
| 105 | zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet `scrollen', of | 107 | zal de tekst over het scherm heen schuiven. Dit heet `scrollen', of |
| 106 | `schuiven' in goed nederlands. Door te scrollen zorgt Emacs ervoor dat | 108 | `schuiven' in goed Nederlands. Door te scrollen zorgt Emacs ervoor dat de |
| 107 | de cursor de gewenste beweging kan doen zonder dat de cursor van het | 109 | cursor de gewenste beweging kan doen zonder dat de cursor van het scherm |
| 108 | scherm af beweegt. | 110 | af beweegt. |
| 109 | 111 | ||
| 110 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen met | 112 | >> Probeer de cursor voorbij de onderkant van het scherm te bewegen met |
| 111 | C-n en zie wat er gebeurt. | 113 | C-n en zie wat er gebeurt. |
| 112 | 114 | ||
| 113 | Als beweging op karakterbasis te langzaam gaat, kan je ook per woord | 115 | Als beweging op letterteken te langzaam gaat, kun je de cursor ook per |
| 114 | bewegen. M-f (Meta-f) beweegt een woord vooruit en M-b een woord | 116 | woord bewegen. M-f (Meta-f) beweegt de cursor een woord vooruit en M-b |
| 115 | achteruit. | 117 | een woord achteruit. |
| 116 | 118 | ||
| 117 | >> Type een paar M-f's en M-b's. | 119 | >> Type enkele keren M-f en M-b. |
| 118 | 120 | ||
| 119 | Als je midden in een woord staan beweegt M-f naar het eind van het | 121 | Als je midden in een woord staat beweegt M-f de cursor naar het eind van |
| 120 | woord. Als je op witruimte tussen woorden staat beweegt M-f naar het | 122 | het woord. Als je op een witte ruimte tussen woorden staat beweegt M-f de |
| 121 | eind van het volgende woord. M-b beweegt analoog, de andere kant op. | 123 | cursor naar het eind van het volgende woord. Het commando M-b beweegt |
| 124 | analoog, de andere kant op. | ||
| 122 | 125 | ||
| 123 | >> Type een paar M-f's en M-b's met tussendoor wat C-f's en C-b's zodat | 126 | >> Type enkele keren M-f en M-b en daar tussendoor enkele keren C-f en C-b, |
| 124 | je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in een woord en | 127 | zodat je ziet wat M-f en M-b doen vanaf bepaalde plaatsen in een |
| 125 | tussen twee woorden. | 128 | woord en tussen twee woorden. |
| 126 | 129 | ||
| 127 | Merk op dat er een analogie zit tussen enerzijds C-f en C-b en | 130 | Merk op dat er een analogie zit tussen enerzijds C-f en C-b en |
| 128 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat Meta tekens | 131 | anderzijds M-f en M-b. Het is bij veel commando's zo dat Meta tekens |
| 129 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, | 132 | gebruikt worden om iets te doen in eenheden van de taal (woorden, |
| 130 | zinnen, paragrafen) terwijl Control tekens te maken hebben met dingen | 133 | zinnen, alinea's) terwijl Control tekens te maken hebben met dingen die |
| 131 | die los staan van wat je aan het editen bent (tekens, regels, etc). | 134 | los staan van wat je aan het editten bent (tekens, regels, etc). |
| 132 | 135 | ||
| 133 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen naar | 136 | Deze analogie gaat ook op voor regels en zinnen: C-a en C-e bewegen de |
| 134 | het begin of eind van een regel, terwijl M-a en M-e naar het begin of | 137 | cursor naar het begin of eind van een regel, terwijl met M-a, |
| 135 | eind van een zin gaan. | 138 | respectievelijk M-e, de cursor naar het begin of eind van een zin gaat. |
| 136 | 139 | ||
| 137 | >> Probeer een paar C-a's gevolgd door een paar C-e's. | 140 | >> Type enkele keren C-a en dan enkele keren C-e. |
| 138 | Probeer een paar M-a's gevolgd door een paar M-e's. | 141 | Type enkele keren M-a en dan enkele keren M-e. |
| 139 | 142 | ||
| 140 | Zie hoe herhaalde C-a's niets doen, terwijl herhaalde M-a's steeds een | 143 | Zie hoe herhaalde C-a commando's niets doen, terwijl herhaalde M-a |
| 141 | zin terug bewegen. Alhoewel ze niet volledig overeenkomen is het gedrag | 144 | commando's steeds een zin terug bewegen. Alhoewel ze niet volledig |
| 142 | van allebei niet onnatuurlijk. | 145 | overeenkomen is het gedrag van allebei niet onnatuurlijk. |
| 143 | 146 | ||
| 144 | De plaats van de cursor in de tekst wordt `punt' genoemd (zonder | 147 | De plaats van de cursor in de tekst wordt `punt' genoemd (zonder |
| 145 | lidwoord, `point' in het engels). Anders gezegd: de cursor laat op het | 148 | lidwoord, `point' in het Engels). Anders gezegd: de cursor laat op het |
| 146 | scherm de plek zien waarop punt in de tekst staat. | 149 | scherm de plek zien waarop punt in de tekst staat. |
| 147 | 150 | ||
| 148 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingsoperaties, | 151 | Nu volgt een samenvatting van eenvoudige cursorbewegingsoperaties, |
| @@ -167,11 +170,11 @@ inclusief die commando's die per woord of zin bewegen: | |||
| 167 | Deze commando's worden het frequentst gebruikt. | 170 | Deze commando's worden het frequentst gebruikt. |
| 168 | 171 | ||
| 169 | Er zijn nog twee belangrijk cursorbewegingsoperaties: M-< | 172 | Er zijn nog twee belangrijk cursorbewegingsoperaties: M-< |
| 170 | (Meta kleiner-dan) beweegt naar het begin van het bestand, | 173 | (Meta kleiner-dan) beweegt de cursor naar het begin van het bestand, |
| 171 | en M-> (Meta groter-dan) beweegt naar het eind. | 174 | en M-> (Meta groter-dan) beweegt de cursor naar het eind. |
| 172 | 175 | ||
| 173 | Op de meeste toetsenborden zit de "<" boven de comma, zodat je de Shift | 176 | Op de meeste toetsenborden zit de '<' boven de komma, zodat je de Shift |
| 174 | toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om het "<" | 177 | toets (ook wel bekend als de hoofdlettertoets) moet gebruiken om het '<' |
| 175 | teken in te typen. Op deze toetsenborden moet je ook de shift gebruiken | 178 | teken in te typen. Op deze toetsenborden moet je ook de shift gebruiken |
| 176 | om M-< in te typen: zonder shift zou je M-, (Meta komma) typen. | 179 | om M-< in te typen: zonder shift zou je M-, (Meta komma) typen. |
| 177 | 180 | ||
| @@ -181,30 +184,30 @@ om M-< in te typen: zonder shift zou je M-, (Meta komma) typen. | |||
| 181 | >> Type nu M-> om naar het eind van het bestand te springen. | 184 | >> Type nu M-> om naar het eind van het bestand te springen. |
| 182 | Gebruik daarna M-v om hier weer terug te komen. | 185 | Gebruik daarna M-v om hier weer terug te komen. |
| 183 | 186 | ||
| 184 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft kan je ook die gebruiken om de | 187 | Als je toetsenbord pijltjestoetsen heeft kun je ook die gebruiken om de |
| 185 | cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p op zijn | 188 | cursor te verplaatsen. We raden je aan om C-b, C-f, C-n en C-p op zijn |
| 186 | minst te leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle | 189 | minst te leren, om drie redenen. Ten eerste werken ze op alle |
| 187 | toetsenborden, ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken | 190 | toetsenborden, ook die zonder pijltjestoetsen. Ten tweede zul je merken |
| 188 | dat, wanneer je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in omgaan met Emacs, | 191 | dat, wanneer je eenmaal wat ervaring hebt opgedaan in het omgaan met |
| 189 | het gebruik van deze CTRL tekens sneller is dan de pijltjestoetsen (omdat | 192 | Emacs, het gebruik van deze CTRL tekens sneller gaat dan het werken met |
| 190 | je handen in de typehouding kunnen blijven). Ten derde, als je eenmaal | 193 | pijltjestoetsen (omdat je handen in de typehouding kunnen blijven). Ten |
| 191 | gewend bent aan deze commando's met CTRL tekens, kan je makkelijk andere | 194 | derde, als je eenmaal gewend bent aan deze commando's met CTRL tekens, |
| 192 | geavanceerde cursorbewegingscommandos leren. | 195 | kun je makkelijk andere geavanceerde cursorbewegingscommando's leren. |
| 193 | 196 | ||
| 194 | De meeste Emacs commando's accepteren een numeriek argument. Voor de | 197 | De meeste Emacs commando's accepteren een numeriek argument. Voor de |
| 195 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando | 198 | meeste commando's is dit argument het aantal keren dat het commando |
| 196 | herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan door voor het | 199 | herhaald moet worden. Je geeft dit numerieke argument aan, dat vooraf |
| 197 | commando, C-u gevolgd door de cijfers van het getal te typen. Als je | 200 | gegaan wordt door het commando C-u, de cijfers van het getal te typen. |
| 198 | toetsenbord een META (of EDIT of ALT) toets heeft, is er ook een andere | 201 | Als je toetsenbord een META (of EDIT of ALT) toets heeft, is er ook |
| 199 | manier om het getal aan te geven: type de cijfers terwijl je de META toets | 202 | een andere manier om het getal aan te geven: type de cijfers terwijl |
| 200 | ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te leren omdat die werkt | 203 | je de META toets ingedrukt houdt. We raden je aan de C-u manier te |
| 201 | op elk willekeurig toetsenbord. | 204 | leren omdat die werkt op elk willekeurig toetsenbord. |
| 202 | 205 | ||
| 203 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. | 206 | Bijvoorbeeld, C-u 8 C-f beweegt de cursor 8 plaatsen naar voren. |
| 204 | 207 | ||
| 205 | >> Probeer eens om met C-n of C-p en een numeriek argument de cursor | 208 | >> Probeer eens om met C-n of C-p en één numeriek argument de cursor |
| 206 | met slechts een commando naar een regel in de buurt van deze zin | 209 | met slechts een commando naar een regel in de buurt van deze zin te |
| 207 | te bewegen. | 210 | bewegen. |
| 208 | 211 | ||
| 209 | Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren dat | 212 | Voor de meeste commando's is het numerieke argument het aantal keren dat |
| 210 | het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's betekent het | 213 | het commando herhaald moet worden. Voor sommige commando's betekent het |
| @@ -215,13 +218,13 @@ de tekst 4 regels. | |||
| 215 | 218 | ||
| 216 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. | 219 | >> Probeer nu C-u 8 C-v. |
| 217 | 220 | ||
| 218 | Als het goed is is de tekst daarmee 8 regels opgeschoven. Als je het weer | 221 | Als het goed is is de tekst daarmee 8 regels opgeschoven. Als je weer |
| 219 | terug omlaag wil scrollen kan je een argument aan M-v geven. | 222 | terug omlaag wil scrollen kun je een argument aan M-v geven. |
| 220 | 223 | ||
| 221 | Als je een windowing systeem gebruikt, zoals X Windows, dan zou je een | 224 | Als je een windowing systeem gebruikt, zoals X Windows, dan zou je een |
| 222 | lange rechthoek moeten zien aan de linkerkant van het Emacs window. Deze | 225 | lange rechthoek moeten zien aan de linkerkant van het Emacs window. Deze |
| 223 | rechthoek heet een scrollbar (misschien is `verschuifbalk' een goede | 226 | rechthoek heet een scrollbar (misschien is `verschuifbalk' een goede |
| 224 | vertaling). Je kan de tekst scrollen door met de muis in de scrollbar te | 227 | vertaling). Je kunt de tekst scrollen door met de muis in de scrollbar te |
| 225 | klikken. | 228 | klikken. |
| 226 | 229 | ||
| 227 | >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het donkere gebied in de | 230 | >> Klik met de middelste muisknop bovenaan het donkere gebied in de |
| @@ -229,24 +232,25 @@ klikken. | |||
| 229 | afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. | 232 | afhankelijk is van hoe hoog of laag je klikt. |
| 230 | 233 | ||
| 231 | >> Beweeg de muis heen en weer terwijl je de middelste muisknop ingedrukt | 234 | >> Beweeg de muis heen en weer terwijl je de middelste muisknop ingedrukt |
| 232 | houdt. Je zal zien dat de tekst met de muis mee heen en weer scrollt. | 235 | houdt. Je zult zien dat de tekst met de muis mee heen en weer scrollt. |
| 233 | 236 | ||
| 234 | 237 | ||
| 235 | * ALS EMACS HANGT | 238 | * ALS EMACS HANGT |
| 236 | ----------------- | 239 | ----------------- |
| 237 | 240 | ||
| 238 | Als Emacs niet meer op commando's reageert kan je haar veilig onderbreken | 241 | Als Emacs niet meer op commando's reageert kun je haar veilig onderbreken |
| 239 | door C-g te typen. Je kan C-g gebruiken om een commando te stoppen als | 242 | door C-g te typen. Je kunt C-g gebruiken om een commando te stoppen als |
| 240 | het te lang duurt om uit te voeren. | 243 | het te lang duurt om het uit te voeren. |
| 241 | 244 | ||
| 242 | Je kan C-g ook gebruiken om een numeriek argument weg te gooien of | 245 | Je kunt C-g ook gebruiken om een numeriek argument weg te gooien of |
| 243 | om het begin van een commando dat je niet wilt afmaken te vergeten. | 246 | om het begin van een commando dat je niet wilt afmaken te vergeten. |
| 244 | 247 | ||
| 245 | >> Type nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, en | 248 | >> Type nu C-u 100 om een numeriek argument te maken met de waarde 100, en |
| 246 | type dan C-g. Type vervolgens C-f. Als het goed is is de cursor maar | 249 | type dan C-g. Type vervolgens C-f. Als het goed is is de cursor maar |
| 247 | een positie verplaatst, omdat het argument weggegooid hebt met C-g. | 250 | één positie verplaatst, omdat je het argument weggegooid hebt met C-g. |
| 248 | 251 | ||
| 249 | Als je per ongeluk een <ESC> typt kan je daarvan komen met een C-g. | 252 | Als je per ongeluk een <ESC> typt kun je dat ongedaan maken met het |
| 253 | commando C-g. | ||
| 250 | 254 | ||
| 251 | 255 | ||
| 252 | * ONMOGELIJKE COMMANDO'S | 256 | * ONMOGELIJKE COMMANDO'S |
| @@ -255,7 +259,7 @@ Als je per ongeluk een <ESC> typt kan je daarvan komen met een C-g. | |||
| 255 | Sommige Emacs commando's zijn onmogelijk gemaakt zodat beginnende | 259 | Sommige Emacs commando's zijn onmogelijk gemaakt zodat beginnende |
| 256 | gebruikers ze niet per ongeluk kunnen uitvoeren. | 260 | gebruikers ze niet per ongeluk kunnen uitvoeren. |
| 257 | 261 | ||
| 258 | Als je een van de onmogelijke commando's intypt laat Emacs uitleg zien | 262 | Als je één van de onmogelijke commando's intypt laat Emacs uitleg zien |
| 259 | over het commando dat je gegeven hebt en vraagt of je het werkelijk uit | 263 | over het commando dat je gegeven hebt en vraagt of je het werkelijk uit |
| 260 | wilt voeren. | 264 | wilt voeren. |
| 261 | 265 | ||
| @@ -271,9 +275,9 @@ uitvoeren en beantwoord je de vraag met "n" (van `no' of `nee'). | |||
| 271 | ---------- | 275 | ---------- |
| 272 | 276 | ||
| 273 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen tekst. | 277 | Emacs kan meerdere vensters laten zien, elk venster met zijn eigen tekst. |
| 274 | We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kan gaan. Op | 278 | We zullen later uitleggen hoe je met meerdere vensters om kunt gaan. Op |
| 275 | dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt | 279 | dit moment willen we slechts uitleggen hoe je van extra vensters af kunt |
| 276 | komen en terug kan keren naar simpelweg editen met 1 venster. Het is | 280 | komen en terug kunt keren naar simpelweg editten met 1 venster. Het is |
| 277 | eenvoudig: | 281 | eenvoudig: |
| 278 | 282 | ||
| 279 | C-x 1 een enkel venster (i.e. gooi alle andere vensters weg) | 283 | C-x 1 een enkel venster (i.e. gooi alle andere vensters weg) |
| @@ -294,13 +298,12 @@ worden weggegooid. | |||
| 294 | ----------------------- | 298 | ----------------------- |
| 295 | 299 | ||
| 296 | Als je tekst toe wilt voegen type je die eenvoudigweg in. Tekens die je | 300 | Als je tekst toe wilt voegen type je die eenvoudigweg in. Tekens die je |
| 297 | kan zien, zoals A, 7, *, en dergelijke, worden door Emacs als tekst | 301 | kunt zien, zoals A, 7, *, en dergelijke, worden door Emacs als tekst |
| 298 | ge-interpreteerd en meteen aan de tekst toegevoegd. Type <Return> (de | 302 | geïnterpreteerd en meteen aan de tekst. Type <Return> (de `volgende regel' |
| 299 | `volgende regel' toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe | 303 | toets) om een Newline toe te voegen en dus een nieuwe regel te beginnen. |
| 300 | regel te beginnen. | ||
| 301 | 304 | ||
| 302 | Je kan het laatste teken dat je intypte weghalen door <Delete> te typen. | 305 | Je kunt het laatste teken dat je intypte weghalen door <Delete> te typen. |
| 303 | <Delete> is een toets op het toetsenbord, die misschien ook wel "Del" | 306 | <Delete> is een toets op het toetsenbord, die soms ook wel "Del" |
| 304 | heet. In sommige gevallen dient de "Backspace" toets als <Delete>, maar | 307 | heet. In sommige gevallen dient de "Backspace" toets als <Delete>, maar |
| 305 | niet altijd! | 308 | niet altijd! |
| 306 | 309 | ||
| @@ -309,24 +312,24 @@ staat weg. | |||
| 309 | 312 | ||
| 310 | >> Probeer dit nu: type een paar letters en haal ze weer weg door een paar | 313 | >> Probeer dit nu: type een paar letters en haal ze weer weg door een paar |
| 311 | keer op <Delete> te drukken. Maak je niet druk over het feit dat dit | 314 | keer op <Delete> te drukken. Maak je niet druk over het feit dat dit |
| 312 | bestand verandert; je zal niets veranderen aan de originele versie van | 315 | bestand verandert; je zult niets veranderen aan de originele versie van |
| 313 | deze uitleg. Je zit slechts je eigen copie te wijzigen. | 316 | deze uitleg. Je zit slechts je eigen kopie te wijzigen. |
| 314 | 317 | ||
| 315 | Als een regel tekst te lang wordt om op een regel op het scherm te laten | 318 | Als een regel tekst te lang wordt om de regel op het scherm te laten |
| 316 | zien dan gaat de regel verder op een volgende schermregel. Een backslash | 319 | zien dan gaat de regel verder op een volgende schermregel. Een backslash |
| 317 | ("\") in de rechtermarge laat dan zien dat de regel op de volgende | 320 | ("\") in de rechtermarge laat dan zien dat de regel op de volgende |
| 318 | schermregel verder gaat. | 321 | schermregel verder gaat. |
| 319 | 322 | ||
| 320 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf | 323 | >> Voeg nu tekst toe totdat je de rechter kantlijn raakt, en blijf |
| 321 | toevoegen. Je zal zien dat er een vervolgregel verschijnt. | 324 | toevoegen. Je zult zien dat er een vervolgregel verschijnt. |
| 322 | 325 | ||
| 323 | >> Type weer wat <Delete>s om zoveel tekens weg te halen tot de regel weer | 326 | >> Type weer enkele keren <Delete> om zoveel tekens weg te halen tot |
| 324 | op een schermregel past. De vervolgregel zal verdwijnen. | 327 | de regel weer op een schermregel past. De vervolgregel zal verdwijnen. |
| 325 | 328 | ||
| 326 | Je kan een Newline weggooien als elk ander teken. Als je een Newline | 329 | Je kunt een Newline weggooien als elk ander teken. Als je een Newline |
| 327 | weggooit voeg je de twee regels waar de Newline tussen staat samen tot een | 330 | weggooit voeg je de twee regels waar de Newline tussen staat samen tot een |
| 328 | enkele regel. Als de regel die het resultaat is van deze operatie niet op | 331 | enkele regel. Als de regel die het resultaat is van deze operatie niet op |
| 329 | een schermregel past zal ze getoond worden met een vervolgregel. | 332 | een schermregel past zal hij getoond worden met een vervolgregel. |
| 330 | 333 | ||
| 331 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en type <Delete>. Dit | 334 | >> Beweeg de cursor naar het begin van een regel en type <Delete>. Dit |
| 332 | voegt de huidige en vorige regel samen. | 335 | voegt de huidige en vorige regel samen. |
| @@ -334,17 +337,17 @@ een schermregel past zal ze getoond worden met een vervolgregel. | |||
| 334 | >> Type <Return> om de Newline die je net weggooide weer toe te voegen. | 337 | >> Type <Return> om de Newline die je net weggooide weer toe te voegen. |
| 335 | 338 | ||
| 336 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs commando's het aantal keren dat | 339 | Je herinnert je dat je bij de meeste Emacs commando's het aantal keren dat |
| 337 | het herhaald moet worden op kan geven. Dit geldt ook voor gewone tekens. | 340 | iets herhaald moet worden, op kunt geven. Dit geldt ook voor gewone tekens. |
| 338 | Als je een gewoon teken herhaalt wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd. | 341 | Als je een gewoon teken herhaalt wordt dat teken herhaaldelijk toegevoegd. |
| 339 | 342 | ||
| 340 | >> Probeer dat nu: type C-u 8 * om ******** toe te voegen. | 343 | >> Probeer dat nu: type C-u 8 * om ******** toe te voegen. |
| 341 | 344 | ||
| 342 | Je hebt nu de basismanier geleerd om iets in Emacs te typen en fouten te | 345 | Je hebt nu de basismanier geleerd om iets in Emacs te typen en fouten te |
| 343 | corrigeren. Je kan tekst ook per woord of regel weggooien. Hier volgt | 346 | corrigeren. Je kunt tekst ook per woord of regel weggooien. Hier volgt |
| 344 | een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: | 347 | een samenvatting van de commando's om tekst te verwijderen: |
| 345 | 348 | ||
| 346 | <Delete> haal het teken weg dat voor de cursor staat | 349 | <Delete> haal het teken weg dat voor de cursor staat |
| 347 | C-d haal het teken weg dat achter de cursor staat | 350 | C-d haal het teken weg dat achter de cursor staat |
| 348 | 351 | ||
| 349 | M-<Delete> gooi het woord weg dat voor de cursor staat | 352 | M-<Delete> gooi het woord weg dat voor de cursor staat |
| 350 | M-d gooi het woord weg dat achter de cursor staat | 353 | M-d gooi het woord weg dat achter de cursor staat |
| @@ -358,32 +361,32 @@ met C-f en M-f verder trekken (waarbij we voor het gemak even vergeten dat | |||
| 358 | C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. | 361 | C-e en M-e in hun relatie tot regels en zinnen. |
| 359 | 362 | ||
| 360 | Als je meer dan een enkel teken tegelijk weghaalt bewaart Emacs de tekst | 363 | Als je meer dan een enkel teken tegelijk weghaalt bewaart Emacs de tekst |
| 361 | die je weggooit zodat je haar weer terug kan halen. Weggegooide tekst | 364 | die je weggooit zodat je hem weer terug kunt halen. Weggegooide tekst |
| 362 | terughalen heet "yanken". Je kan weggegooide tekst terugbrengen op de | 365 | terughalen heet "yanken". Je kunt weggegooide tekst terugbrengen op de |
| 363 | plaats waar je haar hebt weggegooid of op een andere plaats in de tekst. | 366 | plaats waar je hem hebt weggegooid of op een andere plaats in de tekst. |
| 364 | Je kan ook meerdere keren yanken om er meedere copi-en van te maken. Het | 367 | Je kunt ook meerdere keren yanken om er meedere kopieën van te maken. Het |
| 365 | yank-commando is C-y. | 368 | yank-commando is C-y. |
| 366 | 369 | ||
| 367 | Merk op dat er een verschil is tussen het weghalen en weggooien van iets: | 370 | Merk op dat er een verschil is tussen het weghalen en weggooien van iets: |
| 368 | iets dat je hebt weggooid kan je terugbrengen, maar iets dat je hebt | 371 | iets dat je hebt weggooid kun je terugbrengen, maar iets dat je hebt |
| 369 | weggehaald niet. (In het engels is het verschil tussen `killing' en | 372 | weggehaald niet. (In het Engels is het verschil tussen `killing' en |
| 370 | `deleting' duidelijker dan tussen de nederlandse vertaling `weggooien' en | 373 | `deleting' duidelijker dan tussen de Nederlandse vertaling `weggooien' en |
| 371 | `weghalen'.) In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan | 374 | `weghalen'.) In het algemeen geldt dat de commando's die meer tekst dan |
| 372 | een enkel teken, Newline of spatie verwijderen deze tekst bewaren zodat ze | 375 | een enkel teken, Newline of spatie verwijderen deze tekst bewaren zodat die |
| 373 | geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's die slechts een | 376 | geyankt kan worden, terwijl dat niet geldt voor commando's die slechts een |
| 374 | enkel teken weghalen. | 377 | enkel teken weghalen. |
| 375 | 378 | ||
| 376 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leef is. | 379 | >> Zet de cursor op het begin van een regel die niet leeg is. |
| 377 | Type C-k om de tekst op die regl weg te gooien. | 380 | Type C-k om de tekst op die regel weg te gooien. |
| 378 | >> Type C-k een tweede keer. Nu gooit dit commando het Newline teken | 381 | >> Type C-k een tweede keer. Nu gooit dit commando het Newline teken |
| 379 | weggooit. | 382 | weg. |
| 380 | 383 | ||
| 381 | Merk op hoe een enkele C-k de inhoud van een regel weggooit, een tweede | 384 | Merk op hoe een enkel C-k commando de inhoud van een regel weggooit, een |
| 382 | C-k de regel zelf zodat alle volgende regels een regel omhoog komen. Het | 385 | tweede C-k commando de regel zelf zodat alle volgende regels een regel |
| 383 | numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven aantal regels zal | 386 | omhoog komen. Het numerieke argument is voor C-k bijzonder: het aangegeven |
| 384 | worden weggegooid, inclusief de inhoud. Dit is meer dan simpelweg | 387 | aantal regels zal worden weggegooid, inclusief de inhoud. Dit is meer dan |
| 385 | herhaling: C-u 2 C-k gooit twee regels weg, terwijl tweemaal C-k typen dat | 388 | simpelweg herhaling: C-u 2 C-k gooit twee regels weg, terwijl tweemaal |
| 386 | niet doet. | 389 | C-k typen dat niet doet. |
| 387 | 390 | ||
| 388 | Om de laatst weggegooide tekst terug te halen naar de plaats waar de | 391 | Om de laatst weggegooide tekst terug te halen naar de plaats waar de |
| 389 | cursor nu op staat (te yanken), type C-y. | 392 | cursor nu op staat (te yanken), type C-y. |
| @@ -399,19 +402,19 @@ in een keer terugbrengt. | |||
| 399 | 402 | ||
| 400 | Om de weggegooide tekst terug te halen: | 403 | Om de weggegooide tekst terug te halen: |
| 401 | 404 | ||
| 402 | >> Type C-y. Beweeg de cursor wat regels naar beneden en type weer C-y. | 405 | >> Type C-y. Beweeg de cursor enkele regels naar beneden en type weer C-y. |
| 403 | Je ziet nu hoe je tekst kan copieren. | 406 | Je ziet nu hoe je tekst kunt kopiëren. |
| 404 | 407 | ||
| 405 | Wat nu te doen als je wat tekst terug wilt brengen, maar je hebt intussen | 408 | Wat nu te doen als je tekst terug wilt brengen, maar je hebt intussen al |
| 406 | al iets anders weggegooid? C-y zou datgene terugbrengen wat je het | 409 | iets anders weggegooid? C-y zou datgene terugbrengen wat je het |
| 407 | recentst hebt weggegooid. Gelukkig is de voorgaande tekst niet verloren | 410 | recentst hebt weggegooid. Gelukkig is de voorgaande tekst niet verloren |
| 408 | gegaan. Je kunt die tekst terughalen met M-y. Nadat je C-y hebt getypt | 411 | gegaan. Je kunt die tekst terughalen met M-y. Nadat je C-y hebt getypt |
| 409 | om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt M-y die tekst | 412 | om de recentst weggegooide tekst terug te halen, vervangt M-y die tekst |
| 410 | met de tekst die je daarvoor had weggegooid. Je kunt M-y herhalen om | 413 | met de tekst die je daarvoor had weggegooid. Je kunt M-y herhalen om |
| 411 | tekst terug te halen die je steeds langer geleden hebt weggegooid. Als je | 414 | tekst terug te halen die je reeds langer geleden hebt weggegooid. Als |
| 412 | de tekst te pakken hebt die je zocht hoe je niets te doen om die daar te | 415 | je de tekst te pakken hebt die je zocht hoef je niets te doen om die |
| 413 | houden. Je kan gewoon verder werken en de teruggehaalde tekst met rust | 416 | daar te houden. Je kunt gewoon verder werken en de teruggehaalde tekst |
| 414 | laten. | 417 | met rust laten. |
| 415 | 418 | ||
| 416 | Als je M-y vaak genoeg typt kom je terug waar je begon, bij de recentst | 419 | Als je M-y vaak genoeg typt kom je terug waar je begon, bij de recentst |
| 417 | weggegooide tekst. | 420 | weggegooide tekst. |
| @@ -420,17 +423,17 @@ weggegooide tekst. | |||
| 420 | Type C-y om de tweede regel die je weggooide terug te halen. | 423 | Type C-y om de tweede regel die je weggooide terug te halen. |
| 421 | Type nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste regel | 424 | Type nog een M-y en die regel wordt vervangen door de eerste regel |
| 422 | die je weggooide. | 425 | die je weggooide. |
| 423 | Type nog wat M-y's en zie wat er langs komt. Herhaal dit tot de | 426 | Type nog enkele keren M-y en zie wat er langs komt. Herhaal dit tot de |
| 424 | tweede regel weer langs komt, en dan nog een paar keer. | 427 | tweede regel weer langs komt, en dan nog een paar keer. |
| 425 | Je kan ook experimenteren met positieve en negatieve argumenten aan | 428 | Je kunt ook experimenteren met positieve en negatieve argumenten aan |
| 426 | M-y. | 429 | M-y. |
| 427 | 430 | ||
| 428 | 431 | ||
| 429 | * HERSTELLEN | 432 | * HERSTELLEN |
| 430 | ------------ | 433 | ------------ |
| 431 | 434 | ||
| 432 | Als je de tekst veranderd hebt en je daar toch niet tevreden mee bent, | 435 | Als je de tekst veranderd hebt en als je daar toch niet tevreden mee bent, |
| 433 | dan kan je de verandering ongedaan maken met het herstel commando, C-x u. | 436 | dan kun je de verandering ongedaan maken met het herstel commando, C-x u. |
| 434 | 437 | ||
| 435 | Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn van | 438 | Normaal gesproken herstelt C-x u de veranderingen die het gevolg zijn van |
| 436 | een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te typen, worden steeds | 439 | een enkel commando; door herhaaldelijk C-x u te typen, worden steeds |
| @@ -439,16 +442,16 @@ eerdere commando's hersteld. | |||
| 439 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet wijzigen, | 442 | Er zijn echter twee uitzonderingen: commando's die de tekst niet wijzigen, |
| 440 | zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's die simpelweg | 443 | zoals cursorbewegingen, worden overgeslagen, en commando's die simpelweg |
| 441 | de ingetypte letter aan de tekst toevoegen worden meestal gegroepeerd | 444 | de ingetypte letter aan de tekst toevoegen worden meestal gegroepeerd |
| 442 | in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je minder C-x u's hoeft te | 445 | in groepjes van maximaal 20 tekens, zodat je minder vaak het commando |
| 443 | type om het toevoegen van teksts te herstellen. | 446 | C-x u hoeft te typen om het toevoegen van tekst te herstellen. |
| 444 | 447 | ||
| 445 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou ze weer moeten verschijnen. | 448 | >> Gooi deze regel weg met C-k; met C-x u zou hij weer moeten verschijnen. |
| 446 | 449 | ||
| 447 | C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde resultaat | 450 | C-_ is een alternatief voor C-x u. Het levert exact hetzelfde resultaat |
| 448 | op, maar is makkelijker om een paar keer achter elkaar te typen. Een | 451 | op, maar het is makkelijker om dat een paar keer achter elkaar te typen. |
| 449 | nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het intypen ervan niet | 452 | Een nadeel van C-_ is dat op sommige toetsenborden het intypen ervan |
| 450 | triviaal is. Dat is ook de reden het alternatief, C-x u. Op sommige | 453 | niet triviaal is. Dat is ook de reden voor het alternatief, C-x u. Op |
| 451 | terminals kan je C-_ typen door te doen alsof je C-/ typt. | 454 | sommige terminals kun je C-_ typen door te doen alsof je C-/ typt. |
| 452 | 455 | ||
| 453 | Een numeriek argument aan C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen aan. | 456 | Een numeriek argument aan C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen aan. |
| 454 | 457 | ||
| @@ -457,15 +460,15 @@ Een numeriek argument aan C-_ of C-x u duidt het aantal herhalingen aan. | |||
| 457 | ----------- | 460 | ----------- |
| 458 | 461 | ||
| 459 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan moet je de | 462 | Om een tekst die je gemaakt of veranderd hebt op te slaan moet je de |
| 460 | tekst in een bestand bewaren (`to save a file' in het engels). Als je | 463 | tekst in een bestand bewaren (`to save a file' in het Engels). Als je |
| 461 | dat niet doet ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je uit | 464 | dat niet doet ben je die veranderingen kwijt op het moment dat je uit |
| 462 | Emacs gaat. Je kan een bestand veranderen door het bestand `bezoeken'. | 465 | Emacs gaat. Je kunt een bestand veranderen door het bestand te `bezoeken'. |
| 463 | (Ook wel `vinden'; `finding' of `visiting' in het engels.) | 466 | (Ook wel `vinden'; `finding' of `visiting' in het Engels.) |
| 464 | 467 | ||
| 465 | Het bezoeken van een bestand betekent dat je de inhoud van dat bestand | 468 | Het bezoeken van een bestand betekent dat je de inhoud van dat bestand |
| 466 | in Emacs ziet. Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het | 469 | in Emacs ziet. Het lijkt er dan op alsof je het bestand aan het |
| 467 | veranderen bent. Echter, deze veranderingen zijn slechts tijdelijk | 470 | veranderen bent. Echter, deze veranderingen zijn slechts tijdelijk |
| 468 | zolang je het bestand niet bewaart. Op deze manier kan je nooit per | 471 | zolang je het bestand niet bewaart. Op deze manier kun je nooit per |
| 469 | ongeluk een half gewijzigd bestand op het systeem achterlaten. Zelfs | 472 | ongeluk een half gewijzigd bestand op het systeem achterlaten. Zelfs |
| 470 | als je het bestand bewaart, zorgt Emacs ervoor dat het originele | 473 | als je het bestand bewaart, zorgt Emacs ervoor dat het originele |
| 471 | bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het | 474 | bestand onder een gewijzigde naam nog steeds beschikbaar is, voor het |
| @@ -476,11 +479,11 @@ In de buurt van de onderkant van het scherm zie je een regel die begint en | |||
| 476 | eindigt met streepjes, met aan het begin "--:-- TUTORIAL.nl" of iets | 479 | eindigt met streepjes, met aan het begin "--:-- TUTORIAL.nl" of iets |
| 477 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand | 480 | dergelijks. Dit deel van het scherm laat normaal de naam van het bestand |
| 478 | zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je een bestand | 481 | zien dat je op dat moment bezoekt. Op dit moment bezoek je een bestand |
| 479 | dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen copie van de nederlandstalige | 482 | dat "TUTORIAL.nl" heet; het is je eigen kopie van de Nederlandstalige |
| 480 | Emacs uitleg (`tutorial' in het engels). Als je in Emacs een bestand | 483 | Emacs uitleg (`tutorial' in het Engels). Als je in Emacs een bestand |
| 481 | bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats. | 484 | bezoekt dan staat de naam van het bestand altijd op deze plaats. |
| 482 | 485 | ||
| 483 | De commando's om een bestand te bezoek of te bewaren zijn anders dan de | 486 | De commando's om een bestand te bezoeken of te bewaren zijn anders dan de |
| 484 | commando's die je tot nu toe geleerd hebt; ze bestaan namelijk uit twee | 487 | commando's die je tot nu toe geleerd hebt; ze bestaan namelijk uit twee |
| 485 | tekens. Beide commando's beginnen met het teken Control-x. Er zijn een | 488 | tekens. Beide commando's beginnen met het teken Control-x. Er zijn een |
| 486 | heleboel commando's die met Control-x beginnen. Veel van die commando's | 489 | heleboel commando's die met Control-x beginnen. Veel van die commando's |
| @@ -496,37 +499,37 @@ Nadat je het commando | |||
| 496 | 499 | ||
| 497 | hebt getypt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je | 500 | hebt getypt vraagt Emacs om de naam van het bestand. De naam die je |
| 498 | intypt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die regel | 501 | intypt verschijnt op de onderste regel van het scherm. Wanneer die regel |
| 499 | voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet ze de minibuffer. Je kan de | 502 | voor dit soort invoer gebruikt wordt, heet ze de minibuffer. Je kunt de |
| 500 | gebruikelijke Emacs commando's gebruiken om de filename in te typen. | 503 | gebruikelijke Emacs commando's gebruiken om de filename in te typen. |
| 501 | 504 | ||
| 502 | Tijdens het invoeren van de naam van het bestand (of willekeurig wat | 505 | Tijdens het invoeren van de naam van het bestand (of willekeurig wat |
| 503 | voor minibuffer invoer) kan je het commando afbreken met C-g. | 506 | voor minibuffer invoer) kun je het commando afbreken met C-g. |
| 504 | 507 | ||
| 505 | >> Type C-x C-f gevolgd door C-g. Dit breekt de minibuffer af en | 508 | >> Type C-x C-f gevolgd door C-g. Dit commando breekt de minibuffer af en |
| 506 | ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte. | 509 | ook het C-x C-f commando dat van de minibuffer gebruik maakte. |
| 507 | Netto resultaat is dat je geen bestand bezoekt. | 510 | Netto resultaat is dat je geen bestand bezoekt. |
| 508 | 511 | ||
| 509 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, type dan <Return> om het | 512 | Als je de naam van een bestand hebt ingevoerd, type dan <Return> om het |
| 510 | af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk en bezoekt | 513 | af te sluiten. Hierna gaat het C-x C-f commando aan het werk en haalt |
| 511 | het bestand dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f commando klaar is, | 514 | het bestand op dat je aangegeven hebt. Als het C-x C-f commando daarmee |
| 512 | verdwijnt de minibuffer. | 515 | klaar is,verdwijnt de minibuffer. |
| 513 | 516 | ||
| 514 | Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en kan | 517 | Na korte tijd verschijnt de inhoud van het bestand op het scherm en kun |
| 515 | je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, type dan het | 518 | je de inhoud wijzigen. Als je de wijzigingen op wilt slaan, type dan het |
| 516 | commando | 519 | commando |
| 517 | 520 | ||
| 518 | C-x C-s bewaar bestand (met de s van `save file') | 521 | C-x C-s bewaar bestand (met de s van `save file') |
| 519 | 522 | ||
| 520 | Dit bewaart de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand. De eerste | 523 | Dit commando bewaart de tekst zoals Emacs die nu heeft in het bestand. |
| 521 | keer dat je dit doet bewaart Emacs het originele bestand onder een andere | 524 | De eerstekeer dat je dit doet bewaart Emacs het originele bestand onder een |
| 522 | naam zodat het nog niet verloren is. De nieuwe naam bestaat uit de oude | 525 | andere naam zodat het nog niet verloren is. De nieuwe naam bestaat uit de |
| 523 | naam gevolgd door een "~". | 526 | oude naam gevolgd door een "~". |
| 524 | 527 | ||
| 525 | Als Emacs klaar is het bestand te bewaren laat ze de naam van het bestand | 528 | Als Emacs klaar is het bestand te bewaren laat ze de naam van het bestand |
| 526 | zien. Het is een goede gewoonte een bestand redelijk vaak te bewaren | 529 | zien. Het is een goede gewoonte een bestand redelijk vaak te bewaren |
| 527 | zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht. | 530 | zodat er niet teveel werk verloren gaat als het systeem hangt of crasht. |
| 528 | 531 | ||
| 529 | >> Type C-x C-s, om je copie van deze uitleg te bewaren. Als het goed is | 532 | >> Type C-x C-s, om je kopie van deze uitleg te bewaren. Als het goed is |
| 530 | verschijnt "Wrote ...TUTORIAL" op de onderste schermregel. | 533 | verschijnt "Wrote ...TUTORIAL" op de onderste schermregel. |
| 531 | 534 | ||
| 532 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s | 535 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s |
| @@ -537,11 +540,11 @@ deze situatie te herstellen, type C-q. Lees daarna de "Spontaneous Entry | |||
| 537 | to Incremental Search" sectie in het Emacs handboek over hoe om te gaan | 540 | to Incremental Search" sectie in het Emacs handboek over hoe om te gaan |
| 538 | met deze situatie. | 541 | met deze situatie. |
| 539 | 542 | ||
| 540 | Je kan een bestaand bestand bezoeken, om het te bekijken of het te | 543 | Je kunt een bestaand bestand bezoeken, om het te bekijken of het te |
| 541 | wijzigen. Je kan ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit is | 544 | wijzigen. Je kunt ook een bestand bezoeken dat nog niet bestaat. Dit is |
| 542 | de manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het bestand, dat | 545 | dé manier om met Emacs een nieuw bestand te maken: bezoek het bestand, dat |
| 543 | initieel leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de tekst bewaart | 546 | initieel leeg zal zijn, en voeg tekst toe. Zodra je de tekst bewaart |
| 544 | wordt het bestand werkelijk gecreeerd, met de tekst als inhoud. Vanaf dat | 547 | wordt het bestand werkelijk gecreëerd, met de tekst als inhoud. Vanaf dat |
| 545 | moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | 548 | moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. |
| 546 | 549 | ||
| 547 | 550 | ||
| @@ -549,12 +552,12 @@ moment ben je dus bezig met een bestaand bestand. | |||
| 549 | --------- | 552 | --------- |
| 550 | 553 | ||
| 551 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f blijft het eerste bestand | 554 | Als je een tweede bestand bezoekt met C-x C-f blijft het eerste bestand |
| 552 | gewoon in Emacs. Je kan naar dat bestand terug door het gewoon nog een | 555 | gewoon in Emacs. Je kunt naar dat bestand terug door het gewoon nog een |
| 553 | keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kan je een behoorlijk aantal | 556 | keer te bezoeken met C-x C-f. Op deze manier kun je een behoorlijk aantal |
| 554 | bestanden in Emacs krijgen. | 557 | bestanden in Emacs krijgen. |
| 555 | 558 | ||
| 556 | >> Cre-eer een bestand dat "foo" heet door te typen: C-f C-f foo | 559 | >> Creëer een bestand dat "foo" heet door te typen: C-f C-f foo |
| 557 | <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe, wijzig haar, en bewaar "foo" | 560 | <Return>. Voeg hieraan wat tekst toe en bewaar "foo" |
| 558 | door C-x C-s te typen. Type hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om | 561 | door C-x C-s te typen. Type hierna C-x C-f TUTORIAL <Return> om |
| 559 | weer hier, in de uitleg, terug te komen. | 562 | weer hier, in de uitleg, terug te komen. |
| 560 | 563 | ||
| @@ -577,22 +580,22 @@ Emacs venster ziet is altijd onderdeel van een of andere buffer. | |||
| 577 | 580 | ||
| 578 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand | 581 | Als je de tekst van het ene bestand verandert en dan een ander bestand |
| 579 | bezoekt dan wordt het eerste bestand niet bewaard. De wijzigingen blijven | 582 | bezoekt dan wordt het eerste bestand niet bewaard. De wijzigingen blijven |
| 580 | in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het cre-eren of | 583 | in Emacs, in de buffer die bij het bestand hoort. Het creëren of |
| 581 | modificeren van de buffer van het tweede bestand heeft geen effect op de | 584 | modificeren van de buffer van het tweede bestand heeft geen effect op de |
| 582 | eerste buffer. Dit is erg nuttig, maar betekent ook dat er een eenvoudige | 585 | eerste buffer. Dit is erg nuttig, maar betekent ook dat er een eenvoudige |
| 583 | manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou erg vervelend | 586 | manier nodig is om het eerste bestand te bewaren. Het zou erg vervelend |
| 584 | zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f om het dan te | 587 | zijn om er eerst naar terug te moeten gaan met C-x C-f om het dan te |
| 585 | kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we | 588 | kunnen bewaren met C-x C-s. Dus hebben we het commando: |
| 586 | 589 | ||
| 587 | C-x s bewaar een paar buffers | 590 | C-x s bewaar een paar buffers |
| 588 | 591 | ||
| 589 | C-x s vraagt voor elke buffer die veranderingen heeft die nog niet | 592 | C-x s vraagt voor elke buffer die veranderingen heeft die nog niet |
| 590 | opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. | 593 | opgeslagen zijn, of je de buffer wilt bewaren. |
| 591 | 594 | ||
| 592 | >> Voeg een wat tekst toe en type C-x s. | 595 | >> Voeg wat tekst toe en type C-x s. |
| 593 | Emacs vraagt nu of je de buffer die TUTORIAL.nl heet wilt bewaren. | 596 | Emacs vraagt nu of je de buffer die TUTORIAL.nl heet wilt bewaren. |
| 594 | Bewantwoord deze vraag positief door een "y" in te typen (de y van | 597 | Beantwoord deze vraag positief door een "y" in te typen (de y van |
| 595 | "yes", engels voor "ja"). | 598 | "yes", Engels voor "ja"). |
| 596 | 599 | ||
| 597 | 600 | ||
| 598 | * UITGEBREIDE COMMANDO'S | 601 | * UITGEBREIDE COMMANDO'S |
| @@ -602,7 +605,7 @@ Er zijn veel meer Emacs commando's dan er op de toetsen van het | |||
| 602 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de | 605 | toetsenbord passen, zelfs als we hun aantal kunnen vergroten door de |
| 603 | control of meta toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X | 606 | control of meta toets te gebruiken. Emacs lost dit probleem op met het X |
| 604 | commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando komt in | 607 | commando (met de X van eXtensie of uitbreiding). Het X commando komt in |
| 605 | twee smaken: | 608 | twee smaken voor: |
| 606 | 609 | ||
| 607 | C-x teken eXtensie; wordt gevolgd door een teken | 610 | C-x teken eXtensie; wordt gevolgd door een teken |
| 608 | M-x genaamd commando eXtensie; wordt gevolgd door een naam. | 611 | M-x genaamd commando eXtensie; wordt gevolgd door een naam. |
| @@ -616,21 +619,21 @@ die niet bewaard zijn; C-x C-c vraagt of je veranderde buffers wilt | |||
| 616 | bewaren voordat Emacs daadwerkelijk eindigt.) | 619 | bewaren voordat Emacs daadwerkelijk eindigt.) |
| 617 | 620 | ||
| 618 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna weer | 621 | C-z is het commando om Emacs *tijdelijk* te verlaten, zodat je daarna weer |
| 619 | terug kan keren in dezelfde Emacs sessie. | 622 | terug kunt keren in dezelfde Emacs sessie. |
| 620 | 623 | ||
| 621 | Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt weer | 624 | Op systemen die deze mogelijkheid bieden, zet C-z Emacs stil: je komt weer |
| 622 | terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste shells kan je | 625 | terug in de shell, maar Emacs is nog aanwezig. In de meeste shells kun je |
| 623 | Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met "%emacs". | 626 | Emacs weer activeren met het "fg" commando, of met "%emacs". |
| 624 | 627 | ||
| 625 | Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te zetten | 628 | Op systemen die niet de mogelijkheid bieden om programma's stil te zetten |
| 626 | cre-eert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de gelegenheid te | 629 | creëert C-z een subshell onder Emacs om je zo in de gelegenheid te |
| 627 | stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer in Emacs terug te | 630 | stellen andere programma's uit te voeren en daarna weer in Emacs terug te |
| 628 | keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In dit geval is het | 631 | keren; Emacs wordt dus niet werkelijk verlaten. In dit geval is het |
| 629 | shellcommando "exit" de normale manier om de subshell te verlaten en in | 632 | shellcommando "exit" de normale manier om de subshell te verlaten en in |
| 630 | Emacs terug te keren. | 633 | Emacs terug te keren. |
| 631 | 634 | ||
| 632 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het is | 635 | Het moment om C-x C-c te gebruiken is wanneer je uit gaat loggen. Het is |
| 633 | ook het juiste commando om Emacs te be-eindigen wanneer Emacs opgestart | 636 | ook het juiste commando om Emacs te beëindigen wanneer Emacs opgestart |
| 634 | was door een mail programma of iets dergelijks, aangezien die misschien | 637 | was door een mail programma of iets dergelijks, aangezien die misschien |
| 635 | niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal gezien is het | 638 | niet met een stilgezette Emacs om kunnen gaan. Normaal gezien is het |
| 636 | echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs te verlaten, | 639 | echter beter Emacs stil te zetten met C-z dan om Emacs te verlaten, |
| @@ -645,13 +648,14 @@ kent: | |||
| 645 | C-x C-c verlaat Emacs | 648 | C-x C-c verlaat Emacs |
| 646 | C-x u herstel | 649 | C-x u herstel |
| 647 | 650 | ||
| 648 | Genaamde uitgebreide commando's worden nog minder vaak gebruikt, of worden | 651 | Commando's waaraan een uitgebreid commando wordt toegevoegd, worden nog |
| 649 | alleen onder bepaalde omstandigheden gebruikt. Een voorbeeld is het | 652 | minder vaak gebruikt, of worden alleen onder bepaalde omstandigheden gebruikt. |
| 650 | commando replace-string, dat in de hele tekst een string vervangt door een | 653 | Een voorbeeld is het commando replace-string, dat in de hele tekst een string |
| 651 | andere string (`to replace' betekent `vervangen'). Als je M-x typt echoot | 654 | vervangt door een andere string (`to replace' betekent `vervangen'). |
| 652 | Emacs onderaan het scherm `M-x' en moet je de naam van het commando | 655 | Als je M-x typt echoot Emacs onderaan het scherm `M-x' en moet je de naam van |
| 653 | intypen, in dit geval "replace-string". Als je gewoon "repl s<TAB>" typt | 656 | het commando intypen, in dit geval "replace-string". Als je gewoon |
| 654 | maakt Emacs de naam zelf af. Be-eindig het commando met <Return>. | 657 | "repl s<TAB>" typt maakt Emacs de naam zelf af. Beëindig het commando |
| 658 | met <Return>. | ||
| 655 | 659 | ||
| 656 | Het replace-string commando heeft twee argumenten nodig: de string die | 660 | Het replace-string commando heeft twee argumenten nodig: de string die |
| 657 | vervangen moet worden en de string waarmee die vervangen moet worden. | 661 | vervangen moet worden en de string waarmee die vervangen moet worden. |
| @@ -660,8 +664,8 @@ Je sluit elk argument af met <Return>. | |||
| 660 | >> Plaats de cursor op de lege regel twee regels onder deze. | 664 | >> Plaats de cursor op de lege regel twee regels onder deze. |
| 661 | Type dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. | 665 | Type dan M-x repl s<Return>gewijzigd<Return>veranderd<Return>. |
| 662 | 666 | ||
| 663 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elk voorkomen van | 667 | Zie hoe deze regel daardoor gewijzigd is. Je hebt elke keer dat het woord |
| 664 | het woord g-e-w-i-j-z-i-g-d vervangen door "veranderd"; beginnend op | 668 | "g-e-w-i-j-z-i-g-d" voor kwam, vervangen door "veranderd"; beginnend op |
| 665 | de plek waar de cursor staat. | 669 | de plek waar de cursor staat. |
| 666 | 670 | ||
| 667 | 671 | ||
| @@ -669,7 +673,7 @@ Je sluit elk argument af met <Return>. | |||
| 669 | --------------------- | 673 | --------------------- |
| 670 | 674 | ||
| 671 | Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet bewaard hebt, zouden | 675 | Als je een bestand veranderd hebt maar het nog niet bewaard hebt, zouden |
| 672 | de veranderinge verloren kunnen gaan als het systeem zou hangen of | 676 | de veranderingen verloren kunnen gaan als het systeem zou hangen of |
| 673 | herstarten. Om je hiertegen te beschermen bewaart Emacs om de zoveel tijd | 677 | herstarten. Om je hiertegen te beschermen bewaart Emacs om de zoveel tijd |
| 674 | de veranderde tekst automatisch. De naam van het bestand waarin de tekst | 678 | de veranderde tekst automatisch. De naam van het bestand waarin de tekst |
| 675 | automatisch bewaard wordt begint en eindigt met een #. Bijvoorbeeld, als | 679 | automatisch bewaard wordt begint en eindigt met een #. Bijvoorbeeld, als |
| @@ -678,10 +682,10 @@ automatisch bewaard in een bestand dat "#hello.c#" heet. Zodra je het | |||
| 678 | bestand werkelijk bewaart, wordt het automatisch bewaarde bestand weer | 682 | bestand werkelijk bewaart, wordt het automatisch bewaarde bestand weer |
| 679 | weggegooid. | 683 | weggegooid. |
| 680 | 684 | ||
| 681 | Als de computer crasht kan je de automatisch bewaarde tekst terugkrijgen | 685 | Als de computer crasht kun je de automatisch bewaarde tekst terugkrijgen |
| 682 | door de file normal te bezoeken (de originele file, niet de automatisch | 686 | door de file normaal te bezoeken (de originele file, niet de automatisch |
| 683 | bewaarde), gevolgd door M-x recover file<Return>. Als Emacs vraagt om | 687 | bewaarde), gevolgd door M-x recover file<Return>. Als Emacs vraagt om |
| 684 | bevestiging, antwoord dan yes<Return> en de automatisch bewaarde | 688 | bevestiging, antwoord dan:"yes<Return>", en de automatisch bewaarde |
| 685 | informatie wordt teruggehaald. | 689 | informatie wordt teruggehaald. |
| 686 | 690 | ||
| 687 | 691 | ||
| @@ -690,14 +694,14 @@ informatie wordt teruggehaald. | |||
| 690 | 694 | ||
| 691 | Als je een commando langzaam intypt echoot Emacs de tekens aan de | 695 | Als je een commando langzaam intypt echoot Emacs de tekens aan de |
| 692 | onderkant van het scherm, in een deel dat het "echo gebied" genoemd wordt. | 696 | onderkant van het scherm, in een deel dat het "echo gebied" genoemd wordt. |
| 693 | Dit gebied bevat de onderste regel van het scherm. | 697 | Dit gebied omvat de onderste regel van het scherm. |
| 694 | 698 | ||
| 695 | 699 | ||
| 696 | * MODE-REGEL | 700 | * MODE-REGEL |
| 697 | ------------ | 701 | ------------ |
| 698 | 702 | ||
| 699 | De regel direct boven het echo gebied heet de "mode-regel". De mode-regel | 703 | De regel direct boven het echo gebied heet de "mode-regel". De mode-regel |
| 700 | zier er ongeveer zo uit: | 704 | ziet er ongeveer zo uit: |
| 701 | 705 | ||
| 702 | --**-Emacs: TUTORIAL.nl (Fundamental)--68%------------------------ | 706 | --**-Emacs: TUTORIAL.nl (Fundamental)--68%------------------------ |
| 703 | 707 | ||
| @@ -709,7 +713,7 @@ dat je bezoekt. -NN%-- geeft je huidige positie in de tekst aan: NN | |||
| 709 | procent van de tekst bevindt zich boven het scherm. Als het bestand vanaf | 713 | procent van de tekst bevindt zich boven het scherm. Als het bestand vanaf |
| 710 | het begin op het scherm staat, staat er --Top-- in plaats van --00%--. | 714 | het begin op het scherm staat, staat er --Top-- in plaats van --00%--. |
| 711 | Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er --Bot-- staan (van | 715 | Als het laatste stuk tekst op het scherm staat, zal er --Bot-- staan (van |
| 712 | `bottom', `onderkant' in het nederlands). Als de tekst zo klein is dat ze | 716 | `bottom', `onderkant' in het Nederlands). Als de tekst zo klein is dat die |
| 713 | volledig op het scherm past staat --All-- in de mode-regel. | 717 | volledig op het scherm past staat --All-- in de mode-regel. |
| 714 | 718 | ||
| 715 | De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst gemodificeerd hebt. | 719 | De sterretjes aan het begin betekenen dat je de tekst gemodificeerd hebt. |
| @@ -717,39 +721,39 @@ Direct na het bezoeken of bewaren staan er gewoon streepjes. | |||
| 717 | 721 | ||
| 718 | In de mode-regel staat tussen haakjes in welke mode je aan het werken | 722 | In de mode-regel staat tussen haakjes in welke mode je aan het werken |
| 719 | bent. Tenzij een andere mode gewenst is, zit je in de "Fundamental" mode | 723 | bent. Tenzij een andere mode gewenst is, zit je in de "Fundamental" mode |
| 720 | zoals nu (`fundamental' is `basis' in het nederlands). Een dergelijke | 724 | zoals nu (`fundamental' is `basis' in het Nederlands). Een dergelijke |
| 721 | mode heet een hoofdmode (`major mode' in het engels). | 725 | mode heet een hoofdmode (`major mode' in het Engels). |
| 722 | 726 | ||
| 723 | Emacs heeft verschillende hoofdmodes. Sommige daarvan zijn bedoelt voor | 727 | Emacs heeft verschillende hoofdmodes. Sommige daarvan zijn bedoeld voor |
| 724 | het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals bijvoorbeeld | 728 | het bewerken van verschillende talen of soorten tekst, zoals bijvoorbeeld |
| 725 | Lisp mode, Text mode, etc. Op elk moment is er altijd precies een mode | 729 | Lisp mode, Text mode, etc. Op elk moment is er altijd precies een mode |
| 726 | actief, en de naam daarvan staat in de mode-regel, op de plaats waar nu | 730 | actief, en de naam daarvan staat in de mode-regel, op de plaats waar nu |
| 727 | "Fundamental" staat. | 731 | "Fundamental" staat. |
| 728 | 732 | ||
| 729 | Elke hoofdmode zorgt ervoor dat sommige commando's zich anders gedragen. | 733 | Het komt voor dat sommige commado's zich in verschillende modes anders |
| 730 | Zo bestaat er een commando om een commentaar in een programma te typen, en | 734 | gedragen. Zo bestaat er een commando om een commentaar in een programma te |
| 731 | aangezien elke programmeertaal een ander idee heeft over hoe commentaar | 735 | typen, en aangezien elke programmeertaal een ander idee heeft over hoe |
| 732 | eruit moet zien, moet elke hoofdmode op een andere manier het commentaar | 736 | commentaar eruit moet zien, moet elke hoofdmode op een andere manier het |
| 733 | beginnen. Elke hoofdmode is de naam van een uitgebreid commando, en met | 737 | commentaar beginnen. Elke hoofdmode is de naam van een uitgebreid commando, |
| 734 | dat commando schakel je om naar die hoofdmode. Zo is bijvoorbeeld | 738 | en met dat commando schakel je om naar die hoofdmode. Zo is bijvoorbeeld |
| 735 | M-x fundamental-mode het commando om naar de basismode om te schakelen. | 739 | M-x fundamental-mode het commando om naar de basismode om te schakelen. |
| 736 | 740 | ||
| 737 | Als je nederlandse of engelse tekst wil gaan bewerken, zoals bijvoorbeeld | 741 | Als je Nederlandse of Engelse tekst wil gaan bewerken, zoals bijvoorbeeld |
| 738 | dit bestand, kan je beter "text mode" gebruiken, de mode om tekst in een | 742 | dit bestand, kun je beter "text mode" gebruiken, de mode om tekst in een |
| 739 | gewone taal te bewerken: | 743 | gewone taal te bewerken: |
| 740 | 744 | ||
| 741 | >> Type M-x text-mode<Return>. | 745 | >> Type M-x text-mode<Return>. |
| 742 | 746 | ||
| 743 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor | 747 | Wees gerust; geen van de commando's die je geleerd hebt zorgen voor |
| 744 | grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kan merken is | 748 | grondige veranderingen in Emacs. Een van de dingen die je kunt merken is |
| 745 | bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrophes als onderdeel van een woord | 749 | bijvoorbeeld dat M-f en M-b nu apostrofs als onderdeel van een woord |
| 746 | beschouwen. In de vorige, Fundamental, mode behandelen M-f en M-b de | 750 | beschouwen. In de vorige, Fundamental, mode behandelen M-f en M-b de |
| 747 | apostrophe als ruimte tussen twee woorden. | 751 | apostrof als ruimte tussen twee woorden. |
| 748 | 752 | ||
| 749 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodes dergelijke subtiele verschillen hebben. | 753 | Het is gebruikelijk dat hoofdmodes dergelijke subtiele verschillen hebben. |
| 750 | De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke hoofdmode. | 754 | De meeste commando's doen dus min of meer hetzelfde in elke hoofdmode. |
| 751 | 755 | ||
| 752 | Met het commando C-h m kan je de documentatie over de huidige hoofdmode | 756 | Met het commando C-h m kun je de documentatie over de huidige hoofdmode |
| 753 | lezen. | 757 | lezen. |
| 754 | 758 | ||
| 755 | >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de bovenkant | 759 | >> Gebruik C-u C-v een paar keer om deze zin in de buurt van de bovenkant |
| @@ -760,39 +764,39 @@ lezen. | |||
| 760 | Hoofdmodes heten hoofdmodes omdat er ook bijmodes zijn. Bijmodes zijn | 764 | Hoofdmodes heten hoofdmodes omdat er ook bijmodes zijn. Bijmodes zijn |
| 761 | geen alternatieven voor hoofdmodes; het zijn slechts kleine modificaties | 765 | geen alternatieven voor hoofdmodes; het zijn slechts kleine modificaties |
| 762 | daarvan. Elke bijmode kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van | 766 | daarvan. Elke bijmode kan aan- of uitgezet worden, onafhankelijk van |
| 763 | andere bijmodes en onafhankelijk van de hoofdmode. Je kan dus nul, een, | 767 | andere bijmodes en onafhankelijk van de hoofdmode. Je kunt dus nul, een, |
| 764 | of willekeurig veel minor modes gebruiken. | 768 | of willekeurig veel minor modes gebruiken. |
| 765 | 769 | ||
| 766 | Een nuttige bijmode voor het bewerken van tekst in een natuurlijke taal, | 770 | Een nuttige bijmode voor het bewerken van tekst in een natuurlijke taal, |
| 767 | zoals nederlands, is Auto Fill mode (`auto fill' betekent automatisch | 771 | zoals Nederlands, is Auto Fill mode (`auto fill' betekent automatisch |
| 768 | uitvullen). Wanneer deze mode aanstaat breekt Emacs automatisch een regel | 772 | uitvullen). Wanneer deze mode aanstaat breekt Emacs automatisch een regel |
| 769 | tussen twee woorden af als de regel anders te lang zou worden. | 773 | tussen twee woorden af als de regel anders te lang zou worden. |
| 770 | 774 | ||
| 771 | Je kan Auto Fill mode aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als deze | 775 | Je kunt Auto Fill mode aanzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. Als deze |
| 772 | mode al aanstaat, kan je hem uitzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. | 776 | mode al aanstaat, kun je hem uitzetten met M-x auto-fill-mode<Return>. |
| 773 | Als de mode uitstaat zet dit commando de mode aan; als ze aanstaat zet dit | 777 | Als de mode uitstaat zet dit commando de mode aan; als ze aanstaat zet dit |
| 774 | commando de mode uit. Het commando zet de mode steeds aan en uit zet (`to | 778 | commando de mode uit. Het commando zet de mode steeds aan en uit zet (`to |
| 775 | toggle' in het engels). | 779 | toggle' in het Engels). |
| 776 | 780 | ||
| 777 | >> Type nu M-x auto-fill-mode<Return>. Type nu vele malen asdf op een | 781 | >> Type nu M-x auto-fill-mode<Return>. Type nu vele malen asdf op een |
| 778 | regel zodat je kan zien dat de regel in twee-en gesplitst wordt. Er | 782 | regel zodat je kunt zien dat de regel in tweeën gesplitst wordt. Er |
| 779 | moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill mode | 783 | moeten wel spaties tussen de woorden staan, omdat de Auto Fill mode |
| 780 | alleen op spaties de regel breekt. | 784 | alleen op spaties de regel afbreekt. |
| 781 | 785 | ||
| 782 | De rechter kantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kan je veranderen | 786 | De rechter kantlijn staat meestal op 70 tekens, maar die kun je veranderen |
| 783 | met het C-x f commando. Dit commando accepteert een numeriek argument | 787 | met het C-x f commando. Dit commando accepteert een numeriek argument |
| 784 | dat de gewenste kantlijn is. | 788 | om de gewenste kantlijn te verkrijgen. |
| 785 | 789 | ||
| 786 | >> Type C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). | 790 | >> Type C-x f met 20 als argument (C-u 20 C-x f). |
| 787 | Type wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. | 791 | Type wat tekst en zie dat Emacs de regels afbreekt bij 20 tekens. |
| 788 | Zet de kantlijn nu terug op 70, weer met C-x f. | 792 | Zet de kantlijn nu terug op 70, dus met C-u 70 C-x f. |
| 789 | 793 | ||
| 790 | Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill mode | 794 | Als je de tekst midden in een regel verandert vult Auto Fill mode |
| 791 | de regel niet opnieuw. | 795 | de regel niet opnieuw. |
| 792 | Om een paragraaf opnieuw te vullen, type M-q (Meta-q) terwijl de | 796 | Om een alinea opnieuw te vullen, type M-q (Meta-q) terwijl de |
| 793 | cursor in de paragraaf staat. | 797 | cursor in de alinea staat. |
| 794 | 798 | ||
| 795 | >> Plaats de cursor in de voorgaande paragraaf en type M-q. | 799 | >> Plaats de cursor in de voorgaande alinea en type M-q. |
| 796 | 800 | ||
| 797 | 801 | ||
| 798 | * ZOEKEN | 802 | * ZOEKEN |
| @@ -813,56 +817,49 @@ search', i.e. zoeken); C-r start het zoeken achteruit (met de `r' van | |||
| 813 | 817 | ||
| 814 | Als je C-s typt verschijnt de string "I-search" in het echo gebied. Dit | 818 | Als je C-s typt verschijnt de string "I-search" in het echo gebied. Dit |
| 815 | betekent dat Emacs bezig is met een `incremental search' (incrementele | 819 | betekent dat Emacs bezig is met een `incremental search' (incrementele |
| 816 | zoekopdracht) en wacht op het intypen van de zoekstring. <RET> be-eindigt | 820 | zoekopdracht) en wacht op het intypen van de zoekstring. <RET> beëindigt |
| 817 | het zoeken. | 821 | het zoeken. |
| 818 | 822 | ||
| 819 | >> Type nu C-s om het zoeken te start. Type nu, LANGZAAM, een letter per | 823 | >> Type nu C-s om het zoeken te starten. Type nu, LANGZAAM, één letter per |
| 820 | keer, het woord `cursor', met een pauze na elke letter zodat je kan | 824 | keer, het woord `cursor', met een pauze na elke letter zodat je kunt |
| 821 | zien wat er met de cursor gebeurt. Je hebt nu eenmaal naar het woord | 825 | zien wat er met de cursor gebeurt. Je hebt nu eenmaal naar het woord |
| 822 | `cursor' gezocht. | 826 | `cursor' gezocht. |
| 823 | >> Type nogmaals C-s, om naar het volgende voorkomen van `cursor' te | 827 | >> Type nogmaals C-s, om het volgende woord `cursor' te zoeken |
| 824 | zoeken. | 828 | |
| 825 | >> Type nu viermaal <Delete> en let op de cursorbewegingen. | 829 | > Type nu viermaal <Delete> en let op de cursorbewegingen. |
| 826 | >> Type <RET> om het zoeken te be-eindigen. | 830 | >> Type <RET> om het zoeken te beëindigen. |
| 827 | 831 | ||
| 828 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs naar | 832 | Zag je wat er gebeurde? Tijdens incrementeel zoeken probeert Emacs naar |
| 829 | de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe getypt | 833 | de eerste plek te gaan waar de string staat die je tot dan toe getypt |
| 830 | hebt. Om naar de volgende plek te gaan, type je C-s nog een keer. Als er | 834 | hebt. Om naar de volgende plek te gaan, type je C-s nog een keer. Als er |
| 831 | geen volgende plek is piept Emacs en vertelt je dat de zoekopdracht faalt | 835 | geen volgende plek is gevonden piept Emacs en vertelt je dat de zoekopdracht |
| 832 | (`failing' in het engels); met C-g kan je het zoeken afbreken. | 836 | is beëindigd. (`failing' in het Engels); met C-g kun je het zoeken afbreken. |
| 833 | |||
| 834 | OPMERKING: Op sommige systemen gebeurt er helemaal niets als je C-x C-s | ||
| 835 | typt, en daarna ook niets meer. Dit komt door een eigenschap van de | ||
| 836 | machine waarop je werkt die te maken heeft met `flow control'. Met C-s | ||
| 837 | stopt de `flow' en komt niets meer van wat je typt bij Emacs terecht. Om | ||
| 838 | deze situatie te herstellen, type C-q. Lees daarna de "Spontaneous Entry | ||
| 839 | to Incremental Search" sectie in het Emacs handboek over hoe om te gaan | ||
| 840 | met deze situatie. | ||
| 841 | 837 | ||
| 842 | Als je tijdens incrementeel zoeken <Delete> typt, zal je zien dat het | 838 | Als je tijdens incrementeel zoeken <Delete> typt, zul je zien dat het |
| 843 | laatste teken dat je in de zoekstring typte weggehaald wordt en dat het | 839 | laatste teken dat je in de zoekstring typte weggehaald wordt en dat het |
| 844 | zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je bijvoorbeeld begint | 840 | zoeken teruggaat naar de voorgaande plaats. Als je bijvoorbeeld begint |
| 845 | met zoeken en je typt een "c" dan ga je naar het eerste voorkomen van een | 841 | met zoeken en je typt een "c" dan ga je naar de plaats waar de "c" het |
| 846 | "c". Type je vervolgens een "u" dan gaat de cursor naar het eerste | 842 | eerst voorkomt. Type je vervolgens een "u" dan gaat de cursor naar de |
| 847 | voorkomen van de string "cu". Als je nu <Delete> typt, dan wordt de "u" | 843 | plaats waar de string "cu" het eerst voorkomt". Als je nu <Delete> typt, dan |
| 848 | van de zoekstring afgehaald en gaat de cursor terug naar de plaats waar | 844 | wordt de "u" van de zoekstring afgehaald en gaat de cursor terug naar de |
| 849 | hij stond voordat je de "u" intypte, i.e. het eerste voorkomen van de "c". | 845 | plaats waar hij stond voordat je de "u" intypte, i.e. de plaats waar "c" het |
| 846 | eerst voorkomt. | ||
| 850 | 847 | ||
| 851 | Als je tijdens een zoekoperatie een control- of meta-teken intypt dan | 848 | Als je tijdens een zoekoperatie een control- of meta-teken intypt dan |
| 852 | wordt het zoeken be-eindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk | 849 | wordt het zoeken beëindigd. Er zijn een paar uitzonderingen, namelijk |
| 853 | tekens die tijdens zoeken een speciale betekenis hebben, zoals C-s en C-r. | 850 | tekens die tijdens zoeken een speciale betekenis hebben, zoals C-s en C-r. |
| 854 | 851 | ||
| 855 | Met C-s begin je te zoeken naar het eerste voorkomen van de zoekstring NA | 852 | Met C-s begin je te zoeken naar de plaats waar de zoekstring voor het eerst |
| 856 | de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken dat eerder in de tekst | 853 | voorkomt NA de huidige cursorpositie. Als je iets wilt zoeken dat eerder in |
| 857 | moet voorkomen, gebruik dan C-r i.p.v. C-s. Alles wat we nu weten over | 854 | de tekst moet voorkomen, gebruik dan C-r i.p.v. C-s. Alles wat we nu weten |
| 858 | C-s geldt ook voor C-r, alleen de zoekrichting is omgedraaid. | 855 | over C-s geldt ook voor C-r, alleen de zoekrichting is omgedraaid. |
| 859 | 856 | ||
| 860 | 857 | ||
| 861 | * MEERDERE VENSTERS | 858 | * MEERDERE VENSTERS |
| 862 | ------------------- | 859 | ------------------- |
| 863 | 860 | ||
| 864 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op het | 861 | Een van Emacs' aardige eigenschappen is dat je meerdere vensters op het |
| 865 | scherm kan laten zien. | 862 | scherm kunt laten zien. |
| 866 | 863 | ||
| 867 | >> Zet de cursor op deze regel en type C-u 0 C-l. | 864 | >> Zet de cursor op deze regel en type C-u 0 C-l. |
| 868 | 865 | ||
| @@ -873,7 +870,7 @@ scherm kan laten zien. | |||
| 873 | >> Type C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. | 870 | >> Type C-M-v om de tekst in het onderste venster te verschuiven. |
| 874 | (Als je geen Meta toets hebt, type dan ESC C-v.) | 871 | (Als je geen Meta toets hebt, type dan ESC C-v.) |
| 875 | 872 | ||
| 876 | >> Type C-x o (met de `o' van `other'; `ander' in het nederlands) | 873 | >> Type C-x o (met de `o' van `other'; `ander' in het Nederlands) |
| 877 | om de cursor naar het andere venster te verplaatsen. | 874 | om de cursor naar het andere venster te verplaatsen. |
| 878 | 875 | ||
| 879 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, m.b.v. C-v en M-v. | 876 | >> Verschuif de tekst in het onderste venster, m.b.v. C-v en M-v. |
| @@ -883,23 +880,23 @@ scherm kan laten zien. | |||
| 883 | te zetten. De cursor staat weer precies op de plaats waar | 880 | te zetten. De cursor staat weer precies op de plaats waar |
| 884 | hij stond toen je het venster verliet. | 881 | hij stond toen je het venster verliet. |
| 885 | 882 | ||
| 886 | Je kan C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. Elk | 883 | Je kunt C-x o blijven gebruiken om van venster naar venster te gaan. Elk |
| 887 | venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd maar zichtbaar | 884 | venster heeft zijn eigen cursorpositie; de cursor is altijd maar zichtbaar |
| 888 | in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking op het venster | 885 | in een daarvan. Alle normale commando's hebben betrekking op het venster |
| 889 | waar de cursor in staat. Dit venster is het `geselecteerde venster' | 886 | waarin de cursor staat. Dit venster is het `geselecteerde venster' |
| 890 | (`selected window' in het engels). | 887 | (`selected window' in het Engels). |
| 891 | 888 | ||
| 892 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken bent in | 889 | Het C-M-v commando is erg nuttig wanneer je tekst aan het bewerken bent in |
| 893 | het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie gebruikt. | 890 | het ene venster, terwijl je het andere venster als referentie gebruikt. |
| 894 | Je kan de cursor dan altijd in het venster houden waarin je bezig bent, | 891 | Je kunt de cursor dan altijd in het venster houden waarin je bezig bent, |
| 895 | terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster loopt. | 892 | terwijl je met C-M-v door de tekst in het andere venster loopt. |
| 896 | 893 | ||
| 897 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte META | 894 | C-M-v is een voorbeeld van een CONTROL-META teken. Als je een echte META |
| 898 | toets hebt kan je C-M-v intypen door zowel CTRL als META ingedrukt te | 895 | toets hebt kun je C-M-v intypen door zowel CTRL als META ingedrukt te |
| 899 | houden terwijl je v typt. Het maakt niet uit in welke volgorde je de CTRL | 896 | houden terwijl je v typt. Het maakt niet uit in welke volgorde je de CTRL |
| 900 | en META indrukt; het gaat erom welke ingedrukt zijn terwijl je typt. | 897 | en META indrukt; het gaat erom welke toetsen ingedrukt zijn terwijl je typt. |
| 901 | 898 | ||
| 902 | Als je geen echte META toets hebt kan je ESC gebruiken; de volgorde maakt | 899 | Als je geen echte META toets hebt kun je ESC gebruiken; de volgorde maakt |
| 903 | dan wel uit. Je moet dan ESC typen, gevolgd door CTRL-v; CTRL-ESC v zal | 900 | dan wel uit. Je moet dan ESC typen, gevolgd door CTRL-v; CTRL-ESC v zal |
| 904 | niet werken. Dit komt doordat ESC zelf een teken is, terwijl CTRL en META | 901 | niet werken. Dit komt doordat ESC zelf een teken is, terwijl CTRL en META |
| 905 | dat niet zijn. | 902 | dat niet zijn. |
| @@ -925,13 +922,13 @@ laten zien: | |||
| 925 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS | 922 | * RECURSIEVE BEWERKINGSNIVEAUS |
| 926 | ------------------------------ | 923 | ------------------------------ |
| 927 | 924 | ||
| 928 | Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht (engels: | 925 | Soms kom je in Emacs in een recursief bewerkingsniveau terecht (Engels: |
| 929 | `recursive editing level'). Dit is te zien in de moderegel aan de rechte | 926 | `recursive editing level'). Dit is te zien in de moderegel aan de rechte |
| 930 | haken om de haakjes die om naam van de hoofdmode staan. Dan staat er | 927 | haken die om de haakjes van de naam van de hoofdmode staan. Dan staat er |
| 931 | bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van (Fundamental). | 928 | bijvoorbeeld [(Fundamental)] in plaats van (Fundamental). |
| 932 | 929 | ||
| 933 | Type ESC ESC ESC Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. Dit is | 930 | Type ESC ESC ESC Om uit een recursief bewerkingsniveau te komen. Dit is |
| 934 | een generiek `ontsnappingscommando'. Je kan het ook gebruiken om extra | 931 | een generiek `ontsnappingscommando'. Je kunt het ook gebruiken om extra |
| 935 | vensters weg te gooien of om uit de minibuffer te komen. | 932 | vensters weg te gooien of om uit de minibuffer te komen. |
| 936 | 933 | ||
| 937 | >> Type M-x om in een minibuffer te komen, en type dan ESC ESC ESC | 934 | >> Type M-x om in een minibuffer te komen, en type dan ESC ESC ESC |
| @@ -973,7 +970,7 @@ commando zien. | |||
| 973 | 970 | ||
| 974 | C-p runs the command previous-line | 971 | C-p runs the command previous-line |
| 975 | 972 | ||
| 976 | (nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) | 973 | (Nederlands: C-p voert het commando previous-line uit.) |
| 977 | 974 | ||
| 978 | Dit commando vertelt je `de naam van de functie'. Functies worden vooral | 975 | Dit commando vertelt je `de naam van de functie'. Functies worden vooral |
| 979 | gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de gebruiker aan te | 976 | gebruikt om Emacs uit te breiden of aan de wensen van de gebruiker aan te |
| @@ -992,7 +989,7 @@ C-h c. | |||
| 992 | Dit laat de documentatie van de functie zien, inclusief de naam van de | 989 | Dit laat de documentatie van de functie zien, inclusief de naam van de |
| 993 | functies, in een apart venster. Als je klaar bent met lezen, type C-x 1 | 990 | functies, in een apart venster. Als je klaar bent met lezen, type C-x 1 |
| 994 | om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet meteen te | 991 | om van dat venster af te komen. Je hoeft dat natuurlijk niet meteen te |
| 995 | doen. Je kan ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 typt. | 992 | doen. Je kunt ook eerst wat anders doen voordat je C-x 1 typt. |
| 996 | 993 | ||
| 997 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | 994 | Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: |
| 998 | 995 | ||
| @@ -1012,7 +1009,7 @@ Hier zijn nog wat nuttige mogelijkheden van C-h: | |||
| 1012 | >> Type C-h a file<Return>. | 1009 | >> Type C-h a file<Return>. |
| 1013 | 1010 | ||
| 1014 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met `file' in hun | 1011 | Dit laat in een ander venster alle M-x commando's zien met `file' in hun |
| 1015 | naam. Je zal teken-commando's zien als C-x C-f naast de overeenkomende | 1012 | naam. Je zult teken-commando's zien als C-x C-f naast de overeenkomende |
| 1016 | commandonaam zoals find-file. | 1013 | commandonaam zoals find-file. |
| 1017 | 1014 | ||
| 1018 | >> Type C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te verschuiven. | 1015 | >> Type C-M-v herhaaldelijk om de tekst in het hulpvenster te verschuiven. |
| @@ -1031,30 +1028,30 @@ Emacs gebruikers. Als je dus iets onduidelijks bent tegengekomen blijf | |||
| 1031 | dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. Klaag erover! | 1028 | dan niet zitten en maak jezelf geen verwijten. Klaag erover! |
| 1032 | 1029 | ||
| 1033 | 1030 | ||
| 1034 | * COPI-EREN | 1031 | * KOPIËREN |
| 1035 | ----------- | 1032 | ----------- |
| 1036 | 1033 | ||
| 1037 | (De engelse versie van) deze uitleg is voorafgegaan door een lange reeks | 1034 | (De Engelse versie van) deze uitleg is voorafgegaan door een lange reeks |
| 1038 | van Emacs tutorials, die begon met de uitleg die Stuart Cracraft schreef | 1035 | van Emacs tutorials, die begon met de uitleg die Stuart Cracraft schreef |
| 1039 | voor de originele Emacs. Deze nederlandse vertaling is gemaakt door | 1036 | voor de originele Emacs. Deze Nederlandse vertaling is gemaakt door |
| 1040 | Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis van de GNU Emacs 20.2 | 1037 | Pieter Schoenmakers <tiggr@ics.ele.tue.nl> op basis van de GNU Emacs 20.2 |
| 1041 | TUTORIAL. | 1038 | TUTORIAL. |
| 1042 | 1039 | ||
| 1043 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het nederlands van de condities voor | 1040 | (Wat nu volgt is een vertaling naar het Nederlands van de condities voor |
| 1044 | gebruik en verspreiding van deze uitleg. Deze vertaling is niet | 1041 | gebruik en verspreiding van deze uitleg. Deze vertaling is niet |
| 1045 | gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten aan de | 1042 | gecontroleerd door een jurist. Er kunnen derhalve geen rechten aan de |
| 1046 | vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door het engelse | 1043 | vertaling worden ontleend, en de vertaling wordt gevolgd door het Engelse |
| 1047 | origineel.) | 1044 | origineel.) |
| 1048 | 1045 | ||
| 1049 | Deze versie van de uitleg valt onder copyright, net als GNU Emacs. | 1046 | Deze versie van de uitleg valt onder copyright, net als GNU Emacs. |
| 1050 | Je mag deze uitleg distribu-eren onder bepaalde condities: | 1047 | Je mag deze uitleg distribueren onder bepaalde condities: |
| 1051 | 1048 | ||
| 1052 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997 Free Software Foundation | 1049 | Copyright (c) 1985, 1996, 1997 Free Software Foundation |
| 1053 | 1050 | ||
| 1054 | Iedereen mag letterlijke copi-en van dit document, zoals ontvangen, | 1051 | Iedereen mag letterlijke kopieën van dit document, zowel ontvangen als |
| 1055 | verspreiden, op elke medium, vooropgesteld dat de copyrightmelding en | 1052 | verspreiden, op elke medium, vooropgesteld dat de copyrightmelding en |
| 1056 | toestemmingsmelding niet aangetast worden en dat de verspreider aan de | 1053 | toestemmingsmelding niet aangetast worden en dat de verspreider aan de |
| 1057 | ontvanger dezelfde distributierechten verleend als aan hem verleend | 1054 | ontvanger dezelfde distributierechten verleent als aan hem verleend |
| 1058 | door deze melding. | 1055 | door deze melding. |
| 1059 | 1056 | ||
| 1060 | Toestemming wordt verleend om gemodificeerde versies van dit document, | 1057 | Toestemming wordt verleend om gemodificeerde versies van dit document, |
| @@ -1062,11 +1059,11 @@ Copyright (c) 1985, 1996, 1997 Free Software Foundation | |||
| 1062 | vooropgesteld dat ze ook duidelijk melding maken van degene die als | 1059 | vooropgesteld dat ze ook duidelijk melding maken van degene die als |
| 1063 | laatste modificaties doorgevoerd heeft. | 1060 | laatste modificaties doorgevoerd heeft. |
| 1064 | 1061 | ||
| 1065 | De condities voor het copi-eren van Emacs zelf zijn complexer dan dit, | 1062 | De condities voor het kopiëren van Emacs zelf zijn complexer dan dit, |
| 1066 | maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en geef | 1063 | maar gebaseerd op dezelfde gedachte. Lees het bestand COPYING en geef |
| 1067 | vervolgens copi-en van Emacs aan al je vrienden. Help bij het uitroeien | 1064 | vervolgens kopieën van Emacs aan al je vrienden. Help bij het uitroeien |
| 1068 | van softwarebeschermingspolitiek (`software eigendom') door vrije software | 1065 | van softwarebeschermingspolitiek (`software eigendom') door vrije software |
| 1069 | te gebruiken, schrijven en delen! | 1066 | te gebruiken, te schrijven en te delen! |
| 1070 | 1067 | ||
| 1071 | (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: | 1068 | (Engels origineel van de copyrightmelding en condities: |
| 1072 | 1069 | ||